maktabgacha ta`lim tashkilotlarida matematik tushunchalarni shakllantirish yuzasidan metodik ishlarning mazmuni

DOCX 65 pages 89.1 KB Free download

65 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 89.1 KB

File type DOCX

Pages 65

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 65

2- mavzu: maktabgacha ta`lim tashkilotlarida matematik tushunchalarni shakllantirish yuzasidan metodik ishlarning mazmuni. maktabgacha yoshdagi bolalarda son-sanoq, geometrik shakl, miqdor, fazoda mo`ljal olish va vaqt haqidagi tushunchalarni shakllantirish. 1.maktabgacha ta`lim tashkilotlarida matematik tushunchalarni shakllantirish yuzasidan metodik ishlarning mazmuni. 2. son,sanoq tushunchalari. maktabgacha yoshdagi bolalarda sanash faoliyatining rivojlanish bosqichlari. 3.maktabgacha yoshdagi bolalarda geometrik shakllar va predmetlarning shakli haqidagi tasavvurlarni shakllantirish 4.fazoviy munosabatlarni tushunish va fazoda mo`ljal olish ko`nikmasi. 5.maktabgacha yoshdagi bolalarda miqdor (kattalik) haqida tasavvurlar hosil qilish. 6.maktabgacha yoshdagi bolalarda vaqt haqidagi tasavvurlarni shakllantirish. tayanch so‘z va iboralar: son, sanoq, natural sonlar, o‘nlik sanoq sistemasi, dyujina, tenglik, tengsizlik,to‘plam elementlari, tenglik, tengsizlik, sanoq faoliyati, sanoq faoliyati bosqichlari, solishtirish, pul birliklari, so‘m. sanash va o‘lchash jarayonida bolalarda butun sonlar qatori haqidagi tasavvurlarini rivojlantirish. son va sanoqning dastlab qachon paydo bo‘lganligi noma’lum. lekin bundan bir necha o‘n ming yillar burun odamlar o‘z ehtiyojlarini qondirish uchun turli buyumlar yasab, mehnat qilganlar. buning natijasida sanoqqa duch kelganlar. …

2 / 65

yinchalik boshqa sonlar paydo bo‘ldi. buyumlarni sanashni osonlashtirish uchun ularni beshtalab, o‘ntalab, dyujinalab buyumlarga ajrata boshladilar. dyujina (bu 12 ta buyumdan tuzilgan uyum) ni ikki, uch, to‘rt va oltita teng bo‘lakka bo‘lish oson bo‘lgan. lekin dyujinaga qaraganda 5 va 10 talab sanash osonroq bo‘lgan. bu barmoqlar orqali amalga oshirilgan. gorssova orollaridagi kishilar faqat barmoqlarini emas tananing boshqa qismlar orqali tartibiy ravishda foydalanib 33 predmetgacha sanaganlar. keyinchalik maxsus so‘zlar paydo bo‘lgan. floridalar «na-kua» 10 tuxum, «na-banara» 10 korzinka degan so‘z edi. «na» esa 10 ta degani. pul paydo bo‘lganda o‘nlik sistema yuzaga keldi. bunda o‘nta o‘n yuztani, o‘nta yuzlik mingni tashkil qilgan. bunday holda bir necha kishi sanagan. birinchi kishi qo‘llaridagi barmoqlarini birin-ketin yumib birlikni sanagan. sanovchida 10 ta barmoqning hammasi yumilgandan keyin, u barmoqlarini ochib yuborgan. ikkinchi sanovchi esa 6 barmog‘ini yumgan. uningbarmoqlari nechta to‘la o‘nliklar sanalganini ko‘rsatgan va h.k. ana shunday o‘nlik sistemasi hindularning faktik sanashlari ham ko‘rinadi. bunda …

3 / 65

qo‘lini osmonga ko‘tarib turgan odam 1.000.000 ni bildirgan. bolalar ongida natural sonlar qatori sistemasining tarkib topishi. bolalar 5-6 yoshga kelib, sanoq operatsiyasini o‘rganib olgandan so‘ng sonlarning ketma-ketlik munosabatini ongli ravshda o‘zlashtira boshlaydi. bolalar uchun har bir son, o‘zidan oldin kelgan sondan bitta katta va o‘zidan keyin kelgan sondan bitta kichik ekani aniq bo‘la boshlaydp. bu esa bolalarning sonlar orasidagi munosabatlarni tushunishi, natural sonlar qatorini qat’iy bir sistema ekanini egallashga yordam beradi. natural son qatori qancha? degan savolga javob beradi. sonlarning tarkibiy birikmalardan iborat ekanligni, sonlar o‘rtasidagi munosabatlarni ko‘rs atadi. natural sonlar qatori quyidagi xususiyatlarga egadir. 1. bir son hech qanday sondan keyin kelmaydi. 2-dan, har bir sondan keyin bittagina son keladi. masalan: 3 sonidan keyin 4 soni. 3. har bir son bir-biridan birga ko‘p yoki birga kam bo‘ladi: 3 soni 4 sonidan 1 ga kam, 4 soni 3 esa 1 ga ko‘p. natijada bolalarninig fikrlash jarayoni, aqliy taraqqiyoti mukammallashib, aniq …

4 / 65

s munosabatda qo‘ya bilishni o‘rganishdagi amaliy ko‘nikmalariga asoslanib, 4 yoshdagi bolalar guruhida sanoqqa o‘rgatishda sonlarni ifodalash boshlanadi. bu davrda bolalar ikki to‘plamni birini-biriga solishtirib ko‘rish malakasini egallaydilar va sanoq jarayonida yakunlovchi (natijaviy) sonning ahamiyatini tushuna boshlaydilar. 3. bolalarda to‘plamlar tasavvuri shakllanishi turli analizatorlar ishtirokida bo‘lishini hisobga olib, eshitish orqali tovushlar to‘plamini, ko‘rish orqali narsalar va hodisalar to‘plamini paypaslab, mayda muskullar yordamida ko‘rinmaydigan narsalar to‘plamini miqdoriy qabul qilish malakalarini tarbiyalovchi sharoitlarni mavjud qilish zarur. 4-5 yashar bolalar guruhida, turli analizatorlar yordamida bolalarning sanoq malakalarini yana ham oshirish bilan, ularga qator sonlar orasidagi to‘g‘ri va teskari munosabatlar tushuntiriladi. bunday qilishga turli to‘plamlarni solishtirish orqali erishish lozim. 4. 6 yashar bolalar guruhida qo‘shni sonlar orasida munosabatlarni tushuntirish yana ham chuqurlashtirilib, bolalar son, funksiyani bajarishi, ya’ni miqdorni va tartibni ko‘rsatishi bilan tanishadi. bu bilan bolalar ongida sonlar qatori qat`iy bir sistemada bo‘lishi tushunchasi shakllanib, har bir sonning tarkibi o‘zidan kichik ikki sondan iborat bo‘lishi …

5 / 65

bolalar ko‘zlarini berkitadilar, tarbiyachi raqamlardan bittasini olib qo‘yadi. bolalar ko‘zlarini ochib, qaysi raqam olib qo‘yilganini aytishlari kerak. bolalar o‘yin qoidasini o‘zlashtirib olganlaridan keyin trabiyachi bitta raqamni olib, qolgan raqamlarni surib qo‘yishi, sanash tartibiga rioya qilmay, raqamlarning o‘rnini almashtirib qo‘yishi, o‘yin boshida bo‘lmagan raqamlarni qo‘yib qo‘yishi mumkin. sonlar qatorini o‘zgartirmasdan qordan ldirish ham mumkin, lekin bunda bolalardan «nima chalkashtirilgani» so‘raladi. bolalar bu gal hamma sonlar tartib bilan turganligini aytishlari kerak. o‘yin tezlik tempida o‘tadi va bolalarning unda eng ko‘p qatnashishiga imkon berish uchun shuncha marta qaytariladi. o‘yin davomida bolalarning 15 gacha to‘g‘ri sanash malakalari mustahkamlanadi. oldingi mashg‘ulotimizda yasagan soatlarimiz yordamida «men soat necha bo‘lganini bilaman» o‘yinini o‘ynaymiz. men sizlarga topshiriq beraman, «soat 2 bo‘ldi» desam, sizlar soat ko‘rsatkichlarini 2 ga to‘g‘rilab qo`yasizlar. bunda kalta ko‘rsatkich 2 ni, uzun ko‘rsatkich 12 ni ko‘rsatib turishi kerak. o‘yin shu tarzda davom etadi, tarbiyachi necha bo‘lganini aytadi, bolalar soat ko‘rsatkichlarini to‘g‘rilaydilar. qochib ketgan sonlar» o‘yini. …

Want to read more?

Download all 65 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha ta`lim tashkilotlarida matematik tushunchalarni shakllantirish yuzasidan metodik ishlarning mazmuni"

2- mavzu: maktabgacha ta`lim tashkilotlarida matematik tushunchalarni shakllantirish yuzasidan metodik ishlarning mazmuni. maktabgacha yoshdagi bolalarda son-sanoq, geometrik shakl, miqdor, fazoda mo`ljal olish va vaqt haqidagi tushunchalarni shakllantirish. 1.maktabgacha ta`lim tashkilotlarida matematik tushunchalarni shakllantirish yuzasidan metodik ishlarning mazmuni. 2. son,sanoq tushunchalari. maktabgacha yoshdagi bolalarda sanash faoliyatining rivojlanish bosqichlari. 3.maktabgacha yoshdagi bolalarda geometrik shakllar va predmetlarning shakli haqidagi tasavvurlarni shakllantirish 4.fazoviy munosabatlarni tushunish va fazoda mo`ljal olish ko`nikmasi. 5.maktabgacha yoshdagi bolalarda miqdor (kattalik) haqida tasavvurlar hosil qilish. 6.maktabgacha yoshdagi bolalarda vaqt haqidagi tasa...

This file contains 65 pages in DOCX format (89.1 KB). To download "maktabgacha ta`lim tashkilotlarida matematik tushunchalarni shakllantirish yuzasidan metodik ishlarning mazmuni", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha ta`lim tashkilotlar… DOCX 65 pages Free download Telegram