bilish nazariyasi

PPTX 32 pages 12.6 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.6 MB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

3-mavzu. bilish nazariyasi 3-mavzu. bilish nazariyasi f.f.n.n. professor l.a.muxamedjanova reja: 1. bilish va bilim — falsafiy tahlil mavzui. 2. bilishning obyekti va subyekti. inson bilishining asosiy bosqichlari. 3. ilmiy bilishning mohiyati va usullari, nazariya va metodologiya. 4. haqiqat tushunchasi. uning shakllari. 5. hozirgi davrda yuksak bilimli yoshlarni tarbiyalash masalalari. bilish nima? bilish insonning tabiat, jamiyat va o‘zi to‘g‘risida bilimlar hosil qilishga qaratilgan aqliy, ma’naviy faoliyat turidir. inson o‘zini qurshab turgan atrof-muhit to‘g‘risida bilim va tasavvurga ega bo‘lmay turib, faoliyatning biron-bir turi bilan muvaffaqiyatli shug`ullana olmaydi. bilishning mahsuli, natijasi ilm bo‘lib, har qanday kasb-korni egallash faqat ilm orqali ro‘y beradi. bilish insongagina xos bo‘lgan ma’naviy ehtiyoj, hayotiy zaruriyatdir. bilimlar bevosita hayotiy ehtiyojdan, farovon hayot kechirish zaruratidan vujudga kelgan va rivojlangan. insoniyatning ancha keyingi taraqqiyoti davomida ilmiy faoliyat bilan bevosita shug`ullanadigan va ilmiy nazariyalar yaratuvchi alohida sotsial guruh vujudga keldi. bular — ilm-fan kishilari bo‘lib, ilmiy nazariyalar yaratish bilan shug`ullanadilar. dunyoni bilish …

2 / 32

rdamida amalga oshiriladi inson qoʼlga kiritadigan axborotning eng oliy darajasi yangi, ilgari nomaʼlum boʼlgan narsani yaratishga yoʼnalgandir 8 bilish – odam ongida hayot haqiqatining faol maqsadli aks etish jarayoni. bilish jarayonida maishiy hayotning har xil qirralari koʼrinadi, narsalarning ichki va tashqi mohiyati ochiladi. tashqi olam koʼrinishlari, shuningdek, bilish faoliyati subʼekti odam odamni, yaʼni oʼzini-oʼzi tadqiq qiladi. zamonaviy gnoseologiya gnostitsizm tamoyillariga asoslanadi. odamning bilish turlari odam tashqi olamni bevosita oʼzi yoki olam uchun yangi narsani kashf etadi. odam tashqi olamni bilishni ajdodlar bilish natijalari orqali oʼrganadi (kitob oʼqiydi, oʼrganadi, moddiy va maʼnaviy madaniyat yangiliklariga yaqinlashadi) bilish masalasiga qarashlar: gnostitsizm tarafdorlari bilishning hozirgi holati va kelajagiga optimistik ruhda qaraydilar. ularning fikricha, olam – oʼrganiladi, odam esa, bilish uchun cheksiz imkoniyatlarga ega. ular bilishni jarayon deb biladilar, buning natijasida ongda olamni aks ettirish bilan oʼz-oʼzini oʼrganadi. agnostitsizm tarafdorlari insonning olamni bilish imkoniyatlariga yoki umuman bilish mumkinligiga ishonmaydi yoki olamni qisman bilish mumkin deb …

3 / 32

nisbati bilish ob’yekti tadqiqotchi-olim, faylasuf, san’atkor va boshqalarning, umuman insonning bilimlar hosil qilish uchun ilmiy faoliyati qaratilgan narsa, hodisa, jarayon, munosabatlar bilish ob’yektlari hisoblanadi. bilish ob’yektlari moddiy, ma’naviy, konkret, mavhum, tabiiy va ijtimoiy bo‘lishi mumkin. bilish obyektlari eng kichik zarralardan tortib ulkan galaktikagacha bo‘lgan borliqni qamrab oladi. bilish sub’yekti bilish bilan shug‘ullanuvchi kishilar va butun insoniyat bilish sub’yekti hisoblanadi. ayrim olingan tadqiqotchi-olimlar, ilmiy jamoalar, ilmiy tadqiqot institutlari ham alohida bilish subyektlaridir. inson va butun insoniyat ayni bir vaqtda ham bilish ob’yekti, ham bilish sub’yekti sifatida namoyon bo‘ladi. bilish ob’yektlariga asoslanib, bilim sohalari quyidagi fanlar tizimiga ajratiladi tabiiy ijtimoiy-gumanitar texnik bilishning maqsadi bilishning maqsadi ilmiy bilimlar hosil qilishdangina iborat emas, balki bilish jarayonida hosil qilingan bilimlar vositasida insonning barkamolligiga intilish, tabiat va jamiyatni insoniylashtirish, tabiiy va ijtimoiy garmoniyaga erishishdir. fan — fan uchun emas, balki inson manfaatlari uchun xizmat qilishi lozim. inson ilmiy bilimlar vositasida ma’naviy barkamollikka erisha borgani sari ilm-fan …

4 / 32

xos bo‘lib, aqliy bilish (ratsional bilish) deyiladi. oliy - intuitiv bilish, qalban bilish, g‘oyibona bilishdir. bilish shakllari xissiy bilish har qanday narsani, har qanday predmet yoki hodisani bilish fikr xissiy idrokdan predmetning mohiyati tomon boradigan jarayondir. xissiy bilim, jonli mushohada insonning qurshab turgan dunyo bilan bevosita aloqasi shaklidir. xissiy anglash tashqi ta'sir energiyasining ong faktiga aylanishidan boshqa narsa emas. usiz biz borliqning hech qanday shakllari haqida hech nima bila olmaymiz. falsafa tarixida yangi zamon mutafakkirlari barcha bilimlarning xissiy kelib chiqishi muammosiga yuqori darajada ahamiyat berganlar. masalan, jon lokk materialistik sensualizm (lotincha sensus - sezgi, sezish) printsiplarini asoslab berar ekan, avval sezgida bo'lmagan narsa intellektda bo'lmaydi, shuning uchun kimki hech nimani sezmasa u hech nimani bilmaydi, deb yozgan edi. sezgilar, bu – shunday kanallarki, ularning vositasida odam qurshab turgan olam bilan bog'langan, olam haqida bevosita axborot olib turadi. sezgilar abstrakt tafakkur amalga oshishining asosi bo'lgan ozuqadir. sezgi xissiy bilishning eng oddiy …

5 / 32

rdon narsalarni xis qilishlar birgalikda ongimizda olma obrazida assotsiatsiyalashadi. xissiy bilishning idrokdan keyingi bosqichi tasavvurdir. u sezishdan ham, idrok qilishdan ham sifat jihatdan farq qiladi. tasavvur – bu xissiy idrok bilan tushuncha o'rtasidagi oraliq bosqichdir. sezish va idrok qilishdan farqli o'laroq, tasavvur endi sub'ekt bilan ob'ektning bevosita o'zaro ta'siri bo'lib chiqmaydi. tasavvurlar sezgi va idroklar kabi yorqin va aniq emas, ammo ular ancha uzoq vaqt davom etadi va barqarordir. tasavvurlar yordamida biz allaqachon bo'lib o'tgan voqealar manzarasini ongimizda tiklay olamiz. bundan tashqari, tasavvur bizga ilgari idrok etilganlar asosida kelajak manzarasini ifodalab berishga imkon beradi. insonning kelajak obrazini tasvirlab va tuzib berish layoqati farazdan boshqa narsa emas. ratsional bilish agar biz sezgilar vositasida hodisalar olamini aks ettirsak, sezgi bilan idrok etib bo'lmaydigan mohiyatni aql bilan bilib olamiz. aql bizning sezgi a'zolarimiz tashqi olamdan olgan axborotlarga asoslanib, hodisalar mohiyatini xiralashtiruvchi va yashiruvchi tashqi, tasodifiy holatlardan abstraktlashib hodisalar dunyosini tashqi, nomuhim xususiyatlar va …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish nazariyasi"

3-mavzu. bilish nazariyasi 3-mavzu. bilish nazariyasi f.f.n.n. professor l.a.muxamedjanova reja: 1. bilish va bilim — falsafiy tahlil mavzui. 2. bilishning obyekti va subyekti. inson bilishining asosiy bosqichlari. 3. ilmiy bilishning mohiyati va usullari, nazariya va metodologiya. 4. haqiqat tushunchasi. uning shakllari. 5. hozirgi davrda yuksak bilimli yoshlarni tarbiyalash masalalari. bilish nima? bilish insonning tabiat, jamiyat va o‘zi to‘g‘risida bilimlar hosil qilishga qaratilgan aqliy, ma’naviy faoliyat turidir. inson o‘zini qurshab turgan atrof-muhit to‘g‘risida bilim va tasavvurga ega bo‘lmay turib, faoliyatning biron-bir turi bilan muvaffaqiyatli shug`ullana olmaydi. bilishning mahsuli, natijasi ilm bo‘lib, har qanday kasb-korni egallash faqat ilm orqali ro‘y beradi. bilish inso...

This file contains 32 pages in PPTX format (12.6 MB). To download "bilish nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish nazariyasi PPTX 32 pages Free download Telegram