falsafaning fan va dunyoqarashga doir mohiyati

DOCX 21 pages 68.9 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 68.9 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

1-mavzu: falsafaning fan va dunyoqarashga doir mohiyati reja: 1. falsafaning predmeti, tuzilishi, funksiyalari, yangi sohalari va o‘zgaruvchan xarakteri 2. falsafaning jamiyatdagi roli yoki amaliy falsafa. 3. falsafaning dunyoqarashga doir ijodiy roli. dunyoqarashning shakllari.. fanning dunyoqarashga doir mohiyati, fan taraqqiyotining asosiy bosqichlari. 4. falsafa va fanning o‘zaro mutanosibligi, farqi. tayanch so’zlar: falsafa, dunyoqarash, hayotni anglash, inson, dunyoqarash, mifologik dunyoqarash, diniy dunyoqarash, totemizm, animizm, fetishizm, magiya, falsafiy dunyoqarash, ilmiy dunyoqarash, materializm, idealizm, gnostitsizm, agnostitsizm, skeptitsizm, falsafa funktsiyalari. 1. falsafaning predmeti, tuzilishi, funksiyalari, yangi sohalari va o‘zgaruvchan xarakteri. agar falsafa so‘zining kelib chiqishi (etimologiyasi) ga e'tibor bersak, uning yunon tilidagi tarjimasi «donolikni sevaman» ma'nosini anglatadi. diogen laertskiy (eramiz ii asr oxiri - iii asr boshlari) so‘zlariga qaraganda, o‘zini birinchi marta faylasuf deb atagan kishi – yunon mutafakkiri va olimi pifagordir. faylasuflarning qanday ekanliklariga ta'rif berib, u shunday degan: «hayot o‘yinga o‘xshaydi: ba'zilar unga musobaqalashgani kelsa, ayrimlar savdolashgani, eng baxtlilari esa tomosha qilgani keladilar; …

2 / 21

i aniqlash osonroq. masalan, falsafa dnk tuzilishini aniqlash bilan shug‘ullanmaydi, differensial tenglamalarni yechmaydi, kimyoviy reaksiyalarni o‘rganmaydi, yer qobig‘i harakatini tadqiq etmaydi va hokazolar. agar fanlar, aytaylik, botanika yoki lingvistika ta'riflarini oladigan bo‘lsak, ulardagi mavjud farq, odatda, mashg‘ulotning asl mohiyatiga daxl qilmaydi. hyech bir botanik mutaxassisligi fanining mavzusi - o‘simlik olami ekanligiga e'tiroz bildirmaydi. har qanday lingvist o‘z fanining mavzusi - til ekanligini tasdiqlaydi. falsafada esa boshqacharoq. bir faylasufning ta'rifi boshqasinikidan farq qilishi mumkin. falsafaning ta'rifi shu qadar ko‘p va turli-tumanki, ko‘pchilikda «o‘zi bir fan to‘g‘risida gap ketyaptimikin yoki yo‘qmi?» degan savol tug‘ilishi mumkin. ba'zi falsafiy tizimlarda falsafa oliy bosh ibtido yoki birinchi sabab to‘g‘risidagi fan deb ta'riflanadi. masalan, qadimgi yunon faylasufi arastu ta'limotida, u «barcha mavjudotning ibtidosi va sabablari to‘g‘risidagi fan» deyilgan bo‘lsa, o‘rta osiyolik mutafakkir abu ali ibn sino falsafani «mutlaq borliq to‘g‘risidagi oliy fan» deb ta'riflagan. boshqa yo‘nalishlarda falsafaning bosh sababi birinchi ibtidolarni bilish ekanligi umuman rad etiladi, …

3 / 21

, ayniqsa, eng yangi davr uchun xosdir. bu shu qadar oddiy holga aylandiki, hatto zamonaviy faylasuflardan biri x.f.morua falsafada yuzaga kelgan vaziyatni quyidagicha ifodalashiga sabab bo‘ladi: «falsafa» deganda nimani tushunish hamisha mushkul bo‘lgan, biroq 20-asr mobaynida «falsafa»ni ta'riflash mushkulligi shu darajada ortdiki, buni bartaraf etish deyarli mumkin bo‘lmay qoldi». umuman falsafani ifoda kilish mumkinmi? nemis faylasufi g.v.xegel (1770-1831) muayyan falsafa yagona jahon falsafasining - tarixiy bosqichlari, uni shakllanish onlari va bir butun rivojlanishining mohiyatidir, deb hisoblagan. boshqa faylasuflar tasavvuriga ko‘ra tarixiy-falsafiy jarayon - bu muayyan falsafiy ta'limotlar tarixidir, falsafa tarixi esa qandaydir yagona va rivojlanuvchi ta'limot sifatida mavjud emas. bundan shunday xulosa kelib chiqadiki, muayyan falsafa mavzusinigina ifoda kilish mumkin, masalan, ekzistensializm (mavjudlik) falsafasi yoki analitik (tahliliy) falsafani aniqlash mumkin, ammo umuman falsafani emas. biroq tajribaga asoslangan (empirik) oddiy dalil mavjud. qanday yo‘nalishga tegishliliklaridan qat'iy nazar, faylasuflar o‘zlari falsafa bilan shug‘ullanayotganliklariga shubha qilmaydilar. o‘z raqib va muxoliflarini nima deb atashlaridan …

4 / 21

rish uchun falsafaning mohiyatiy sifat xususiyatlari, ya'ni uning ma'naviy faoliyatning ma'lum turi sifatida bajaradigan vazifalarini aniqlash zarur. falsafaning predmeti. endi «falsafa nimani o`rganadi?», degan savolni berishimiz mumkin. falsafaning predmeti - insonda bilishga qiziqish uyg`otadigan, mifologiya, din yoki fan javoblaridan qoniqmagan insonning o`ziga ma`lum bilimlar va tajribaga, muayyan e`tiqod, ishonch va intuitsiyaga tayangan holda oqilona asoslangan javoblar berishga harakat qiladigan, savollar tug`diradigan har qanday ob`ektiv va sub`ektiv borliqdir. boshqacha aytganda, inson o`z qiziqishi ob`ekti haqida muayyan tasavvur hosil qilish maqsadida savol berishga asos bo`lishi mumkin bo`lgan hamma narsa falsafaning predmetidir. shu munosabat bilan u yoki bu odamning falsafiy qarashlari haqida va hatto uning falsafasi to`g`risida so`z yuritish mutlaqo o`rinli bo`ladi va bunga biz kundalik hayotda tez-tez duch kelamiz. biroq ayni holda bizni fan sifatidagi, ayrim insonning emas, balki butun jamiyatning rivojlanish mahsuliga aylangan ijtimoiy hodisa sifatidagi falsafa qiziqtiradi va ayni shu sababli yuqorida keltirilgan ta`rifda «inson» tushunchasi yig`ma ma`noda qo`llanilgan. bu …

5 / 21

qilish sohasi, u hal qilayotgan vazifalar darajasi va xususiyati bilan belgilanadi. dunyoqarashni shakllantirish funktsiyasi. falsafaning, dunyoqarashni shakllantirish funktsiyasi, insonning dunyoga munosabati, uning o`z-o`zini va o`zini qurshagan borliqni tushunishi, shuningdek turli voqealar, hodisalarni va o`z burchini qanday talqin qilishi avvalo va bevosita uning dunyoqarashiga bog`liq bo`ladi. yuqorida ko`rsatib o`tilganidek, inson dunyoqarashida e`tiqodlar va bilimlar, tuyg`ular va emotsiyalar, oqilonalik va irratsionallik, tajriba, intuitsiya va hokazolar chambarchas bog`lanadi. ayni shu sababli falsafasiz dunyoning yaxlit manzarasini yaratish mumkin emas, chunki, «hamma narsaga aralashadigan» falsafagina dunyoqarashning o`zaro bog`lanmagan turli «parchalari»ni birlashtirib, shu tariqa odamlarning butun borliqqa nisbatan umumiy, izchil va mantiqan to`g`ri munosabatini yaratish imkonini beradi. bunda falsafa ayrim ikir-chikirlar, ahamiyatsiz tafsilotlarni mavhumlashtiradi va umumiy aloqalarga, turli narsalar va hodisalar xossalarining birligiga e`tiborni qaratadi va shu tariqa o`zining bosh funktsiyasi – dunyoqarashni shakllantirish funktsiyasini bajaradi. falsafaning gnoseologik funktsiyasi tajribada sinash, tavsiflash yoki shak-shubhasiz inkor etish mumkin bo`lmagan, ya`ni fan ochib berish, tadqiq etish va tahlil …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning fan va dunyoqarashga doir mohiyati"

1-mavzu: falsafaning fan va dunyoqarashga doir mohiyati reja: 1. falsafaning predmeti, tuzilishi, funksiyalari, yangi sohalari va o‘zgaruvchan xarakteri 2. falsafaning jamiyatdagi roli yoki amaliy falsafa. 3. falsafaning dunyoqarashga doir ijodiy roli. dunyoqarashning shakllari.. fanning dunyoqarashga doir mohiyati, fan taraqqiyotining asosiy bosqichlari. 4. falsafa va fanning o‘zaro mutanosibligi, farqi. tayanch so’zlar: falsafa, dunyoqarash, hayotni anglash, inson, dunyoqarash, mifologik dunyoqarash, diniy dunyoqarash, totemizm, animizm, fetishizm, magiya, falsafiy dunyoqarash, ilmiy dunyoqarash, materializm, idealizm, gnostitsizm, agnostitsizm, skeptitsizm, falsafa funktsiyalari. 1. falsafaning predmeti, tuzilishi, funksiyalari, yangi sohalari va o‘zgaruvchan xarakteri. agar falsafa so‘...

This file contains 21 pages in DOCX format (68.9 KB). To download "falsafaning fan va dunyoqarashga doir mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning fan va dunyoqarashg… DOCX 21 pages Free download Telegram