algorimtimlash va dasturlash asoslari

DOCX 15 pages 159.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 159.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

oʻzbekiston respublikasi oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil ish mavzusi: algorimtimlash va dasturlash asoslari. bajardi: sst-51-24 guruh talabasi savronov botir chindaliyevich toshkent – 2025 reja: 1. algoritm tushunchasi 2. algoritmning asosiy xossalari 3. algoritmning tavsiflash usullari xulosa 1. algoritm tushunchasi algoritm so‘zi va tushunchasi ix asrda yashab ijod etgan buyuk bobokalonimiz muhammad al-xorazmiy nomi bilan uzviy bog’liq bo‘lib, uning arifmetikaga bag’ishlangan «al jabr va al muqobala» nomli asarining dastlabki betidagi «dixit algoritmic» («dediki al xorazmiy» ning lotincha ifodasi) degan jumlalardan kelib chiqqan. al-xorazmiy birinchi bo‘lib o‘nlik sanoq tizimining prinsiplarini va unda turli amallar bajarish qoidalarini asoslab berdi. bu esa hisoblash ishlarini ixchamlashtirish va osonlashtirish imkonini yaratadi. chunki bu bilan o‘sha davrda qo‘llanib kelingan rim raqamlari va sonlarni so‘z orqali yozib bajarishdagi noqulayliklar bartaraf etildi. dastlab algoritm deyilganda o‘nlik sanoq tizimidagi sonlar ustida turli arifmetik amallar bajarish qoidalari tushunib kelingan. al-xorazmiyning ilmiy asarlari fanga algoritm tushunchasining …

2 / 15

kerak. agar yechimning tasviri aniq bo‘lmasa, ya’ni mujmal bo‘lsa, u holda shu tasvirga asosan boshqa javobni olish mumkin. chunki, har kim masala yechimining tasvirini noaniq mujmal joyini o‘zicha aniqlashtirishi mumkin. bunday tasvirni algoritm deb bo‘lmaydi. algoritmlarga misol sifatida taomlar tayyorlash retseptlarini, formulalarni, turli avtomatik qurilmalarni ishlatish yo‘lini, mexanik yoki elektron o‘yinchoqlarni ishlatish bo‘yicha yo‘riqnomalarni, ko‘cha harakati qoidalarini keltirish mumkin. algoritmga ba’zi bir misollar keltiramiz: 1-misol. choy damlash algoritmi. choynak qaynagan suv bilan chayilsin; bir choy qoshiq miqdoridagi quruq choy choynakka solinsin; choynakka qaynagan suv quyilsin; choynakning qopqog’i yopilsin; choynak ustiga sochiq yopib uch daqiqa dam edirilsin. har kuni bir necha martadan bajaradigan bu ishimiz ham algoritmga misol bo‘la oladi. algoritmni bajarishda ko‘rsatmalarni berilgan ketma-ketlikda bajarish muhim ahamiyatga ega ekanligi, 2-o‘rindagi ko‘rsatma bilan 3-sini yoki birinchi bilan 4-o‘rindagi ko‘rsatmalarning o‘rnini almashtirish bilan oldimizga qo‘yilgan maqsadga erishmasligimiz yaqqol ko‘rinib turibdi. bundan tashqari, har bir ko‘rsatmaning mazmuni algoritmni bajarayotgan kishi ijrosi uchun aniq …

3 / 15

vetofor» dan foydalanish algoritmi. svetofor chirog’iga qaralsin; qizil chiroq yongan bo‘lsa, to‘xtalsin; sariq chiroq yongan bo‘lsa, yurishga yoki to‘xtashga tayyorlansin; yashil chiroq yongan bo‘lsa, yurilsin. bu misollardan bitta umumiy tomonini kuzatish mumkin. bu algoritmdan qanday maqsad ko‘zlanganligini bilmasdan turib ham, uni muvaffaqiyat bilan bajarish mumkin. demak, hayotda uchraydigan murakkab jarayonlarni boshqarishni yoki amalga oshirishni robotlar, kompyuterlar va boshqa mashinalar zimmasiga yuklashimiz mumkin ekan. bu esa algoritmning juda muhim afzalligidir. shunga ko‘ra, har bir inson o‘z oldiga qo‘yilgan masalaning yechish algoritmini to‘g’ri tuzib bera olsa, u o‘z aqliy va jismoniy mehnatini yengillashtiribgina qolmay, bu ishlarni avtomatik tarzda bajarishni mashinalarga topshirishi ham mumkin. algoritmni ishlab chiqishda masalaning yechish jarayonini shunday formallashtirish kerakki, bu jarayon yyetarli darajadagi oddiy qoidalarning chekli ketma-ketligi ko‘rinishiga keltirilsin. masalan, biz ko‘pincha ko‘p xonali sonlar ustida asosiy arifmetik amallarni bajarishda vatandoshimiz al-xorazmiyning ix asrda yaratgan qoidalarini ishlatamiz. "algoritm" atamasi ham ana shu buyuk matematik nomidan kelib chiqadi. shuning uchun …

4 / 15

tm deb bo‘lmaydi. tushunarlilik. algoritmning ijrochisi hamma vaqt inson bo‘lavermaydi. choy damlashni yoki boshqa ishlarni bajarishni faqat odamga emas, balki robotga ham buyurish mumkin. ijrochiga tavsiya etilayotgan ko‘rsatmalar uning uchun tushunarli bo‘lishi kerak, aks holda ijrochi oddiygina amalni ham bajara olmaydi. bundan tashqari, ijrochi har qanday amalni bajara olmasligi ham mumkin. har bir ijrochining bajara olishi mumkin bo‘lgan ko‘rsatmalar yoki buyruqlar birikmasi mavjud bo‘lib, u ijrochining ko‘rsatmalar tizimi deyiladi. shuning uchun ijrochi uchun berilayotgan har bir ko‘rsatma ijrochining ko‘rsatmalar tizimiga tegishli bo‘lishi kerak. ko‘rsatmalarni ijrochining ko‘rsatmalar tizimiga tegishli bo‘ladigan qilib ifodalay olishimiz muhim ahamiyatga ega. masalan, pastki sinfning a’lochi o‘quvchisi «son kvadratga oshirilsin» degan ko‘rsatmani tushunmasligi natijasida bajara olmaydi. lekin «son o‘zini o‘ziga ko‘paytirilsin» shaklidagi ko‘rsatmani bemalol bajaradi. sababi, u ko‘rsatma mazmunidan ko‘paytirish amalini bajarish kerakligini anglaydi. 1. aniqlik. ijrochiga berilayotgan ko‘rsatmalar aniq mazmunda bo‘lishi kerak. chunki, ko‘rsatmadagi noaniqliklar mo‘ljaldagi maqsadga erishishga olib kelmaydi. odam uchun tushunarli bo‘lgan «3-4 marta …

5 / 15

da ham, ularning umumiy maxrajlarini aniqlab beraveradi. 3. natijaviylik. har bir algoritm chekli sondagi qadamlardan keyin, albatta natija berishi shart. bajariladigan amallar ko‘p bo‘lsa ham baribir natijaga olib kelishi kerak. chekli qadamdan keyin qo‘yilgan masala yechimga ega emasligini aniqlash ham natija hisoblanadi. agar ko‘rilayotgan jarayon cheksiz davom etib natija bermasa, uni algoritm deb ayta olmaymiz. 3. algoritmning tavsiflash usullari algoritmning berilish usullari xilma-xildir. hozir ularning eng ko‘p uchraydiganlari bilan tanishamiz. algoritmlarni quyidagi ko‘rinishlarda tasvirlash mumkin: algoritmning so‘z orqali berilishi. bunda ijrochi uchun beriladigan har bir ko‘rsatma so‘zlar orqali buyruq mazmunida beriladi(yuqorida keltirilgan misollarga e’tibor bering). algoritmning formulalar yordamida berilishi. algoritmning formulalar bilan berilish usulidan matematika, fizika, kimyo va boshqa aniq fanlarni o‘rganishda ko‘proq foydalaniladi. masalan: uchburchakning yuzini uning asosi va balandligi bo‘yicha hisoblash formulasi . algoritmning dastur shaklida ifodalanishi, millionlab kompyuterlarning keng tarqalib ketishi algoritmlarning dastur tarzidagi tasvirining keng ommalashib ketishiga katta turtki berdi. sababi shundaki, kompyuterlar doimo dasturlar yordamida …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "algorimtimlash va dasturlash asoslari"

oʻzbekiston respublikasi oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil ish mavzusi: algorimtimlash va dasturlash asoslari. bajardi: sst-51-24 guruh talabasi savronov botir chindaliyevich toshkent – 2025 reja: 1. algoritm tushunchasi 2. algoritmning asosiy xossalari 3. algoritmning tavsiflash usullari xulosa 1. algoritm tushunchasi algoritm so‘zi va tushunchasi ix asrda yashab ijod etgan buyuk bobokalonimiz muhammad al-xorazmiy nomi bilan uzviy bog’liq bo‘lib, uning arifmetikaga bag’ishlangan «al jabr va al muqobala» nomli asarining dastlabki betidagi «dixit algoritmic» («dediki al xorazmiy» ning lotincha ifodasi) degan jumlalardan kelib chiqqan. al-xorazmiy birinchi bo‘lib o‘nlik sanoq tizimining prinsiplarini va unda turli amallar bajarish ...

This file contains 15 pages in DOCX format (159.8 KB). To download "algorimtimlash va dasturlash asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: algorimtimlash va dasturlash as… DOCX 15 pages Free download Telegram