yuqori darajali dasturlash tillari. interpretatorlar va kompilyatorlar

DOCX 9 sahifa 47,8 KB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 47,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

2-mavzu:yuqori darajali dasturlash tillari. interpretatorlar va kompilyatorlar. reja: 1.yuqori darajali dasturlash tillari haqida. 2.interpretatorlar haqida. 3.kompilyatorlar haqida. 1. dasturlash tillari tarixi – dastlabki kompyuterlarni hujjatlashtirishdan tortib, dasturiy taʼminotni ishlab chiqish uchun zamonaviy vositalarni oʻz ichiga oladi. ilk dasturlash tillari juda oʻta tor doirada qoʻllanilishga moʻljallangan boʻlib, ular matematik belgilarga va shunga oʻxshash tushunarsiz sintaksisga tayangan[1]. kompyuter texnikasining rivojlanishi dasturlash tillarida algoritmlarni yozib olish uchun turli xil yangi belgilar tizimlarining paydo boʻlish jarayonini belgilab berdi. bunday tilning paydo boʻlishining maʼnosi dastur kodini soddalashtirishdan iborat edi. dasturlash tillarini besh avlodga boʻlish qabul qilingan. birinchi avlodga oʻtgan asrning 50-yillari boshlarida, birinchi kompyuterlar endigina paydo boʻlgan paytda tuzilgan tillar kiradi. bu "bir satrda bir buyruq" prinsipi asosida qurilgan birinchi assembler tili edi. xx asr davomida kompilyatorlar nazariyasi boʻyicha olib borilgan izlanishlar yuqori darajadagi dasturlash tillarini yaratishga olib keldi, ular koʻrsatmalarni uzatish uchun qulayroq sintaksisdan foydalanadilar. tarixi kompyuterning elektron qurilmalari ishlashning fizik tamoyillari shundan iboratki, …

2 / 9

gʻri ketma-ketlikda yozib koʻplab xatolarga yoʻl qoʻyish ehtimoli juda yuqori edi. dasturni boshqarish juda qiyin boʻlgan. bundan tashqari, mashina kodlarida dasturlashda kompyuterning ichki tuzilishini, har bir blokning ishlash prinsipini yaxshi bilish kerak edi va bunday tildagi eng yomon narsa shundaki, bu tildagi dasturlar – birlar va nollarning juda uzun ketma-ketligi mashinaga bogʻliq, yaʼni har bir kompyuter uchun oʻz dasturini tuzish kerak edi va mashina kodlarida dasturlash juda koʻp narsa: vaqt, ish va dasturchining eʼtiborini oshirishni talab etarditez orada mashina kodini yaratish jarayonini avtomatlashtirish mumkinligi maʼlum boʻldi. 1950-yildan boshlab dasturlarni yozish uchun mnemonik til – assembler tilidan foydalanila boshlandi. assembler tili mashina kodini inson uchun qulayroq shaklda koʻrsatishga imkon berdi: buyruqlar va bu buyruqlar bajariladigan obyektlarni belgilash uchun buyruqning mohiyatini aks ettiruvchi ikkilik kodlar oʻrniga harflar yoki qisqartirilgan maxsus soʻzlar qoʻllangan. masalan, assembler tilida ikkita raqamni qoʻshish boʻyicha koʻrsatma add soʻzi bilan ifodalanadi, uning mashina kodi 000010 tarzida boʻladi. assembler quyi …

3 / 9

ʻlgani bois uchinchi avlod tillari hisoblanmish yuqori darajadagi tillarning paydo boʻlishiga olib keldi. ammo assemblerdan foydalanish shu bilan tugamadi, u bugungi kungacha tor doiralarda mashhur boʻlib kelmoqda. hozirgi vaqtda u dasturlarning alohida qismlarini yozishda yoki baʼzan dasturlarning oʻzini yozishda qoʻllanadi. misol tariqasida, drayverlar, oʻyinlar va operatsion tizimlar yuklagichi (bootloader)ni yozishda assemblerga murojaat etiladi. shuni unutmaslik kerakki, bu til hakerlar orasida ham mashhurdir, chunki bu tilda yozilgan dasturning tezligi yuqori darajadagi dasturlash tilida yozilgan dastur tezligidan ancha yuqori boʻlishidadir. buning sababi shundaki, assemblerda yozilgan dastur hajmi juda kichik boʻladi. antivirus ishlab chiquvchilari oʻz dasturlarining baʼzi modullarida assemblerdan ham foydalanadilar[2]. birinchi yuqori darajadagi dasturlash tillari 1950-yillarning oʻrtalari dasturlashning jadal rivojlanishi bilan tavsiflanadi. mashina kodlarida dasturlashning roli pasaya boshladi, mashinalar va dasturchilar oʻrtasida vositachi boʻlgan yangi turdagi dasturlash tillari paydo boʻla boshladi. dasturlash tillarining ikkinchi va uchinchi avlodlari davri boshlandi. xx asrning 50-yillari oʻrtalariga kelib, birinchi yuqori darajadagi dasturlash tillari (high-level programming languages)ni …

4 / 9

yning en:short code elektron kompyuter uchun yaratilgan birinchi yuqori darajadagi tillardan biri edi[4]. mashina kodidan farqli oʻlaroq, short code matematik ifodalarni tushunarli shaklda ifodalaydi. biroq, dastur har safar ishga tushirilganda mashina kodiga tarjima qilinishi kerak edi, bu jarayon ekvivalent mashina kodini ishlatishdan ancha sekinroq davom etadi. 1953-yil oxirida jon bekus ibm 704 kompyuterini dasturlash uchun assemblerdan samaraliroq boʻlgan muqobil dasturlash tilini ishlab chiqishni taklif qildi. 1954-yil oʻrtalarida fortran tilining spetsifikatsiyasi loyihasi tugallandi. biroq ushbu dasturlash tili avval boshida foydalanuvchilar tomonidan iliq kutib olinmadi, chunki fortran assemblerga qaraganda past unumdorlikka ega kod yaratadigan yuqori darajadagi dasturlash tili deya qarala boshladi. shu tufayli uni optimallashtirish zarurati vujudga keldi. keyinchalik bu til olimlar tomonidan intensiv hisoblash dasturlarini yozish uchun keng qoʻllangan. murakkab maʼlumotlar turini kiritish uni ayniqsa texnik ilovalar uchun moslashtirdi. 1960-yilga kelib, fortranning ibm 709, 650, 1620, 7090 kompyuterlari uchun versiyalari paydo boʻldi. uning katta mashhurligi raqobatchi kompyuter ishlab chiqaruvchilarni oʻz kompyuterlari …

5 / 9

alb etildi. dastlab, taklif qilingan algol (algorithmic language) nomi rad etildi. ammo u umumiy foydalanishga aylanganligi sababli, ialʼning rasmiy nomi keyinchalik algol 58 ga oʻzgartirilishi belgilab qoʻyildi. yangi tilning tarafdorlari ham, tanqidchilari ham bor edi. qoʻshma shtatlarda algol sovuqqonlik bilan qabul qilindi, u faqat akademik muhitda mashhur edi. algolnining targʻibotchilari bir qator qiyinchiliklarga duch kelishdi. xususan, oʻsha paytda mavjud boʻlgan kompyuterlarning hech biri algol alifbosini tashkil etgan barcha 116 ta harfni kiritish-chiqarishni qoʻllab-quvvatlamas edi. ammo yevropada algol ishtiyoq bilan qabul qilindi. u akademik muhitda tezda mashhurlikka erishdi va kompilyatorlar hamma joyda ishlab chiqildi, ularning koʻpchiligi amalga oshirishning murakkabligiga qaramay, juda muvaffaqiyatli boʻldi. algol buyuk britaniyadan sssrʼning uzoq sharqiga tarqalib, ilmiy nashrlarda algoritmlarni tavsiflash uchun universal til va haqiqiy dasturlash vositasiga aylandi. algolda dastur tushunchasi buyruqlarning erkin ketma-ketligi sifatida emas, balki aniq tasvirlangan va ajratilgan qismlardan iborat blokli tuzilma sifatida paydo boʻldi. algol dasturining asosiy bloki asosiy dasturning oʻzi hisoblanadi. u …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yuqori darajali dasturlash tillari. interpretatorlar va kompilyatorlar" haqida

2-mavzu:yuqori darajali dasturlash tillari. interpretatorlar va kompilyatorlar. reja: 1.yuqori darajali dasturlash tillari haqida. 2.interpretatorlar haqida. 3.kompilyatorlar haqida. 1. dasturlash tillari tarixi – dastlabki kompyuterlarni hujjatlashtirishdan tortib, dasturiy taʼminotni ishlab chiqish uchun zamonaviy vositalarni oʻz ichiga oladi. ilk dasturlash tillari juda oʻta tor doirada qoʻllanilishga moʻljallangan boʻlib, ular matematik belgilarga va shunga oʻxshash tushunarsiz sintaksisga tayangan[1]. kompyuter texnikasining rivojlanishi dasturlash tillarida algoritmlarni yozib olish uchun turli xil yangi belgilar tizimlarining paydo boʻlish jarayonini belgilab berdi. bunday tilning paydo boʻlishining maʼnosi dastur kodini soddalashtirishdan iborat edi. dasturlash tillarini besh avlod...

Bu fayl DOCX formatida 9 sahifadan iborat (47,8 KB). "yuqori darajali dasturlash tillari. interpretatorlar va kompilyatorlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yuqori darajali dasturlash till… DOCX 9 sahifa Bepul yuklash Telegram