xulq-atvor iqtisodiyotini o'rganish predmeti

DOCX 1 page 353.9 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 353.9 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

2- mavzu: xulq-atvor iqtisodiyoti nazariyasining metodologiyasi 1. xulq-atvor iqtisodiyotini o'rganish predmeti (mavzusi) iqtisodiyot tirik organizmdir, chunki uni odamlar, aniqrogi iqtisodiy shaxs boshqaradi. bizning tanlovimizning oqilona (rattsional) va mantiqsiz (irratsional) tarkibiy qismlari iqtisodiyotga o'tkaziladi. xulq-atvor iqtisodiyoti (behavioral ekonomiks) – bu ijtimoiy, kognitiv va hissiy omillarning shaxslar va muassasalar tomonidan iqtisodiy qarorlar qabul qilinishiga ta'sirini va ushbu ta'sirning bozor o'zgaruvchilariga ta'sirini (narxlar, foyda, resurslarni taqsimlash) o'rganadigan iqtisodiyot sohasi. zamonaviy ilm-fanning eng muhim tendentsiyalaridan biri bu neoklassik nazariyaning asosiy postulati sifatida ratsionallik shakllarining o'zgarishi. "ratsionallik – irratsionallik" munosabatlarini tushunish, ularning iqtisodiy faoliyat shakllariga qanday ta'sir qilishini tushunish tubdan o'zgarmoqda. olimlar, qaror qabul qilish sohasidagi psixologik tadqiqotlar natijalariga asoslanib, bunday xulq-atvor xususiyatlari tufayli odamlar har doim ham o'zlarini oqilona, o'z manfaatlari yo'lida tutmasliklarini isbotlaydilar. bular jumlasiga o'z-o'zini nazorat qilish muammolari, foyda va yo'qotishlarni farqlay olmaslik, katta to'plamli parametrlar, murakkab mahsulotlar orasida tanlash (tanlov) qiyinchiliklari, yutuqlar va yo'qotishlarni idrok etishda assimetriya va boshqalar. shu munosabat …

2 / 1

to'liq ma'lumotlarning etishmasligi va odatlar, his-tuyg'ularga ta'sir qilish tufayli cheklangan. tadqiqotchilar iqtisodiy boshqaruvning ikkita muhim jihatiga e'tibor qaratmoqdalar: · noratsionallik - bu sub'yektning vaqtinchalik, muvozanatsiz holati. · irratsionallik o'lchanishi mumkin bo'lgan tizimli qonuniyatlarga ega. irratsionallik - bu bizni mukammallikdan ajratib turadigan masofa. irratsional boshlanish quyidagilar bilan bog'liq: · ishonch bilan (ishonch inqirozi iqtisodiyotning umumiy beqarorligini kuchaytiradi); · tarix yoki hikoyalar bilan; · adolat bilan; · suiiste'mol qilish bilan; · pul illyuziyalari bilan. irrotsional xatti-harakatlarning sabablari: 1. hozir va kelajakni bir-biriga qarama-qarshi qo'yish. odamlar uzoq muddatli prizma orqali reallikni (haqiqatni) idrok etishga tayyor emaslar. 2. pulning tushuncha sifatida mavhumligi. insonning eng kuchli psixologik to'siqlaridan biri bu pulning muqobil (alternativ) qiymatini idrok etishning murakkabligidir. xulq-atvor iqtisodiyoti ratsional xatti-harakatlarning muntazam ravishda buzilishini, iqtisodiy agentlarning qaror qabul qilishdagi tizimli xatolarini ko'rsatadi va shu munosabat bilan quyidagi hodisalarni o'rganadi: · "poda harakati", · "goyalar bilan zaharlanish", · "guruhli fikrlash", · "kollektiv eyforiya", · "kollektiv qo'rquv". …

3 / 1

shdagi xatolar, shu jumladan narxlarning noto'g'ri o'rnatilishi, resurslarning samarasiz taqsimlanishi. iqtisodiy xatti-harakatlardagi anomaliyalar: · afzallik effekti. · egalik effekti. · adolatsizlikni qabul qilmaslik. · o'zaro foyda. · vaqtlararo iste'mol. · joriy iste'molni afzal ko'rish. · impulsli investitsiya. · ochko'zlik va qo'rquv. · poda harakati. · cho'kib ketgan xarajatlar tuzog'i. bozor narxlari va daromadlaridagi anomaliyalar: · qimmatli qog'ozlar daromadliligi (rentabelligi) sirlari. · samarali ish haqi to'lash darajasi gipotezasi. · narxlarning qattiqligi. · arbitraj operatsiyalari uchun limit (chegara). · dividendlar tuzog'i. · sekin-asta kamayib borayotgan "quyruq" bilan taqsimlash (haddan tashqari oshirib (o'tkazib) yuborishga moyillik). · kalendar effekti. iqtisodiy xulq-atvorni hisobga olgan holda, olimlar, qoida tariqasida, tahlil qilish uchun bir-biri bilan chambarchas bog'liq bo'lgan uchta tarkibiy qismni ajratadilar: 1) odam qaror qabul qilishidan oldin, odatda unda idrok etish, anglash, vaziyatni tushunish, ya'ni kognitiv (bilish bilan bog'liq) tarkibiy qismlari keladi; 2) tuyg'ular bilan ranglangan (yo'g'rilgan) sub'yektiv munosabat, ya'ni affektiv (hissiy) komponentlar; 3) harakat yoki …

4 / 1

hlang'ich zaxira nuqtasi atrofida nostandart vaziyatlar yuzaga keladi); v) inson xotirasi va hisoblash qobiliyatining nomukammalligi, eng yaxshi natijaga erishmaslikka olib keladi. g) diskontlash muammosi (aslida agentlar uzoq muddatli kelajakni rejalashtirishdan ko'ra qisqa muddatli manfaatlarga ko'proq e'tibor berishadi). 2.2. xulq-atvor iqtisodiyotining fanlararo tabiati zamonamizning tez o'zgarib borayotgan iqtisodiyotida iqtisodiy xulq-atvorning xilma-xil tomonlari alohida ahamiyatga ega bo'ldi. zamonaviy dunyoda faoliyatning moddiy natijalari nomoddiy motivlarga, axloqiy tartib sharoitlariga, odamlarning umidlariga, ularning ishonchiga, hissiyotlariga va boshqalarga bog'liq bo'lib, ularning ta'siri iqtisodiy jarayonlarni tushuntiruvchi modellarda bu hodisalarning yo'qligiga mos kelmaydi. (effekt ot kotorix nikak ne sootvetstvuet otsutstviyu dannix yavleniy v ob'yasnyayushix ekonomicheskix modelyax) o'zgaruvchan reallik, fanlararolikning (iqtisodiy imperializm) yaqqol kuchayishi bilan bilish metodologiyasini o'zgartirishni va iqtisodiy xulq-atvorni to'g'rilash (tuzatish) uchun dala tadqiqotlaridan (eksperimental iqtisodiyot) amaliy foydalanishni talab qiladi. ilmiy nazariyaga nisbatan koevolyutsiya deganda iqtisodiy xulq-atvor hodisasini ijtimoiy-iqtisodiy tizimning elementi sifatida turli fanlar nuqtai nazaridan birgalikda o'rganish, nazariyalarning birgalikda rivojlanishi, ularning parallel mavjudligi va evolyutsiyasi tushuniladi. …

5 / 1

qli (multidistsiplinar) tahlil iste'molning iqtisodiy nazariyasini boyitadi va tizimli yondashuvning bir qismi sifatida amalga oshirilishi mumkin, bu nafaqat moliyaviy-iqtisodiy, balki insonning iqtisodiy faoliyatining ijtimoiy, falsafiy, madaniy, psixologik va tarixiy omillarini ham o'rganish imkonini beradi. odamlar o'rtasidagi iqtisodiy almashinuv bozorni, narxlarning bozor mexanizmlarini, raqobatni muvofiqlashtiradi. fanlararo yondashuv iqtisodiy faoliyat muhitini yanada murakkab aks ettiradi. odamlarning xatti-harakatlari noaniqlik, to'liq bo'lmagan ma'lumotlar sharoitida shakllanadi. agar bunga qarorlar qabul qilishdagi motivlarining xilma-xilligini, xulq-atvor iqtisodiyoti nuqtai nazaridan xarakterli deb hisoblanadigan odamlarga xos bo'lgan noratsionallik qo'shilsa, makroiqtisodiyotni modellashtirishda reprezentativ suby'ektining "qutqaruvchi funktsiyasi" yo'qoladi. iqtisodiy almashinuvda “tartib” bo'lmagan, "standart" narx mexanizmi o'chirilgan, optimallashtirish printsipi ishlamaydigan, sub'yektlar reprezentativ bo'lmagan va hokazo sharoitda sub'yektlarning xatti-harakatlarini muvofiqlashtirish (koordinatsiyalash) mexanizmini tushuntirish vazifasi paydo bo'ladi. aks holda, iqtisodchilar nafaqat keyingi inqiroz qachon bo'lishini bashorat qilishlari, balki nima uchun jamiyat parchalanmayotganligini jo'yali izohlab berolmaydilar. xulq-atvor iqtisodiyoti fanning nazariy sohasidir, ammo uning rivojlanishi fanning boshqa sohalari bilan ham chambarchas bog'liqdir. zamonaviy xulq-atvor iqtisodiyotining rivojlanishiga …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xulq-atvor iqtisodiyotini o'rganish predmeti"

2- mavzu: xulq-atvor iqtisodiyoti nazariyasining metodologiyasi 1. xulq-atvor iqtisodiyotini o'rganish predmeti (mavzusi) iqtisodiyot tirik organizmdir, chunki uni odamlar, aniqrogi iqtisodiy shaxs boshqaradi. bizning tanlovimizning oqilona (rattsional) va mantiqsiz (irratsional) tarkibiy qismlari iqtisodiyotga o'tkaziladi. xulq-atvor iqtisodiyoti (behavioral ekonomiks) – bu ijtimoiy, kognitiv va hissiy omillarning shaxslar va muassasalar tomonidan iqtisodiy qarorlar qabul qilinishiga ta'sirini va ushbu ta'sirning bozor o'zgaruvchilariga ta'sirini (narxlar, foyda, resurslarni taqsimlash) o'rganadigan iqtisodiyot sohasi. zamonaviy ilm-fanning eng muhim tendentsiyalaridan biri bu neoklassik nazariyaning asosiy postulati sifatida ratsionallik shakllarining o'zgarishi. "ratsionallik – irratsio...

This file contains 1 page in DOCX format (353.9 KB). To download "xulq-atvor iqtisodiyotini o'rganish predmeti", click the Telegram button on the left.

Tags: xulq-atvor iqtisodiyotini o'rga… DOCX 1 page Free download Telegram