oliy nerv faoliyati haqidagi ta`limot va psixologiya

DOC 28 pages 325.5 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 325.5 KB

File type DOC

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

oliy nerv faoliyati reja: 1. oliy nerv faoliyati haqidagi ta`limot 2. oliy nerv faoliyatining tiplari 3. oliy nerv faoliyatining shikastlanishlari nevrozlar. 4. tashqi muhit omillarining oliy nerv faoliyatiga ta`siri oliy nerv faoliyati haqidagi ta`limot va psixologiya tashqi olamning ob`ektiv realligini ongda aks ettiradigan fiziologik mexanizmlarni ochib berish fiziologiyaning vazifasidir. voqelikni aks ettirish formalari taraqqiyotning turli bosqichlarida turlichadir. sezgilar, idroklar, tasavvurlarda o`z ifodasini topadigan konkret hissiy in`ikos soddaroqdir. tashqi olamning abstrakid-umumlashtirilgan in`ikosi beqiyos murakkab bo`lib, logik tafakkurda, ya`ni odam miyasining abstraklovchi ishi asosida vujudga keladigan tushuncha, muhokama xulosalarda o`z ifodasini topadi. oliy nerv faoliyatini o`rganish tashqi olamning miyada aks etishiga yordamidagina ko`pgina fiziologik mexanizmlarni bylib olish imkoniyatini tugdiradi. tashqi olam va organizmning holati birinchi signal sistemasi tufayli konkret -hissiyotni in`ikos etadi, ya`ni sezgilar, idroklar, tasavvurlar hosil bo`ladi. nerv sistemasi bo`lgan hayvonlarda retseptorlarning qo`zg`alishi nerv markazlariga nerv impulslarini o`tishi nerv markazlarining qo`zg`olishi sezgalarning fiziologik negizi hisoblanadi. ayni vaqtda organizm retseptorlariga ta`sir etuvchi …

2 / 28

markazlari bir yo`la qo`zg`aladi. ana shu nuqtalari orasida vaqtinchalik bog`lanishlar vujudga keladi. vaqtinchalik aloqa -eng muhim fiziologik hodisa shu bilan birga psixik xodisa hamdir ya`ni assotsiativ bog`lanish psixik hodisaning o`zginasidir. bir buyum yoki hodisaning o`zidan ko`p marta signallar olish asosida vaqtincha aloqalar vujudga keladi. miya po`stlog`ida qo`zg`olishning yoyilishi tufayli narsa hodisa tushuniladi. keyingi idroklar protsessida buyumning ayrim xossalari differentsiallanadi- bir biridan ajratiladi. voqelikni konkret-xissiy aks etishning murakabroq formasi tasavvurlardan. bunda ilgari organizmga ta`sir etgan buyum va xodisalarning konkret obrazlari vujudga keladi. tasavvur-buyum yoki hodisani fazo-vaqt bog`lanityaida ta`riflab, obrazli aks ettirish demakdir. tasavvurlarning hosil bo`lishi bu ilgari ta`sir etgan signallardan yarim sharlar po`stlog`ida qrlgan izlarni analiz va sintez qilish natijasidir. tasavvurlarning shakllanishi uchun-fiziologik analiz va sintezning yuksak ko`rinishlari zarur. voqelikning aks ettiirishning bu formasi sistemalilik asosida, boshqacha aytganda dinamik steriotip asosida vujudga keladi. shuni aytib o`tmoq kerakki, konkret-xissiy intikosga ta`luqli ba`zi -jarayonlar odamdan ko`ra hayvonlarda yaxshiroq rivojlaigan bo`lishi mumkin. ayrim ta`sirotlar …

3 / 28

v sistemaning evolyutsion rivojlanishda morfologik farqdariga asoslanadi. hayvonlarning ma`lum turida nerv sistema bir qator funktsional xususiyatlari bilan farq bo`ladi. shu bilan birga bitta turga mansub turli xil individlar nerv sistemasi ma`lum individual xususiyatlari va belgilari bilan farq qiladi. i.p. pavlov turli hayot vaziyatda odam va hayvonlarda shartli reflektor faoliyat xususiyatlarini o`rganib oliy nerv faoliyati tiplari xaqidagi ta`limotni yaratdi. bu ta`limbt ilm va xalq xujaligining turli sohalarining vakillarini nerv sistemani funktsional xolatiga faol, ijodiy, ongli ta`sir etish imkonini berdi. i.pavlov nerv sistemaning tipi deganda nerv sistemaning individual xususiyatlarini tushunadi. odam oliy nerv faoliyatiga nisbatan nerv tiplari deyilganda harakter yoki temperamentlari tushuniladi. nerv tipining ko`rsatkichlari bo`lib, tabiiy va laboratoriya ta`sirida shartli reflektor faoliyatning xususiyatlari hisoblanadi. oliy nerv faoliyatining tipologik ko`rsatkichlari sifatida hammadan avval shartli reflekslarning hosil bo`lish tezligi hisoblanadi. bu xususiyat bir turdagi turli hayvonlarda turli xildir. oliy nerv faoliyatining individual xususiyatining bopsha ko`rsatkichi bo`lib shartli refleksii balandligi hisoblanadi. oliy nerv faoliyatining …

4 / 28

kelishi mumkin. i.p. pavlovning nazariy xulosalariga muvofiq turli hayvonlarda po`stloqning qo`zg`olish va tormozlanish jarayonlari quyidagi xususiyatlari; kuchi, muvazanati va harakatchanliga bilan farqlanadi. qo`zg`olish va tormozlanish jarayonlarining kuchi tushunchasida fiziologik jarayonlarni katta yoki kichik ifodalanishi boshqacha aytganda qo`zg`olish va tormozlanshpda katta: yoki kichik effekt bo`lishi tushuniladi. qo`zg`olish va tormozlanish jarayonlarining muvazanati deyilganda qo`zg`olish va tormozlanishning nisbati tushuniladi. qo`zg`olish va tormozlanish jarayonlarining haraktchanligi deylganda qo`zg`olishni tormozlanishga, tormozlanishni qo`zg`olishga o`tish tezligi tushuniladi. qo`zg`olish va tormozlanish jarayonlarining parametrlaridan biri bo`lib, miya yarim sharlarda idraditsiya va koyatsentrapiyasidir. qo`zg`olish va tormozlanish jarayonlarini asosiy xususiyatlarini bu uchta xususiyatini o`rganib i.p. pavlov oliy nerv faoliyatining to`rtta tipi bo`lishi mumkin degan xulosaga keladi. bu to`rtta tipdan i.p. pavlov uchtasini kuchli deb aniqlaydi. bu tiplarda oliy nerv faoliyatida qo`zg`alish va tormozlanish jarayonlari kuchini yuqori bo`lishi aniqlangan. ikkita kuchli tip vakillarida qo`zg`alish va tormozlanish jarayonlari muvazanatlashgan bo`ladi. uchinchi kuchli tip vakillarida qo`zg`alish tormozlanish jarayonlarini muvazanatligini, qo`zgalish jarayonlarini ustun bo`lishi harakterlidir. bu …

5 / 28

ng ishchanlik qobiliyatini tez pasayishi bilan harakterli. 2- jadvalda oliy nerv faoliyatining yuqorida keltirilgan to`rtta tipi keltirilgan. oliy nerv faoliyaning tipologik tafsifi nerv faoliyati tipi qo`zg`olish va tormozlanish jarayonlarining xususiyatlari kuchli muvazanatli harakatchanligi kuchli harakatchan + + + tinch + + - tinchimas + - + kuchsiz - - - i.p. pavlov laboratoriyasida olib borilgan tadqiqotlar shuni ko`rsatganki ko`pincha itlartnerv sistemasining yuqoridagi tipologik xususiyatlariga to`g`ri kelmaydi. bunday itlar alohida aralash nerv tiplariga kiratilgani ko`rsatiladi. aralash tiplarga passiv – himo tipdagi hayvovlar kiritilgan, bo`larda kuchli va zaif tip belgilari namoyon bo`ladi. bunday tipdaga hayvonlar muhit tasirlariga o`zining barcha, reaktsiyalari bilan ehtiyotkor bo`ladi. bunday itlarda himoya reaktsiyalar yaxshi rivojlangan. aralash tipga yana misol qilib, kuchsiz muvazanatlashmagan qo`zg`oluvchan tip kiritilgan. bunday hayvonni oliy nerv faoliyatining harakterlv xususiyati bo`lib, muhit ta`sirotlariga tormozlanishta nisbatan *eo`zgolish jarayovlariyai ustunlvgi hisoblanadi, oliy nerv faoliyatining tipi tashqi muhitga munosabati bilan belgilanadi. bir xil sharoitda tashqi muhnidi o`zgarishiga o`rta tipdaga …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oliy nerv faoliyati haqidagi ta`limot va psixologiya"

oliy nerv faoliyati reja: 1. oliy nerv faoliyati haqidagi ta`limot 2. oliy nerv faoliyatining tiplari 3. oliy nerv faoliyatining shikastlanishlari nevrozlar. 4. tashqi muhit omillarining oliy nerv faoliyatiga ta`siri oliy nerv faoliyati haqidagi ta`limot va psixologiya tashqi olamning ob`ektiv realligini ongda aks ettiradigan fiziologik mexanizmlarni ochib berish fiziologiyaning vazifasidir. voqelikni aks ettirish formalari taraqqiyotning turli bosqichlarida turlichadir. sezgilar, idroklar, tasavvurlarda o`z ifodasini topadigan konkret hissiy in`ikos soddaroqdir. tashqi olamning abstrakid-umumlashtirilgan in`ikosi beqiyos murakkab bo`lib, logik tafakkurda, ya`ni odam miyasining abstraklovchi ishi asosida vujudga keladigan tushuncha, muhokama xulosalarda o`z ifodasini topadi. oliy nerv faol...

This file contains 28 pages in DOC format (325.5 KB). To download "oliy nerv faoliyati haqidagi ta`limot va psixologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: oliy nerv faoliyati haqidagi ta… DOC 28 pages Free download Telegram