kompyuter tarmoqlarining asosiy arxitektura modellari (osi va tcp/ip) hamda ulardagi protokollar

DOCX 1 page 43.1 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.1 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi tatu telekommunikatsiya mustaqil ish mavzu: kompyuter tarmoqlarining asosiy arxitektura modellari (osi va tcp/ip) hamda ulardagi protokollar o'quvchi: safarov sanʼat 431 2025-2026-o'quv yili reja: 1. osi modeli: qatlamlar va ularning vazifalari 2. fizik qatlam: signallar, kabellar va standartlar 3. ma'lumotlar bog'lagich qatlam: mac va llc mexanizmlari 1. osi modeli: qatlamlar va ularning vazifalari osi modeli (open systems interconnection model) - bu kompyuter tarmoqlari uchun xalqaro standart bo'lib, u aloqani yetti qatlamga bo'lib tashkil qiladi. har bir qatlamda ma'lum vazifalar amalga oshiriladi va bu qatlamlar o'rtasida turli muammolarni hal qilish imkonini beradi. quyida osi modelining yetti qatlami va ularning vazifalari haqida ma'lumot keltirilgan: 1. **fizik qatlam (physical layer)**: - fizik qatlam osi modelining eng pastki qatlami bo'lib, u ma'lumotlarni bitlar shaklida fizik muhit orqali uzatishni ta'minlaydi. - ushbu qatlam kabel, simlar, optik tolalar va boshqa uzatish muhitlari orqali ma'lumotlarni qanday tarzda uzatishni belgilaydi. - …

2 / 1

atlamda loqatoing manzillari (ip manzillari) ishlatiladi. 4. **transport qatlami (transport layer)**: - transport qatlami oxirgi nuqtadan oxirgi nuqtaga ishonchli ma'lumot uzatishni ta'minlaydi. - bu qatlamda port manzillari ishlatiladi, va tcp (transmission control protocol) hamda udp (user datagram protocol) kabi transport protokollaridan foydalaniladi. - tarmoq stabilitesini ta'minlash uchun ma'lumotlar segmentlanadi va qayta yig'iladi. 5. **sessiya qatlami (session layer)**: - sessiya qatlami tarmoq aloqasini boshqarishni ta'minlaydi, ya'ni sessiyalarni yaratish, boshqarish va tugatishni amalga oshiradi. - bu qatlamda ikkita kommunikatsiya o'rtasida o'zaro bog'lanish yaratiladi va boshqariladi. - u aloqa jarayonini boshqarish imkoniyatini beradi va aloqa davomida yuzaga kelgan xatolarni qayta tiklashni ta'minlaydi. 6. **taqdimot qatlami (presentation layer)**: - taqdimot qatlami ma'lumotlarning formatlanishi va shifrlanishi bilan shug'ullanadi. - bu qatlam ma'lumotlarni foydalanuvchi uchun tushunarli formatga aylantirish vazifasini bajaradi, masalan, ma'lumotlarni kodlash, shifrlash va arxivlash. - shuningdek, ma'lumotlar formatining har xil sistemalarda mos kelishini ta'minlaydi. 7. **ilova qatlami (application layer)**: - ilova qatlami foydalanuvchiga bevosita …

3 / 1

rini tez va samarali aniqlash va hal qilish imkonini beradi. 2. fizik qatlam: signallar, kabellar va standartlar fizik qatlam kompyuter tarmoqlarining osi modeli boʻyicha birinchi qatlamdir. bu qatlam ma'lumotlarni tarmoq boyunca uzatishga javobgar bo'lib, ularning elektr yoki optik signallarga aylanish jarayonini boshqaradi. fizik qatlamda ishlatiladigan texnologiyalar va standartlar haqida quyidagi asosiy ma'lumotlarni keltirish mumkin: 1. **signallar**: - signallar analog yoki raqamli bo'lishi mumkin. analog signallar uzluksiz va vaqt bo'yicha o'zgarib turadi. raqamli signallar esa diskret bo'lib, aniq qiymatlar to'plami orqali ifodalanadi. - fizik qatlamda signallar ma'lumotlarni simli yoki simsiz kanallar orqali uzatadi. bu jarayonda turli shovqinlarga qarshi turish va signalni tiklash muhim ahamiyatga ega. - ekranlash, signallar uzatishda tashqi elektromagnit shovqinlardan himoyalash uchun qo'llaniladi. 2. **kabellar**: - **buralgan juftlik kabellari (twisted pair)**: bulardan keng tarqalgan tiplari utp (unshielded twisted pair) va stp (shielded twisted pair) hisoblanadi. step ekranlangan, utp esa ekranlanmagan bo'ladi. - cat5e, cat6, cat6a kabi kategoriyalarga ajratiladi. cat6 …

4 / 1

100base-t (100 mbps), 1000base-t (1 gbps). - **wi-fi standarti**: simsiz tarmoqlarni tashkil etadi. ieee 802.11 standarti simsiz uzatmalarni ta'minlaydi. - foydalanilgan turli versiyalari: 802.11n (600 mbps), 802.11ac (1.3 gbps), 802.11ax (wi-fi 6, 9.6 gbps). - **bluetooth standarti**: kichik masofadagi simsiz ulanishlarni o'rnatadi. hozirgi vaqtda bluetooth 5.0 tezligi 2 mbps va 800 futgacha masofada ishlaydi. - **fizik interfeyslar**: rj45 ethernet kabel ulamush sifatida keng tarqalgan. usb, hdmi ham ma'lumot uzatish uchun fizik interfe`yslar qatoriga kiradi. fizik qatlam axborotni shakllantirish, uzatish va qabul qilish orqali tarmoq infratuzilmasining ajralmas qismidir va bu sathda qo'llaniladigan texnologiyalar doimo yangilanib, takomillashib bormoqda. bu qatlamda amalga oshiriladigan uzatmalar aniqligi va samaradorligi tarmoq ishlash sifatini ta'minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. 3. ma'lumotlar bog'lagich qatlam: mac va llc mexanizmlari albatta. quyida "ma'lumotlar bog'lagich qatlam: mac va llc mexanizmlari" mavzusida uzbek tilida ma'lumotlar taqdim etilgan: ma'lumotlar bog'lagich qatlami (data link layer) osi modelining ikkinchi qatlami bo‘lib, u tarmoqda ma'lumotlarni ishonchli …

5 / 1

/cd (carrier sense multiple access with collision detection) va csma/ca (carrier sense multiple access with collision avoidance) kabi mexanizmlar tarmoqdagi to‘qnashuvlarni oldini olish uchun joriy qilinadi. 3. **to‘qnashuvlarni aniqlash va oldini olish**: ethernet tarmoqlarida csma/cd mexanizmi orqali qurilmalar to‘qnashuvlarni aniqlagan holda uzatishni vaqtincha to‘xtatadi va keyin uzatishni takrorlaydi. wi-fi tarmoqlarida esa csma/ca mexanizmi uzatishni boshlashdan oldin kanal bo‘shligini tekshiradi. 4. **ma'lumotlar oqimi nazorati**: mac qatlami ma'lumotlar oqimini nazorat qilishda ishtirok etadi. bu yuqori yuklanish yoki tarmoq tirbandligi paytida ma'lumotlar oqimini sekinlashtirish yoki to‘xtatib turishga yordam beradi. **logical link control (llc) mexanizmlari:** 1. **kadrlarni jamlash va ajratish**: llc qatlamida ma'lumotlar kadrlariga bo‘linadi va bu kadrlar bog‘lovchi tarmoq orqali uzatiladi. har bir kadrni boshida va oxirida o‘ziga xos boshqaruv ma'lumotlari va xatoliklarni aniqlash uchun crc (cyclic redundancy check) kodlari qo‘shiladi. 2. **xatoliklarni aniqlash va tuzatish**: llc mexanizmlari xatoliklarni aniqlash uchun crc kabi usullarni qo‘llaydi va xatoliklarni tuzatish uchun qayta uzatishni tashkil etadi. …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompyuter tarmoqlarining asosiy arxitektura modellari (osi va tcp/ip) hamda ulardagi protokollar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi tatu telekommunikatsiya mustaqil ish mavzu: kompyuter tarmoqlarining asosiy arxitektura modellari (osi va tcp/ip) hamda ulardagi protokollar o'quvchi: safarov sanʼat 431 2025-2026-o'quv yili reja: 1. osi modeli: qatlamlar va ularning vazifalari 2. fizik qatlam: signallar, kabellar va standartlar 3. ma'lumotlar bog'lagich qatlam: mac va llc mexanizmlari 1. osi modeli: qatlamlar va ularning vazifalari osi modeli (open systems interconnection model) - bu kompyuter tarmoqlari uchun xalqaro standart bo'lib, u aloqani yetti qatlamga bo'lib tashkil qiladi. har bir qatlamda ma'lum vazifalar amalga oshiriladi va bu qatlamlar o'rtasida turli muammolarni hal qilish imkonini beradi. quyida osi modelining yetti qatlami va ularning vazifa...

This file contains 1 page in DOCX format (43.1 KB). To download "kompyuter tarmoqlarining asosiy arxitektura modellari (osi va tcp/ip) hamda ulardagi protokollar", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuter tarmoqlarining asosiy… DOCX 1 page Free download Telegram