yangi alifboning joriy qilinishi

DOCX 8 pages 25.4 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.4 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

2-mavzu: yangi alifboning joriy qilinishi reja: 1. yangi alifboning joriy qilinishi. 2. so‘z va atama 3. atamalarning boyish imkoniyatlari va turlari. tayanch so’z va iboralar: nutq, alifbo, harf, alfavit, lotin yozuvi, harfiy birikma, tepa belgisi, sintagma, olinma so’zlar, sheva, faol so`zlar, kasbiy atamalar, eskirib qolgan so’zlar,tarixiy so‘zlar, arxaik so’zlar 1-savol bayoni: nutq tovushlari nutqning eng kichik, bo‘linmas qismidir. nutq tovushlarining yozuvdagi shakli harf deb ataladi. nutq tovushlarini talaffuz qilamiz va eshitamiz. harflarni esa ko’ramiz, yozamiz va o’qiymiz. ma’lum tartibda joylashgan harflar qatori alifbo (yoki alfavit) deyiladi. alifbo so’zi arab alfavitidagi birinchi (alif) va ikkinchi (bo yoki be) harflari nomlarining qo’shilishidan hosil bo’lgan. lug’atlarda, turli ro’yxatlarda so’zlar alfavit tartibida joylashtiriladi. masalan, barcha lug’atdagi so’zlar, saylovchilar ro’yxati, kutubxona kartotekasida mualliflarning familiyalari, kitoblarning nomlari alfavit tartibida joylashtirilgan bo’ladi. shu sababli alfavitni yoddan bilishimiz zarur. bizning davrimizda jahondagi xalqlar 220 xil yozuvdan foydalanadilar. shu yozuvlardan juda keng tarqalgani lotin yozuvi bo’lib, jahon xalqlarining 30% …

2 / 8

h, ng. 2 tasida tepa belgisi mavjud: o‘g‘. 1 2 3 4 5 6 7 8 aa bb dd ee ff gg hh ii 9 10 11 12 13 14 15 16 kk ll mm nn oo pp qq rr 17 18 19 20 21 22 23 24 ss tt uu vv xx yy zz jj 25 26 27 28 29 tutuq belgisi o‘o‘ g‘g‘ shsh chch ngng (’) nutq tovulari ikkiga bo’linadi: 1. unli tovushlar 2. undosh tovushlar o’pkadan chiqayotgan havo og’iz bo’shlig’ida hyech qanday to’siqqa uchramay chiqishi natijasida hosil bo’ladigan tovushlarga unli tovushlar deyiladi. a, o, e, o‘, u, i. o’pkadan chiqayotgan havo og’iz bo’shlig’ining ma’lum bir joyida yoki bo’g’izda to’siqqa uchrashidan hosil bo’lgan tovushlar undosh tovushlar deyiladi. b, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, x, y, z, g‘, sh, ch, ng. talaffuz va ohang talaffuzda ohang muhim o’rin …

3 / 8

rkumiga tegishli bo’lib, ularning belgilari quyidagilardir: ikkita unli yonma-yon keladi: doim, shoir, muomala, shijoat, shuur, inshoot, murojaat, tabiiy; ayirish belgisi (‘) ishtirok etadi: ma’no, qal’a; ko’pincha yumshoq h tovushi qatnashadi; -iy, viy qo’shimchalarini olib yasalgan bo’ladi). 2) fors-tojikcha: barg, anor, korxona, nodon, dono, kamtar, tilla, kaptar, dasturxon, dastro’mol, poydevor, poyafzal, darhol, darvoza, xursand, farzand, do’st, go’sht, sust, past, g’isht (ko’rinyaptiki, fors-tojikcha so’zlarda poy, dast, dar kabi qismlar qatnashyapti, so’zlar oxirida jarangsiz undoshlardan keyin t, jaranglidan keyin d tovushlari ishtirok etayapti). 3) mo’g’ulcha: tuman, navkar, yasoq.. 4) uyg’urcha: manti, lag’mon, manpar. 5) xitoycha: choy (xitoy tilida tsay deyilar ekan). 6) ruscha: stol, stul, ruchka, samolyot, parovoz, paroxod, pulemyot, pero, cho’t (schyot). rus tilidan olingan so’zlar orasida asli kelib chiqishi boshqa tillarga xos so’zlar ham bor: buxgalter, soldat, tank, shtab (nemischa), palto, triko (fransuzcha), klub, futbol (inglizcha), tomat, limon (ispancha). boshqa tillardan o’tgan so’zlar olinma (o’zlashma) so’zlar deyiladi. o’zbek tilidan ham boshqa …

4 / 8

ham ichki manba hisoblanadi: oyi, bolish, dugona, et(go’sht). boshqa tillardan so’z olish (tashqi manba). o’zbek halqi qadim zamonlardan buyon boshqa halqlar bilan aloqada bo’lib kelgan. bu tilimizda ham aks etgan. o’zbek tiliga boshqa tillardan kirgan quyidagi so’zlarni misol qilib keltirish mumkin:1) arabcha: kitob, maktab, ma’no, harakat, sanoat muomala, doim, me’da, a’lo, san’at, asosiy,ommaviy, oddiy, milliy, abadiy, ammo, biroq, balki, va, lekin, vaholanki ( o’zbek tilidagi arabcha so’zlar ko’proq ot va sifat turkumiga tegishli bo’lib, ularning belgilari quyidagilardir: ikkita unli yonma-yon keladi: doim, shoir, muomala, shijoat, shuur, inshoot, murojaat, tabiiy; ayirish belgisi (‘) ishtirok etadi: ma’no, qal’a; ko’pincha yumshoq h tovushi qatnashadi; -iy, viy qo’shimchalarini olib yasalgan bo’ladi) 2) fors-tojikcha: barg, anor, korxona, nodon, dono, kamtar, tilla, kaptar, dasturxon, dastro’mol, poydevor, poyafzal, darhol, darvoza, xursand, farzand, do’st, go’sht, sust, past, g’isht (ko’rinyaptiki, fors-tojikcha so’zlarda poy, dast, dar kabi qismlar qatnashyapti, so’zlar oxirida jarangsiz undoshlardan keyin t, jaranglidan keyin d tovushlari ishtirok …

5 / 8

am yevropa tillarida piket tarzida qo’llanayotganligi fanga ma’lum. so’zlarning kelib chiqishini izohlaydigan lug’atlar etimologik lug’atlar deb ataladi. so’zlarning ishlatilish darajasiga ko’ra guruhlari: bu jihatdan tilimizda so’zlarni ikkita guruhga bo’lish mumkin: 1.umumxalq ishlatadigan so’zlar kundalik turmushda hammaning nutqida tez-tez qo’llanadigan so’zlardir: non, suv, bugun, kim, besh, yaxshi, sotdi va b. bularni yana faol so’zlar ham deyishdi. ular tilning asosiy so’z boyligidir. 2. umumxalq ishlatmaydigan so’zlar turli sabablarga ko’ra kundalik turmushda hammaning nutqida ham tez-tez qo’llanavermaydigan so’zlardir. bularni yana nofaol so’zlar ham deyishadi. bu so’zlarni quyidagi guruhlarga bo’lish mumkin: 1) atamalar (terminlar) - ilm-fan, texnika, san’atga xos so’zlardir. bular odatda bir ma’noni bildiradi: (tilshunoslikda) urg’u, kesim, undalma, aniqlovchi, to’ldiruvchi, hol va b. atamalar ikki guruhga bo’linadi: ilmiy atamalar kasbiy atamalar ma’lum bir fan doirasida qo’llaniladigan atamalar ilmiy atamalar deyiladi. ma’lum kasb-hunar doirasida aniq bir ma’noni ifodalash uchun qo’llaniladigan so’zlarga kasbiy atamalar deyiladi. atamalar ilmiy nutqda qo’llanadi. ular ikki xil usul bilan hosil …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yangi alifboning joriy qilinishi"

2-mavzu: yangi alifboning joriy qilinishi reja: 1. yangi alifboning joriy qilinishi. 2. so‘z va atama 3. atamalarning boyish imkoniyatlari va turlari. tayanch so’z va iboralar: nutq, alifbo, harf, alfavit, lotin yozuvi, harfiy birikma, tepa belgisi, sintagma, olinma so’zlar, sheva, faol so`zlar, kasbiy atamalar, eskirib qolgan so’zlar,tarixiy so‘zlar, arxaik so’zlar 1-savol bayoni: nutq tovushlari nutqning eng kichik, bo‘linmas qismidir. nutq tovushlarining yozuvdagi shakli harf deb ataladi. nutq tovushlarini talaffuz qilamiz va eshitamiz. harflarni esa ko’ramiz, yozamiz va o’qiymiz. ma’lum tartibda joylashgan harflar qatori alifbo (yoki alfavit) deyiladi. alifbo so’zi arab alfavitidagi birinchi (alif) va ikkinchi (bo yoki be) harflari nomlarining qo’shilishidan hosil bo’lgan. lug’atlarda,...

This file contains 8 pages in DOCX format (25.4 KB). To download "yangi alifboning joriy qilinishi", click the Telegram button on the left.

Tags: yangi alifboning joriy qilinishi DOCX 8 pages Free download Telegram