ichki sekresiya bezlari va ularning gormonlari

DOCX 10 pages 812.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 812.6 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

ichki sekresiya bezlari va ularning gormonlari reja: kirish 1. gormonlar va gormonal regulyatsiya haqida tushuncha. gormonlar va ularning fiziologik ta’siri. 2. gipofiz, epifiz, qalqonsimon bez va qalqonsimon bez oldi bezlari, ayrisimon bez. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish: ichki sekresiya bezlari (endokrin bezlar) organizmda gormonlar ishlab chiqaruvchi muhim tuzilmalar hisoblanadi. gormonlar biologik faol moddalar bo‘lib, ular modda almashinuvi, o‘sish, rivojlanish, reproduktiv faoliyat va boshqa ko‘plab jarayonlarni boshqaradi. endokrin bezlarga gipofiz, qalqonsimon bez, buyrak usti bezlari, oshqozonosti bezi va jinsiy bezlar kiradi. gormonlar va gormonal regulyatsiya haqida tushuncha. gormonlar va ularning fiziologik ta’siri. yuksak hayvonlarda va odamda organizmning turli qismlari faoliyatining mutanosibligi nerv va endokrin sistemalar tomonidan boshqariladi. mushaklar va bezlarning biror ta’sirga millisekundlarda o’lchanadigan javob reaksiyalari nerv sistema tomonidan boshqariladi. ichki sekretsiya bezlarining gormonlari esa qon yoki hujayralar aro suyuqlikka ajratilib, qon bilan tananing boshqa qismlariga yetkaziladi va organlarning faoliyatini boshqaradi. tashqi (a) va ichki (b) sekretor bezlarning tuzilish chizmasi. ichki va …

2 / 10

zning orqa bo’lagi; 8 – gipotalamo-gipofizar nerv yo’li. endokrin bezlarga: gipota-lamusning neyrosekretor hujayralari, gipofiz, epifiz, qalqonsimon bez, qalqonsimon bez oldi bezi, ayrisimon bez (timus), buyrak usti bezlari, me’da osti bezining endokrin qismi va jinsiy bezlar (tuxumdon, urug’don, yo’ldosh) kiradi. ichki sekretsiya bezlari sof endokrin bezlar va aralash bezlarga bo’linadi. sof endokrin bezlarning chiqaruv naylari bo’lmaydi. ularning mahsulotlari to’g’ridan-to’g’ri qonga chiqariladi. aralash bezlarga me’da osti bezi va jinsiy bezlar kiradi. me’da osti bezining orolcha hosil qilgan hujayralari gormon ishlab chiqaradi. ekzokrin qismi esa pankreatik shira ishlab chiqaradi. jinsiy bezlarda gormonlar bilan birga jinsiy hujayralar ham ishlab chiqariladi. gormonlarni (gormeyn – qo’zg’atmoq, ta’sir etmoq) biror-bir kimyoviy birikmalar qatoriga kiritib bo’lmaydi. hamma gormonlar organik moddalar bo’lib, ularning ayrimlari oqsillar, aminokislotalarning hosilalari (insulin, timozin, gipofiz gormonlari) yoki steroidlardir (buyrak usti bezining po’stloq qismi va jinsiy bezlarning gormonlari). gormonlarning tanlab ta’sir ko’rsatishi har bir gormonning maxsus “nishon hujayralari” borligi bilan ifodalanadi. nishon hujayralarning membranasida o’ziga …

3 / 10

gipofiz va 10% ini oraliq bo’lak tashkil etadi. gipofizning oldingi va oraliq qismi og’iz, bo’shlig’ining epiteliysidan rivojlanadi. orqa bo’lagi esa bosh miyaning quyi qismidan rivojlanadi. keyin ikkala qismi birlashib, yaxlit bezni hosil qiladi. ba’zi hayvonlarda (kitlarda) gipofizning bu ikki qismi anatomik jihatdan mustaqil bezlardir. gigantism va nanizm kasalligi gipofizning oldingi bo’lagida trop-gormonlar deb ataluvchi gormonlarni sintezlovchi 6 xil hujayralar farqlanadi (90-rasm). adenogipofizning somatotrop gormoni organizmning o’sishiga, ayniqsa uzun suyaklarning o’sishiga ta’sir etadi. o’sayotgan organizmda bu gormonning ko’p ishlanishi gigantizm kasalligiga olib keladi. (91-rasm). bunday odamlarning bo’yi 240 sm gacha yetadi. lekin ularning tanasining proporsiyasi saqlanib qoladi. aksincha, o’sayotgan organizmda bezning gipofunksiyasi organizmning o’sishdan qolishiga sabab bo’ladi. bunday odamlarning bo’yi 120 sm oshmaydi, lekin tana proporsiyasi va aqliy qobiliyati saqlanib qoladi. bu kasallikni nanizm deyiladi o’sishdan to’xtagan akromegaliya kasalligi organizmda somototrop gormonining gipersek-retsiyasi akromegaliya kasalligiga sabab bo’ladi. (92-rasm).bunda tananing hali o’sishdan to’xtamagan a’zolari (qo’l panjasi, pastki jag’, quloq, til) haddan tashqari …

4 / 10

hqaradi. bundan tashqari, bu gormon gipofizning gonadotrop funksiyasini tormozlab, bolalarning erta balog’atga yetishini to’xtatib turadi. epifizning gormonal funksiyasi 7 yoshdan keyin susayib, balog’at yoshiga yetishi davriga kelib butunlay to’xtaydi. epifizning funksiyasi vaqtidan erta to’xtashi, gipofizning gonadotrop funksiyasining kuchayishiga sabab bo’ladi. natijada bolada vaqtidan oldin balog’atga yetish belgilari paydo bo’ladi. qalqonsimon bez. qalqonsimon bez bo’yin sohasida, hiqildoqning qalqonsimon tog’ayi bilan, kekirdakning yuqoridagi 3-4 tog’ay halqalari oldida joylashgan (93-a-rasm). bezning og’irligi katta odamlarda 25-30 gramm, chaqaloqlarda 1g, 5-10 yoshli bolalarda 10 g keladi. bez tashqi tomondan biriktiruvchi to’qimali kapsula bilan o’ralgan. kapsula ichkariga botib kirib bezni bo’laklarga bo’ladi. har bir bo’lak follikula deb ataluvchi bezning struktur funksional birliklaridan tashkil topgan (93-b-rasm). follikulalarning devori tireositlar deb ataluvchi hujayralardan tuzilgan. follikulaning bo’shlig’ida kolloid modda bo’ladi. follikulalarning orasida parafollikulyar hujayralar bo’ladi. bular parafollikulyar k hujayralar deyiladi. bu hujayralar tarkibida yod bo’lmagan tireokalsitonin gormonini ishlab chiqaradi. tireokalsitonin ca va p almashinuvini boshqarishda ishtirok etadi. bu gormon …

5 / 10

ksin gormonning sintezi va uni qonga chiqarilishi quyidagicha amalga oshadi: avvalo tireotsitlarda aminokislotalardan tireoglobulin oqsili sintezlanadi. keyin tireoglobulin oqsili follikula ichidagi kolloidga chiqariladi. oddiy bo’qoq kolloidda tireoglobulinga yod atomi birikib, tiroksinga aylanadi. hosil bo’lgan tiroksin yana qayta tireotsitlarga so’riladi va qonga chiqariladi. qalqonsimon bezning gormonlarining sintezi uchun ko’p yod zarur. qalqonsimon bez tarkibidagi yod butun organizmdagi yodning 36% ini tashkil etadi. qalqonsimon bez to’qimasidagi yodning miqdori qondagi yod miqdoridan 300 barobar ko’p. agar ichiladigan suv va ovqatning tarkibida yod yetishmasa, oddiy bo’qoq kasalligi yuzaga chiqadi. bu kasallikda tireotsitlarda sintezlangan gormon kolloidga chiqariladi. lekin yod organizmda yetishmaganligi uchun tiroksinga yod birikmaydi. natijada gormon kolloidga yeg’ilaveradi, lekin qonga chiqarilmaydi. bunday odamlarda qalqonsimon bez kattalashib 1 kg gacha yetishi mumkin. agar bunday kasallarga yod preparati berilsa, bezning o’lchami kichiklashib, normaga kelishi mumkin. tiroksin gormoni tananing barcha to’qimalarida oksidlanish jarayonlarini kuchaytirib, energiya hosil bo’lishini tezlashtiradi. bundan tashqari, tiroksin o’sish va rivojlanishga ta’sir etib, jinsiy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekresiya bezlari va ularning gormonlari"

ichki sekresiya bezlari va ularning gormonlari reja: kirish 1. gormonlar va gormonal regulyatsiya haqida tushuncha. gormonlar va ularning fiziologik ta’siri. 2. gipofiz, epifiz, qalqonsimon bez va qalqonsimon bez oldi bezlari, ayrisimon bez. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish: ichki sekresiya bezlari (endokrin bezlar) organizmda gormonlar ishlab chiqaruvchi muhim tuzilmalar hisoblanadi. gormonlar biologik faol moddalar bo‘lib, ular modda almashinuvi, o‘sish, rivojlanish, reproduktiv faoliyat va boshqa ko‘plab jarayonlarni boshqaradi. endokrin bezlarga gipofiz, qalqonsimon bez, buyrak usti bezlari, oshqozonosti bezi va jinsiy bezlar kiradi. gormonlar va gormonal regulyatsiya haqida tushuncha. gormonlar va ularning fiziologik ta’siri. yuksak hayvonlarda va odamda organizmning turli qism...

This file contains 10 pages in DOCX format (812.6 KB). To download "ichki sekresiya bezlari va ularning gormonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekresiya bezlari va ular… DOCX 10 pages Free download Telegram