mass-spektrometriya analiz usuli

PPTX 17 pages 230.4 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 230.4 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint mavzu: mass-spektrometriya analiz usuli. mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti kimyo fakulteti “analitik kimyo” kafedrasi prof. v.b. k.f.n turabov n.t. 1. mass-spektrometriya usuli. 2. mass-spektrometrik analiz asoslari. 3. mass-spektrometr. 4. mass-spektrometriyaning qo'llanilishi. 5. radiospektroskopik usullar 6. yadro magnit rezonansi usuli. 7. radiometrik analiz usullari. reja: 1. mass-spektrometriya usuli. mass-spektrometriya usulida tekshiriladigan modda bug' holiga o'tkaziladi va undan ionlar hosil qilinadi. hosil bo'ladigan ionlar ko'pincha musbat zaryadli bo'ladi. ionlarni ular massasining (m) zaryadiga (z) nisbati bo'yicha bir-biridan ajratish mumkin. ionning zaryadi birga teng bo'lsa, m/z qiymati uning massasiga teng bo'ladi. ushbu qiymat massaning uglerod birligidagi massa soni deb yuritiladi. ajratilgan ionlar m/z qiymatlariga ko'ra ion qabul etgich yordamida qayd qilinadi, natijada tegishli spektr hosil bo'ladi. spektrdagi signallarning o'rni m/z qiymatga, ularning intensivligi esa ionning chastotasiga to'g'ri keladi. bu signallar cho'qqilar deb ataladi. mass-spektrometriya usuli bug'simon holatga o'tadigan barcha element va moddalarni analiz qilish uchun ishlatiladi. anorganik birikmalar va elementlar …

2 / 17

(∼0,1 %) kuzatiladi. keyingi yillarda manfiy zaryadlangan ionlarni aniqlash uchun elektronni ushlash mass-spektrometriya usuli yaratildi. shuni ham aytish kerakki, analiz qilinadigan modda molekulasidan elektron urib chiqarishga mo'ljallangan elektronning kinetik energiyasi hech bo'lmaganda tegishli molekulaning ionizatsiya potentsialiga teng bo'lishi kerak. bu qiymat ko'pincha 8–15 ev ni tankil etadi. to'qnashadigan elektronlarning energiyasi qancha katta bo'lsa, molekulyar ionlar hosil bo'lish unumi shuncha yuqori bo'ladi. biroq juda katta energiyali elektronlar bilan bombardimon qilishning xavfli jihatlari ham bor. to'qnashadigan elektronlarning energiyasi juda katta bo'lsa, ular molekulani ko'plab parchalarga bo'lib yuborishi mumkin. molekulyar va parchalangan ionlar hosil bo'lishi uchun sarflangan energiyaning eng kam miqdoriga paydo bo'lish potentsiali deyiladi. bu potentsial ionizatsiya potentsialidan uzilayotgan bog'lanishning dissotsiatsiya energiyasi qiymatiga teng miqdor katta bo'lishi kerak (1-chizma). chizmada atseton molekulasi va parchalangan ionlar hosil bo'lish chastotasining elektronlar energiyasiga bog'liqligi keltirilgan. chizmadan ko'rinishicha, atsetonning molekulyar ionlari o'zining eng katta chastotasi qiymatiga 30 ev energiyada erishadi. atseton molekulasi kuchli bombardimon natijasida sn3–so– …

3 / 17

rchalanish natijasida bir ion (a+, av+, as+) va bir radikal (vs·, s·, v·), engil ion (a′+), engil radikal (s′·) va neytral molekula (v) hosil bo'lishi mumkin. mass–spektrlar, odatda, to'g'ri chiziqli spektrlardan iborat bo'lib, spektrdagi cho'qqilarning intensivligi hosil bo'luvchi ionlarning chastotasiga, o'z navbatida, bu chastota tekshiriladigan moddalarning partsial bosimiga mutanosibdir. 2-chizma. benzolning mass-spektrn. chastota ionlarning hosil bo'lishi va parchalanishi natijasidagi energetik nisbatlar bilan belgilanadi. shuning uchun ham cho'qqilarning intensivligi struktur analizni o'tkazishda muhim kattalik bo'lib hisoblanadi. ion hosil bo'lishi uchun talab qilingan energiya qancha kichik bo'lsa, uning nisbiy chastotasi va mass-spektridagi cho'qqining intensivligi shuncha katta bo'ladi. ikkinchi tomondan, ion qanchalik barqaror bo'lsa, ya'ni uni parchalash uchun qancha ko'p energiya talab etilsa, cho'qqining intensivligi shuncha katta bo'ladi. mass-spektrning ko'rinishi 2-chizmada keltirilgan. 2-chizmadan ko'rinishicha, massa soni 78 bo'lgan benzol molekulyar ionining intensivligi eng katta bo'lib, uning hosil bo'lishi uchun kam miqdor energiya talab etiladi. benzolning parchalanishi natijasida hosil bo'ladigan parchalarning hissasi juda kam …

4 / 17

qdor namuna kiritish kerakki, ionlashtirgichda uning bosimi 2·10-4–1,33·10-2 pa atrofida bo'lsin. yuqori bosim hosil qiladigan moddalar (suyuqliklar, engil uchadigan qattiq moddalar), avvalo, kiritish ballonida bug'latiladi va, so'ngra, zaruriy bosimda ionlashtirgichga (2) yuboriladi. ballondagi bosim harorat va namuna miqdorini o'zgartirish asosida boshqariladi. qiyin uchadigan moddalarning zaruriy bosimi 10-4–1 pa ga to'g'ri kelgani uchun ularni bevosita ionlashtirgichga yuborish mumkin. ionlashtirgichda bug'lanish tezligi va bosim namuna kiritish nayini isitish yoki sovutish hisobiga boshqarilishi mumkin. hozirgi vaqtda mass-spektrometrga namuna xromatografdan yuboriladigan gibrid: xromato-mass-spektrometriya usuli mavjud. ionlashtirgichda (2) qattiq kizdirilgan katoddan chiqqan elektronlar dastasi anodga tomon harakat qiladi, bu harakat davomida u tekshiriladigan modda molekulalariga urilib, ularni ionlashtiradi. ko'pincha, mass-spektrometr 70 ev energiyada (optimal qiymat) ishlaydi. elektronlar dastasi bilan bombardimon qilish asosida ishlaydigan ionlashtirgichdan tashqari fotoionlashtirgich, uchqunli, lazerli, kimyoviy, ionli va boshqa ionlashtirgichlar ham mavjud. ionlashgan modda ionlashtirgichdan chiqib, manfiy zaryadli elektr maydoniga ega bo'lgan diafragmadan (3) o'tishda tezlashtiriladi. fokuslovchi qurilma ionlar dastasi yo'nalishini mass-analizatorning …

5 / 17

ass-analizatorning tuzilishiga bog'liq. d diafragmadan berilgan magnit maydoni induktsiyasi (b) va tezlashtirish kuchlanishi (u) qiymatlarida formulaga javob bergan m/z qiymatga ega ionlargina (mb/z) o'tadi (r – mass-analizator yoyining radiusi). magnit maydoni induktsiyasi (v) qiymatini o'zgartirib, istalgan ion uchun zaruriy traektoriyani hosil qilish mumkin.shuningdek, u qiymatni ham ketma-ket o'zgartirib, hamma ionlarni detektorga tushirish mumkin. detektorda ionlar dastasiga mos elektr toki hosil bo'ladi, u (7) da kuchaytiriladi, co'ngra qayd qilinadi. analiz natijasi ehm yordamida ishlanib, taqdim etilishi uchun unga ehm ulanishi mumkin. 1.3. mass-spektrometriyaning qo'llanilishi. usul organik va anorganik uchuvchan moddalarni analiz qilish uchun ishlatiladi. ko'pchilik organik moddalar 2·10-4–1,33·10-2 pa bosimda bug' holatiga o'tadi. yuqori molekulyar polimer moddalar va qutblangan guruhlarga ega bo'lgan birikmalar termik parchalanadi. shu bois, polimerlarni tekshirganda piroliz reaktsiyasi mahsulotlari bilan cheklanishga to'g'ri keladi. analiz uchun, odatda, 1 mg atrofidagi modda etarli. agar analiz qilinadigan modda analizatorga bevosita kiritilsa, uning mikrogramm miqdorlari ham etarli bo'ladi. analiz uchun olinadigan moddalarning …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mass-spektrometriya analiz usuli"

prezentatsiya powerpoint mavzu: mass-spektrometriya analiz usuli. mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti kimyo fakulteti “analitik kimyo” kafedrasi prof. v.b. k.f.n turabov n.t. 1. mass-spektrometriya usuli. 2. mass-spektrometrik analiz asoslari. 3. mass-spektrometr. 4. mass-spektrometriyaning qo'llanilishi. 5. radiospektroskopik usullar 6. yadro magnit rezonansi usuli. 7. radiometrik analiz usullari. reja: 1. mass-spektrometriya usuli. mass-spektrometriya usulida tekshiriladigan modda bug' holiga o'tkaziladi va undan ionlar hosil qilinadi. hosil bo'ladigan ionlar ko'pincha musbat zaryadli bo'ladi. ionlarni ular massasining (m) zaryadiga (z) nisbati bo'yicha bir-biridan ajratish mumkin. ionning zaryadi birga teng bo'lsa, m/z qiymati uning massasiga teng bo'ladi. ushbu qiym...

This file contains 17 pages in PPTX format (230.4 KB). To download "mass-spektrometriya analiz usuli", click the Telegram button on the left.

Tags: mass-spektrometriya analiz usuli PPTX 17 pages Free download Telegram