viruslarda oʻzgaruvchanlik

DOCX 10 pages 193.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 193.8 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

onkogen viruslarning klassifikatsiyasi. dnk sakg’yuvchi onkogen viruslar: papilloma virusi; polioma virusi. patogenezi, klinik kechishi, laboratoriya tashxisi. nima uchun har yili gripp virusining yangi xil shtammlari kelib chiqishi haqida hech oʻylab koʻrganmisiz? yoki oitsni keltirib chiqaruvchi virus – oiv qanday qilib dorilarga chidamli boʻlib qolishi mumkin? ushbu savollarga qisqa javob bu evolyutsion jihatdan rivojlanishdir. yaʼni vaqt oʻtishi bilan virus populyatsiyasining “genofondi” oʻzgarishi mumkin. baʼzi hollarda populyatsiyadagi viruslar, masalan, geografik mintaqadagi barcha gripp viruslari yoki bemor tanasidagi barcha oiv zarralari tabiiy tanlanish yoʻli bilan rivojlanishi mumkin. virusning koʻpayishiga yordam beruvchi irsiy belgilar (grippning oʻtkir yuquvchanligi yoki oivning dorilarga chidamliligi kabi) vaqt oʻtishi bilan viruslar populyatsiyasida tobora kengayib boradi. [qisqacha maʼlumot: evolyutsiya nima?] viruslar nafaqat rivojlanadi, balki ular oʻz xoʻjayinlari, jumladan, odamlarga qaraganda tezroq rivojlanishga ham moyil. bu virus evolyutsiyasini nafaqat ularni tadqiq etayotgan biologlar uchun, balki shifokorlar, hamshiralar va sogʻliqni saqlash xodimlari, shuningdek, virusga duchor boʻlgan har bir inson (yaʼni yer yuzidagi …

2 / 10

boʻla oladi. rekombinatsiya gripp virusini koʻrib chiqishdan oldin, keling, viruslar rekombinatsiya deb nomlangan jarayonda dnk va rnk larini qanday almashishini koʻrib chiqamiz. rekombinatsiya odatda ikkita virus bir vaqtning oʻzida bitta hujayrani zararlaganida roʻy beradi. ikkala virus ham hujayradan koʻproq virus zarralarini hosil qilish uchun foydalangani sababli bir vaqtning oʻzida hujayrada juda koʻp virus qismlari, shu jumladan, yangi genomlar paydo boʻladi. bitta hujayrani zararlagan ikkita virus shtammlari oʻrtasidagi qayta taqsimlanish jarayoni. a shtamm genetik materialida sakkizta segment mavjud. b shtamm ham oʻxshash genlarni farqli koʻrinishda saqlovchi sakkizta segmentga ega. ikkala shtamm ham bitta xoʻjayin hujayrani bir vaqtda zararlaydi. xoʻjayin hujayrada segmentlar oʻzaro aralashadi. natijada reassortant virus paydo boʻladi. reassortant virus a shtammdan olingan 3, 6, 7 va 8 segmentlariga va b shtammdan olingan 1, 2, 4 va 5 segmentlariga ega. manba: “segment reassortment” (segment reassortatsiyasi) / viralzone/shveysariya bioinformatika instituti, cc by-nc 4.0. bunday sharoitda rekombinatsiya ikki xil yoʻl bilan sodir boʻlishi …

3 / 10

$n 1-4 segmentlar va b shtammidan olingan 5-8 segmentlar). odam grippi va parranda grippi virusi bitta choʻchqa hujayrasini zararlaydi. ularning har biri oʻz genomida sakkizta rnk segmentiga ega. hujayrada yangi viruslar paydo boʻlar ekan, segmentlar aralashadi. bunda turli xil kombinatsiyalar hosil boʻlishi mumkin. masalan, bitta yangi virus zarrasini olishimiz uchun odam virusidan 1-4, boshqa virusdan esa 5-8 segmentlarini olishimiz mumkin va aksincha. choʻchqa, xususan, gripp viruslari uchun “aralashtiruvchi organizm” sifatida maʼlum.^{5}5start superscript, 5, end superscript choʻchqa hujayralarini odam va parranda grippi viruslari (shuningdek, choʻchqa grippi viruslari) tanib oladi va shu tariqa ular virus bilan zararlanadi.^{6}6start superscript, 6, end superscript agar choʻchqa hujayrasi bir vaqtning oʻzida ikki turdagi virus bilan zararlansa, odam va parranda viruslarining genetik materiallari aralashmasini oʻz ichiga olgan yangi viruslar hosil boʻlishi mumkin. bu turdagi almashinish tabiatda gripp viruslari uchun keng tarqalgan. masalan, 2009-yilda pandemiyaga sabab boʻlgan h1n1 shtammi (“choʻchqa grippi”)ni eslaysizmi? h1n1 odam va parranda viruslari, shuningdek, …$

4 / 10

ript, 8, end superscript nega shunday boʻladi? asosiy farq nusxa koʻchirishga asoslanadi. aksariyat dnk saqlovchi viruslar oʻzlarining genetik materiallarini xoʻjayin hujayradan dnk polimerazalari deb nomlangan fermentlar yordamida nusxalab koʻchirishadi, bu esa “korreksiyalash” (xatolarni aniqlash va ularni toʻgʻrilash) bilan boʻladi. rnk saqlovchi viruslar esa rnk polimerazalari deb nomlangan fermentlardan foydalanadi, ularda korreksiyalash xususiyati yoʻq va shu tufayli koʻp turdagi xatolar sodir boʻladi.^99start superscript, 9, end superscript tematik vaziyat: oivning dori moddalariga chidamliligi odam immunotanqisligi virusi (oiv) – bu orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi (oits) kasalligiga sabab boʻluvchi virus. oiv – bu rnk saqlovchi virus boʻlib, yuqori mutatsion koʻrsatkichlarga ega, bu esa ularning tez rivojlanib, dori vositalariga chidamli shtammlarning paydo boʻlishiga olib keladi. oivning yuqori mutatsiya koʻrsatkichi oiv kabi rnk saqlovchi viruslarning mutatsiya koʻrsatkichlari yuqori boʻlgani sababli bemor tanasida oiv viruslari populyatsiyasida juda koʻp irsiy oʻzgarishlar sodir boʻladi. aksariyat mutatsiyalar zararli boʻladi va mutant viruslar shunchaki “halok boʻladi” (koʻpayish qobiliyatiga ega boʻlmay qoladi). …

5 / 10

$lishini muayyan bir virusga qarshi preparat va teskari transkriptaza ingibitori misolida koʻrib chiqamiz. quyidagi rasmda nevirapin molekulasi kabi teskari transkriptaza ingibitorlari tasvirlangan, u teskari transkriptaza deb nomlangan (qizil-jigarrang strukturali) virus fermentiga bogʻlangan. preparat fermentga oivning rnk genomini dnkga nusxalash vazifasini bajarishiga imkon bermaydi. agar ushbu ferment faol boʻlmasa, oiv virusi hujayrani doimiy ravishda zararlay olmaydi.^{11}11start superscript, 11, end superscript oivning teskari transkriptaza fermenti va unga bogʻlangan nevirapinning “shar va tayoqcha” molekulyar modeli. david s. goodsell, rcsb pdb molecule of the month, cc by 4.0ʼga tegishli “exploring the structure” nomli grafik material oʻzgartirib olindi. koʻpgina oiv viruslarini nevirapin toʻxtatadi. ammo teskari transkriptaza uchun gendagi mutatsiyalar oiv populyatsiyasida viruslarning juda oz qismini (tasodifan) dorilarga chidamli qiladi. masalan, ular genetik oʻzgarishga uchrashi natijasida fermentning preparat bogʻlanadigan qismi oʻzgarishi mumkin, shunda preparat ferment faolligini ushlab turolmaydi va ingibirlay olmaydi. ushbu chidamlilik natijasida mutatsiyaga ega boʻlgan viruslar preparat mavjud boʻlishiga qaramay koʻpayadi va avloddan avlodga …$

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "viruslarda oʻzgaruvchanlik"

onkogen viruslarning klassifikatsiyasi. dnk sakg’yuvchi onkogen viruslar: papilloma virusi; polioma virusi. patogenezi, klinik kechishi, laboratoriya tashxisi. nima uchun har yili gripp virusining yangi xil shtammlari kelib chiqishi haqida hech oʻylab koʻrganmisiz? yoki oitsni keltirib chiqaruvchi virus – oiv qanday qilib dorilarga chidamli boʻlib qolishi mumkin? ushbu savollarga qisqa javob bu evolyutsion jihatdan rivojlanishdir. yaʼni vaqt oʻtishi bilan virus populyatsiyasining “genofondi” oʻzgarishi mumkin. baʼzi hollarda populyatsiyadagi viruslar, masalan, geografik mintaqadagi barcha gripp viruslari yoki bemor tanasidagi barcha oiv zarralari tabiiy tanlanish yoʻli bilan rivojlanishi mumkin. virusning koʻpayishiga yordam beruvchi irsiy belgilar (grippning oʻtkir yuquvchanligi yoki oivn...

This file contains 10 pages in DOCX format (193.8 KB). To download "viruslarda oʻzgaruvchanlik", click the Telegram button on the left.

Tags: viruslarda oʻzgaruvchanlik DOCX 10 pages Free download Telegram