umurtqa pog‘onasi suyaklari anatomiyasi fiziologiyasi va patologiyasi

PPTX 74 pages 27.9 MB Free download

74 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.9 MB

File type PPTX

Pages 74

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 74

slayd 1 odam skeleti: umurtqa pog‘onasi suyaklari anatomiyasi fiziologiyasi va patologiyasi. 1 “rigid,the skeleton of habit alone upholds the human frame.” —virginia woolf, mrs.dalloway 2 reja: umurtqa pogʻonasi klinik mulohazalar 3 umurtqa pogʻonasi tana skeleti umurtqa pog‘onasi (solumna vertebralis) va ko‘krak qafasi (sompages thorasis) dan iborat. umurtqa pog‘onasi 33- 34 ta (7 ta bo‘yin, 12 ta ko‘krak, 5 ta bel, 5 ta dumg‘aza va 3-5 ta dum) umurtqalardan hosil bo‘lgan. umurtqa pog‘onasining o‘rtasha uzunligi erkaklarda 73-75 sm, ayollarda esa 69-71 sm gasha bo‘ladi. odamning umurtqa pog‘onasi tana ushun tayansh bo‘libgina qolmay, balki umurtqa kanalida joylashgan orqa miyani muhofaza qilib turadi va tana hamda kallaning harakatida faol qatnashadi. ko‘krak qafasi 12 ta ko‘krak umurtqasi, 12 juft qovutg‘a va to‘sh suyagidan iborat. umurtqa pog‘onasi anatomiyasi umurtqa pog‘onasi (columna vertebralis) – odam skeletining asosiy qismi bo‘lib, tana og‘irligini ko‘taradi, orqa miya uchun himoya vazifasini bajaradi. u 33–34 ta umurtqadan (vertebrae) tashkil topgan: bo‘yin …

2 / 74

egriligining kuchayishi bo‘lib, u keksalarda disk degeneratsiyasi yoki osteoporoz tufayli yuzaga kelishi mumkin lordosis(lordoz) — bel egriligining kuchayishi bo‘lib, u homiladorlik, spondilolistez yoki qorin katta bo‘lishi(potbelly) natijasida yuzaga kelishi mumkin skoliosis(skolioz)— umumiy yon tomonga og‘ish/buralish bo‘lib, u poliomiyelit, oyoqning kalta bo‘lishi yoki chanoq kasalliklari tufayli yuzaga kelishi mumkin umurtqalarning umumiy tuzilishi umurtqatanasi - corpus vertebrae umurtqayoyi - arcus vertebrae umurtqa o’siqlari - processus vertebrae corpus vertebrae arcusvertebrae pedunculi arcus vertebrae lamina arcus vertebrae processus spinosus processus transversus processus articularis facies articularis superior facies aricularis inferior foramen intervertebrale umurtqalararo disk umurtqalar aro disklar umurtqa pog’onasi uzunligining taxminan 25% ni tashkil qiladi. har bir umurtqalar aro disk - disk ustidagi umurtqa tanasi tomonidan raqamlangan. umurtqalararo disk har bir orqa umurtqalararo disk quyidagilardan tashkil topgan: anulus fibrosus — tashqi kontsentrik halqalar bo‘lib, ular tolali tog‘ay va tolali biriktiruvchi to‘qimadan tashkil topgan. nucleus pulposus — ichki yumshoq, elastik, siqiluvchan modda bo‘lib, umurtqa pog‘onasiga ta’sir …

3 / 74

disk churrasi odatda ta’sirlangan diskdan bitta pastdagi orqa miya nerv ildizini bosadi. 25 bo‘yin umurtqalari (vertebrae cervicales) 1. umumiy ma’lumot odamda 7 ta bo‘yin umurtqasi bo‘ladi (c1–c7). ular eng kichik, lekin eng harakatchan umurtqalardir. umumiy xususiyatlari: tanalari kichikroq. teshiklari katta (orqa miya qalinroq qismidan o‘tadi). yon o‘simtalarida teshiklar (foramina transversaria) bo‘ladi – bu orqali umurtqa arteriyalari va venalari o‘tadi. o‘simtalari ikkiga bo‘lingan (c2 dan c6 gacha). 26 processus tuberculum posterior processus tuberculum anterior foramen vertebrae 27 28 foramen transversarium 29 sulcus nervi spinalis 30 atipik bo‘yin umurtqalarining tipik bo’yin umurtqalardan farqi 📌 atlas (c1) tana yo‘q faqat oldingi(anterior) va orqa(posterior) yoy(arcus)dan tashkil topgan. yon tomonda katta bo‘g‘im yuzalari (foveae articulares superiores) bor – bosh suyagi bilan qo‘shiladi. funktsiyasi: boshni oldinga va orqaga egish ("ha" deyish). 31 32 📌 axis (c2) maxsus tishsimon o‘simtasi (dens axis) bor. atlas bilan bo‘g‘im hosil qiladi. funktsiyasi: boshning yon tomonga burilishi ("yo‘q" deyish). atipik bo‘yin …

4 / 74

hosil qiladi. umurtqa teshigi (foramen vertebrale) dumaloq shaklda. yon o‘simtalar (processus transversi) ularning uchida fovea costalis processus transversi bo‘lib, qovurg‘aning bo‘yin qismi bilan birikadi. orqa o‘simta (processus spinosus) uzun, pastga yo‘nalgan va bir-birini qoplab turadi – shu sababli ko‘krak qafasi qattiq va kamharakat bo‘ladi. bo‘g‘im o‘simtalari (processus articulares) qiya joylashgan, harakatni cheklaydi. fovea costalis superior fovea costalis inferior fovea costalis joylashish tartibi processusspinosus processustransversus fovea costalis processus transversus processusarticularis 🦴 bel umurtqalari (vertebrae lumbales) 1. umumiy ma’lumot odamda 5 ta bel umurtqasi (l1–l5) bo‘ladi. ular umurtqa pog‘onasining eng katta va mustahkam qismidir. bel qismi – tana og‘irligini ko‘taradi va harakatda muhim rol o‘ynaydi. 2. anatomik tuzilishi qismi tavsifi tana (corpus vertebrae) katta, buyraksimon shaklda. sababi – tana og‘irligini ushlab turadi. umurtqa teshigi (foramen vertebrale) uchburchak shaklda, ko‘krak umurtqasiga qaraganda kengroq. yon o‘simtalar (processus transversi) uzunroq, lekin foramen transversarium yo‘q. orqa o‘simta (processus spinosus) qalin, qisqa va keng – muskullar yopishadi. …

5 / 74

(pelvis) skeletining orqa qismini tashkil etadi facies pelvina facies dorsalis facies auricularis basis ossis sacri vertebra coccygeae-oscoccygis cornu coccygeum umurqalar klinik ahamiyati 👉 bel–dumg‘aza sohasining ko`ndalang rentgen tasviri (“skotti iti” proyeksiyasi). 🦴 eslab qolish uchun: itning qulog‘i → superior articular process ko‘zi → pedicle buruni → transverse process bo‘yni → pars interarticularis old oyog‘i → inferior articular process spondylolysis bu pars interarticularisning stress sinig‘i (ya’ni, umurtqaning pedikula va laminasi orasidagi soha) bu holat ko‘pincha o‘smir yoshdagi sportchilarda kuzatiladi, eng ko‘p l4 yoki l5 umurtqada uchraydi. qiya rentgen tasvirida pars interarticularis sohasida sklerotik (qotib qolgan) chekkalarga ega siniq (kichik o‘qlar bilan ko‘rsatilgan) aniqlanadi. bu joy “skotti iti” bo‘ynidagi shaffof (radiolyutsent) “yoqa” ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. shuningdek, l4 umurtqaning pars interarticularis sohasi normal (katta o‘q bilan ko‘rsatilgan). spondylolisthesis yunoncha: “spondylo” — umurtqa, “olisthesis” — qiyalik bo‘ylab siljish degan ma’noni anglatadi. bu holat bel umurtqasi pedikulalari degeneratsiyaga uchraganda yoki to‘liq rivojlanmaganda, shuningdek, spondylolysis (pars …

Want to read more?

Download all 74 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umurtqa pog‘onasi suyaklari anatomiyasi fiziologiyasi va patologiyasi"

slayd 1 odam skeleti: umurtqa pog‘onasi suyaklari anatomiyasi fiziologiyasi va patologiyasi. 1 “rigid,the skeleton of habit alone upholds the human frame.” —virginia woolf, mrs.dalloway 2 reja: umurtqa pogʻonasi klinik mulohazalar 3 umurtqa pogʻonasi tana skeleti umurtqa pog‘onasi (solumna vertebralis) va ko‘krak qafasi (sompages thorasis) dan iborat. umurtqa pog‘onasi 33- 34 ta (7 ta bo‘yin, 12 ta ko‘krak, 5 ta bel, 5 ta dumg‘aza va 3-5 ta dum) umurtqalardan hosil bo‘lgan. umurtqa pog‘onasining o‘rtasha uzunligi erkaklarda 73-75 sm, ayollarda esa 69-71 sm gasha bo‘ladi. odamning umurtqa pog‘onasi tana ushun tayansh bo‘libgina qolmay, balki umurtqa kanalida joylashgan orqa miyani muhofaza qilib turadi va tana hamda kallaning harakatida faol qatnashadi. ko‘krak qafasi 12 ta ko‘krak umurtqas...

This file contains 74 pages in PPTX format (27.9 MB). To download "umurtqa pog‘onasi suyaklari anatomiyasi fiziologiyasi va patologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: umurtqa pog‘onasi suyaklari ana… PPTX 74 pages Free download Telegram