kompyuter tarmoqlari va protokollar

PPTX 16 pages 3,3 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 3,3 MB

Fayl turi PPTX

Pages 16

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint mavzu: kompyuter tarmoqlarining asosiy protokollari. reja: 1. kompyuter tarmoqlari va protokollar tushunchasi. 2. tarmoq protokollarining asosiy turlari. 3. tarmoq protokollarining amaliy qo‘llanilishi. kompyuter tarmog‘i – bu bir nechta kompyuterlar va boshqa qurilmalar o‘rtasida axborot almashish imkonini beruvchi tizimdir. tarmoqlar yordamida foydalanuvchilar ma’lumotlarni tez va xavfsiz yuborishi, internetdan foydalanishi hamda resurslarni birgalikda ishlatishi mumkin. ammo turli kompyuterlar bir-biri bilan muloqot qilishi uchun ularning aloqa tili bir xil bo‘lishi zarur. shu tilda aloqa qilishni ta’minlaydigan qoidalar majmuasi protokol deb ataladi. 1.1-rasm. internet tarmog’i va unga ulangan turli xil kompyuter tarmoqlarining soddalashtirilgan ko’rinishlari. tarmoq protokoli — bu ma’lumot almashish jarayonida ma’lumotni qanday shaklda yuborish, qanday ketma-ketlikda qabul qilish va xatolik yuz bersa qanday chora ko‘rish kerakligini belgilovchi standartdir. protokollar tufayli turli ishlab chiqaruvchilarning qurilmalari yagona tarmoqda muammosiz ishlay oladi. har bir qatlam o‘ziga xos protokollarga ega bo‘lgan osi modeli va tcp/ip modeli bu tizimning nazariy asosidir. protokollar tuzilish jihatidan qatlamli tizim …

2 / 16

ar mavjud. ular tarmoqning turli qatlamlarida ishlaydi va ma’lumot almashish jarayonining ma’lum bosqichini boshqaradi. har bir protokol o‘ziga xos vazifani bajaradi — ba’zilari ma’lumotni uzatish bilan shug‘ullansa, boshqalari xavfsizlik, manzillash yoki xatoliklarni tekshirish uchun mas’ul bo‘ladi. protokollar bir-biridan mustaqil ishlamaydi — ular o‘zaro bog‘liq holda, qatlamli tizim asosida harakat qiladi. masalan, foydalanuvchi internetda saytga kirganda, amaliy qatlamda http yoki https ishlaydi, transport qatlamida tcp yoki udp, tarmoq qatlamida esa ip protokoli ma’lumotni kerakli manzilga yetkazadi. 2.1-rasm.tarmoq protokollarining ba’zi turlari. shunday qilib, barcha protokollar bir butun mexanizm sifatida ishlaydi. ularning uyg‘unlashuvi tufayli butun dunyo bo‘ylab millionlab kompyuterlar bir-biri bilan muammosiz muloqot qilmoqda. quyida amaliyotda eng ko‘p qo‘llaniladigan asosiy tarmoq protokollari keltirilgan. 1. tcp/ip (transmission control protocol/internet protocol) tcp/ip – bu internetning asosiy protokoli bo‘lib, u ikkita asosiy qismdan iborat: - ip – internet protocol (internet protokoli), bu ma’lumot paketlarini manzilga yo‘naltirishda ishlatiladi. - tcp – transmission control protocol (uzatish boshqaruv protokoli), …

3 / 16

olining soddalashtirilgan varianti hisoblanadi. udp’da ma’lumotlar “datagramma” shaklida yuboriladi, ya’ni har bir paket mustaqil ravishda jo‘natiladi va ular orasidagi tartib saqlanmaydi. udp protokoli xatoliklarni tekshirmaydi, paketlar ketma-ketligini kafolatlamaydi va qabul qilinganligini tasdiqlamaydi. shu sababli u tcp kabi ishonchli emas, ammo tezlik jihatidan ustun. tizimda ortiqcha tekshiruvlar va qayta uzatishlar bo‘lmagani sababli, kechikish juda kam bo‘ladi. 2.4-rasm.tcp va udp protokollarining farqlari. 4.ftp (file transfer protocol) ftp fayllarni uzatish uchun ishlatiladigan standart protokoldir. u foydalanuvchilarga serverdan fayl yuklash yoki yuklab olish imkonini beradi. ftp shuningdek, autentifikatsiya talab qiladi, ya’ni foydalanuvchi nomi va parol orqali kirishni talab etadi. ftp ning asosiy afzalliklari: katta hajmdagi fayllarni uzatish imkoniyati. serverdagi fayllarni boshqarish (o‘chirish, o‘zgartirish, nomini o‘zgartirish) qulayligi. turli operatsion tizimlar orasida ham ishlay olishi. ammo kamchiligi ham bor — ma’lumotlar ochiq holda uzatiladi, ya’ni shifrlanmaydi. shu sababli xavfsizlik talab etiladigan tizimlarda sftp (secure ftp) yoki ftps (ftp secure) kabi himoyalangan variantlar qo‘llaniladi. 2.5-rasm.ftp ning ish …

4 / 16

lardan sinxron ravishda ko‘rish imkonini beradi. foydalanuvchi xabarni o‘chirsa yoki o‘zgartirsa, bu o‘zgarish barcha qurilmalarda aks etadi. 6. dhcp (dynamic host configuration protocol) dhcp - tarmoqdagi qurilmalarga avtomatik ravishda ip manzillarini taqdim etadi. ushbu protokol yordamida administratorlar har bir qurilmaga qo‘l bilan ip manzil berishdan qochadilar, bu esa tarmoq boshqaruvini osonlashtiradi. 2.6-rasm.dhcp protokolining ishlash sxemasi. 7. dns (domain name system) dns domen nomlarini ip manzillariga aylantirish uchun ishlatiladigan tizimdir. masalan, veb-brauzerga “www.example.com” deb yozganingizda, dns ushbu nomni ip manziliga aylantirib, sizning so‘rovingizni tegishli serverga yetkazadi. 2.7-rasm.dns tuzilmasining ishlash jarayoni. 8. icmp (internet control message protocol) icmp tarmoqdagi muammolarni aniqlash va xabar berish uchun ishlatiladi. misol uchun, ping buyruqlari orqali serverga yuborilgan so‘rovlarning natijalarini tekshirishda foydalaniladi. 2.8-rasm.ping buyruqlari natijasi. 2.9-rasm.smurf hujumi (smurf attack) qanday ishlashini ko‘rsatadi. bu turdagi hujum — ddos (distributed denial of service) hujumining bir ko‘rinishi bo‘lib, u icmp protokoli orqali amalga oshiriladi. 9. arp (address resolution protocol) arp— …

5 / 16

3 va imap elektron pochta almashishda ishlatiladi. udp protokoli tezlik muhim bo‘lgan sohalarda — onlayn o‘yinlar va video uzatishda qo‘llaniladi. bundan tashqari, arp va icmp tarmoqdagi qurilmalarni aniqlash hamda nosozliklarni topishda yordam beradi. dns esa domen nomlarini ip manzillarga aylantirib, foydalanuvchilarga internetdan qulay foydalanish imkonini beradi. xulosa qilib aytganda, tarmoq protokollari — bu tarmoqlarni boshqarish, ma’lumot uzatish va xavfsizlikni ta’minlash uchun zarur bo‘lgan eng muhim texnologiyalardir. ular tufayli global tarmoqlar uzluksiz va samarali ishlaydi. tarmoq protokollarining amaliy qo‘llanilishi. image7.png image8.png image9.jpg image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.jpg image19.png image20.png image21.png image22.png image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "kompyuter tarmoqlari va protokollar"

prezentatsiya powerpoint mavzu: kompyuter tarmoqlarining asosiy protokollari. reja: 1. kompyuter tarmoqlari va protokollar tushunchasi. 2. tarmoq protokollarining asosiy turlari. 3. tarmoq protokollarining amaliy qo‘llanilishi. kompyuter tarmog‘i – bu bir nechta kompyuterlar va boshqa qurilmalar o‘rtasida axborot almashish imkonini beruvchi tizimdir. tarmoqlar yordamida foydalanuvchilar ma’lumotlarni tez va xavfsiz yuborishi, internetdan foydalanishi hamda resurslarni birgalikda ishlatishi mumkin. ammo turli kompyuterlar bir-biri bilan muloqot qilishi uchun ularning aloqa tili bir xil bo‘lishi zarur. shu tilda aloqa qilishni ta’minlaydigan qoidalar majmuasi protokol deb ataladi. 1.1-rasm. internet tarmog’i va unga ulangan turli xil kompyuter tarmoqlarining soddalashtirilgan ko’rinishlari. ...

This file contains 16 pages in PPTX format (3,3 MB). To download "kompyuter tarmoqlari va protokollar", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuter tarmoqlari va protoko… PPTX 16 pages Free download Telegram