geologiya. tuproqlar geografiyasi

PPT 19 стр. 11,7 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 11,7 МБ

Тип файла PPT

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

slayd 1 geologiya. tuproqlar geografiyasi fanning maqsadi va vazifalari, geologiya fanining tarmoqlari. 1. fanning maqsadi va vazifalari. 2. rivojlanish tarixi. 3. geologiya faninga hissa qo’shgan olimlar. 4. geologiya faninga mustaqillik yillarida rivojlanish tarixi. * geologiya. tuproqlar geografiyasi * * geologiya. tuproqlar geografiyasi * geomorfologiyaning obyekti - yer relyefi. geomorfologik tadqiqotlar yer yuzasi relyefining tabiiy xususiyatlari, uning sonsanoqsiz relyef shakllari - daryo vodiysi, tog‘, tekislik, plyaj, dyuna va boshqalarni qamrab oladi. ba’zi tadqiqotchilar suvosti relyef shakllarini geomorfologiya tarkibiga kiritadi. ba’zilar esa, quyosh sistemasidagi sayyoralar va ularning tabiiy yoidoshlari - mars, oy, venera va boshqalarda yer tipidagi relyef shakllarini ham kiritishni taklif etadi. geomorfologiya hozirgi geologik davrdagi relyefni yer yuzasining o‘tmishdagi taraqqiyotining yakuni sifatida o'rganadi. geologiya. tuproqlar geografiyasi * geologiya yo‘nalishidagi barcha fundamental fanlar; stratigrafiya va paleontologiya, geotektonika, osiyo geologiyasi, litologiya, petrografiya, mineralogiya va geokimyo, geofizika, gidrogeologiya va muxandislik geologiyasi uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. geologiya. tuproqlar geografiyasi geologiya fani tarixidan geologiya …

2 / 19

yat taraqqiyotining talablariga muvofiq ishlata boshlaganlar. geologiya. tuproqlar geografiyasi kishilarning ongini turli geologiyaga oid jarayonlar, masalan, dahshatli zilzila va vulqon otilishi jarayonlari o‘ziga jalb etib kelgan. bular haqidagi qadimiy odamlarning afsonaviy fikrlari, hikoyalarda va ba’zi rivoyatlarda uchraydi. geograflar, geodezistlar va geomorfologlar yer ustki qismining shaklini, relefini o‘rganadilar. biologlar esa, yerdagi hayotni yerning hayvon va o‘simliklar rivojlanadigan qismini biosferani o‘rganadilar. tuproqshunoslar yerning tirik organizmlar rivojlanadigan ustki tuproq qatlamini tekshiradi. qurilish ishlaridagi mutahassislar yerni qurilish asosi va materiali, ya’ni uni qurilish manbai deb hisoblaydilar. yuqorida qayd etilgan fan sohalari yerning faqat ustki qatlamlarida sodir bo‘layotgan voqea hodisalarning rivojlanishi o‘zgarishinigina tekshiradilar geologiya. tuproqlar geografiyasi * geologiya. tuproqlar geografiyasi qurilish ishlaridagi mutahassislar yerni qurilish asosi va materiali, ya’ni uni qurilish manbai deb hisoblaydilar. yuqorida qayd etilgan fan sohalari yerning faqat ustki qatlamlarida sodir bo‘layotgan voqea hodisalarning rivojlanishi o‘zgarishinigina tekshiradilar. geologiya fani esa, yerning ustki qismini o‘rganishi bilan bir qatorda uning ichki qismini va undagi …

3 / 19

izmlarning tosh qotgan qoldiqlari haqidagi fan), tuproqshunoslik (tuproq haqidagi fan) foydli qazilmalar geologiyasi (mineral hom ashyolarni o‘rganuvchi fan), gidrogeologiya (yer osti suvlari haqidagi fan) va boshqa fanlar o‘rganadi. yer yuzasining shakllari ularning paydo bo‘lishi rivojlanishi va taraqqiyotini geomorfologiya fani o‘rgatadi. bu fan geologiya bilan geografiyani bir-biriga bog‘laydi. yer sharining ustki shaklini geografiyaning bir qismi bo‘lgan geodeziya tekshirsa , uning fizik xususiyatlarini geofizika, yerning yoshi va qatlamlar munosabatini stratigrafiya, yerning ichki va tog‘ hosil qiluvchi qarakatlarini geotektonika va strukturali geologiya o‘rganadi. * geologiya. tuproqlar geografiyasi qazilma boyliklarni qazib chiqarish haqidagi birinchi geologik va geografik tushunchalar qadim zamonlardan beri mavjud. arxeologiya fani odamlar eng oldin tosh qurollar ishlatganligini qadimgi topilmalarga asosan o‘sha davrlar (neolit)da yasalgan buyumlardan isbot qildi. odamlar keyinroq mis, qo‘rg‘oshin, qalay, kumush, oltin, undan keyin esa, temir rudasi bilan tanishadilar, asta-sekin mineral va tog‘ jinslari - yantar, lazurit, feruza va boshqalardan ziynat buyumlari yasay boshlaganlar. qulchilik davrdagi geologik bilimlar, bu …

4 / 19

yuksaldi. tahminan eramizdan avvalgi xx-xix asrlarda xitoyda kollektiv bo‘lib yozilgan “san xey din” tog‘ va dengizlar haqidagi qadimgi rivoyatlar degan to‘plam tuzila boshlangan. oldinroq uning ayrim qismlari suyak, yog‘och, nefritdan qilingan taxtalarga yozilgan. keyingi asrlarda unga qo‘shimchalar kiritilib tuzilgan “san xey din” ning so‘nggi nusxasini yaratilishi eramizdan avvalgi 400 yillarga to‘g‘ri keladi. bu qo‘lyozmada 17 ta mineral; oltin, kumush, qalay, mis, temir, magnetit, kuprit, aragonit, realgar, yashma, nefrit va boshqalar haqida ma’lumotlar berilgan. yaponiya va sharqiy xitoy dengizlari orollarida tez-tez bo‘lib turadigan zilzilalar yerli aholini juda qiziqtirdi va bu xodisani o‘rganish uchun 132- yilda chjan xen eng oddiy seysmograf ixtiro qildi. geologiya. tuproqlar geografiyasi geologiya. tuproqlar geografiyasi qadimgi greklar yerni tekis doira shaklida atrofi suv bilan o‘ralgan jism deb tushunganlar. lekin sinfiy kurashlar natijasida gresiyada materialistik ilmiy tushunchalarga ega bo‘lgan olimlar ham otilib chiqdilar. ular dunyoning tuzilishi va tabiat xodisalari haqidagi to‘g‘ri fikrlarni qo‘rqmay aytdilar. bu olimlar fales (eramizdan avvalgi …

5 / 19

qismi qarakat qilib turishini - uning ko‘tarilishi va cho‘kishini natijasida orollar xatto materiklarning hosil bo‘lishini ko‘rsatib o‘tgan. sitsiliya bir zamonlar italiya bilan bir -biridan ajralgan deydi. strabon bu yerdagi vulqon harakatlari yer po‘stinining tik qarakat qilishining natijasi deb tushuntirgan. aleksandriya olimlari astronomiyani - osmon jinslari haqidagi fanni ancha taraqqiy ettirdilar. aristarx samosskiy (eramizdan avvalgi 320-250 y.y.) quyosh va oyning kattaligini o‘lchashga uringanlar, dunyoning markazi yer emas balki quyoshdir, yer quyosh atrofidan aylanadi, deb tahmin qilganlar. ularning qarashlari nikolay kopernik g‘oyasidan xviii asr oldin bayon etilgan geologiya. tuproqlar geografiyasi beruniy ayrim olimlarning xudoning hohishi bilan ariqdagi suv orqaga qarab oqishi mumkin, degan noto‘g‘ri fikrlarni fosh etib suv oqimining asl ma’nosini yechib va u tabiat qonunlariga mos jarayon ekanligini tasdiqlab beradi. uning fikricha, suv markazga intilish kuchiga ega, binobarin u pasdan yuqoriga oqa olmaydi. agar suv tog‘ bag‘ridan buloq yoki yer tagidan yuqoriga fantan bo‘lib oqar ekan, uni beruniy yer ostidagi bosim …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geologiya. tuproqlar geografiyasi"

slayd 1 geologiya. tuproqlar geografiyasi fanning maqsadi va vazifalari, geologiya fanining tarmoqlari. 1. fanning maqsadi va vazifalari. 2. rivojlanish tarixi. 3. geologiya faninga hissa qo’shgan olimlar. 4. geologiya faninga mustaqillik yillarida rivojlanish tarixi. * geologiya. tuproqlar geografiyasi * * geologiya. tuproqlar geografiyasi * geomorfologiyaning obyekti - yer relyefi. geomorfologik tadqiqotlar yer yuzasi relyefining tabiiy xususiyatlari, uning sonsanoqsiz relyef shakllari - daryo vodiysi, tog‘, tekislik, plyaj, dyuna va boshqalarni qamrab oladi. ba’zi tadqiqotchilar suvosti relyef shakllarini geomorfologiya tarkibiga kiritadi. ba’zilar esa, quyosh sistemasidagi sayyoralar va ularning tabiiy yoidoshlari - mars, oy, venera va boshqalarda yer tipidagi relyef shakllarini ham ki...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPT (11,7 МБ). Чтобы скачать "geologiya. tuproqlar geografiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geologiya. tuproqlar geografiya… PPT 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram