sadiy sheroziy guliston asarining sharq adabiyotida turgan o'rni

DOCX 16 pages 37.4 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 37.4 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: sadiy sheroziy guliston asarining sharq adabiyotida turgan o'rni reja: 1. ta’limiy-ahloqiy qarashlar 2. sharq adabiyotida turgan o'rni mutafakkirning komil insonni tarbiyalash jarayonida muhim ahamiyat kasb etuvchi “guliston” asari sharq xalqlarining pedagogik fikrlari tarixida o’ziga xos uslubga ega didaktik asar sifatida tan olingan. ushbu asar muallifning boy hayotiy tajribasi asosida yaratilganligi bilan ham qimmatlidir. taniqli sharqshunos olim sh.shomuhamedovning ta’kidlashicha, “guliston” asari xvii asrdayoq frantsuz, nemis va lotin tillarga tarjima etilgan va g’arb mamlakatlarida katta shuhrat qozongan. asarning rus tilidagi birinchi tarjimasi xvii asrda adam oleariy tomonidan qilingan nemischa tarjimasiga muvofiq yaratilgan. xix asrga kelib, a.kozimbek (1829 yil), s.nazaryants (1857 yil), k.lombars (1862 yil), i.xolmogorov (1882 yil) kabi tadqiqotchilar ham mazkur asarning rus tilidagi tarjimasini tayyorlaganlar. 1922 yilda esa mashhur sharqshunos olim ye.e.bertals tomonidan tayyorlangan ruscha varianti nashr etilgan. 1957 hamda 1959 yillarda asarning badiiy va akademik tarjimalari sssr fanlar akademiyasining sharqshunoslik institutida sharqshunos olim r.aliyev tomonidan tayyorlanib, nashr etildi. “guliston” …

2 / 16

alari bayoni» (1y-bob), «zaiflik va keksalik bayoni» (y-bob), «ishq va yoshlik bayoni» (y1-bob), «suhbat qoidalari bayoni» (yiii-bob). “guliston”ning mundarijasidan ham anglanadiki, asar mazmun va mohiyatiga ko’ra insonni yetuklik, kamolotga yetaklovchi omillar to’g’risidagi ma’lumotlarni yoritishga xizmat qiladi. asarda abu nasr forobiy, yusuf xos hojib hamda nizom ul-mulk kabi mutafakkirlarning asarlarida bayon etilgani kabi insonning baxtli, saodatli bo’lishini ta’minlay oluvchi jamiyat, fozil, odil va adolatli hukmdor hamda uning fazilatlari, saroy a’yonlari va ularning ma’naviy-axloqiy qiyofasi, davlatni adolatli boshqarish shartlari, shuningdek, mavjud jamiyatda ustuvor o’ringa ega bo’lgan axloqiy me’yorlar xususida so’z yuritiladi. mutafakkirning nuqtai nazariga ko’ra, tabiatan olib qaraganda hukmdor ham oddiy inson sanaladi, u ham shaxsiy manfaatlari yo’lida harakat qilish huquqiga ega, biroq zimmasiga yuklangan ijtimoiy vazifaga ko’ra u el-yurt manfaatini shaxsiy manfaatlaridan yuqori qo’yishi shart. hukmdor, eng avvalo, yurt tinchligi va xalq farovonligini ta’minlash yo’lida sabot bilan kurashar ekan jamiyat taraqqiy etadi. muslihiddin sa’diy podshohlarning yuksak insoniy sifatlarga ega bo’lishlarini orzu …

3 / 16

’q edi. mulozimlar bir xizmatkorni ov uyushtirilayotgan manzilga yaqin qishloqdan tuz olib kelgani jo’natadilar. no’shiravon xizmatkorga shunday deydi: «tuzning bahosini to’lab ol, toki tekinga olish odat qatoriga kirib, qishloq xarobalikka yuz tutmasin». mulozimlar undan so’radilar: «shu zig’irdek narsadan qishloqqa qanday zarar yetadi?» no’shiravon shunday javob berdi: «avvalda olamda zulm oz edi, keyinchalik har bir kelgan odam bir oz bir ozdan qo’shdi, natijada zulm hozirgi darajasiga kelib yetdi». fuqaroning bog’chasidan sulton uzsa bir olma, navkarlari qo’poradi daraxtlarning ildizin. zo’rlik bilan beshta tuxum ola qolsa podshoh, askarlari sixga tortar tovuqlardan besh yuzin»1. alloma podshohlarning adolatli bo’lmog’larini nihoyatda muhim deb hisoblaydi. hukmdorning ushbu sifatga ega bo’lishi mamlakatda tinchlik, fuqarolar o’rtasida o’zaro ahillik, hamjihatlilikni tarkib topishiga zamin hozirlashini alohida qayd etadi. adolatli sulton hukmronlik qilayotgan mamlakatda xalq yurtboshidan ibrat oladi, uningdek ish yuritishga harakat qiladi. mazkur o’rinda muslihiddin sa’diy quyidagi misralarni keltiradi: o’z xalqiga jabru zulm ravo ko’rgan podshohning, o’z do’stlari yov bo’ladi qiyin …

4 / 16

zotin, ulug’larning yomonlik-la, yodlasa otin, taxtu baxt farmonlar, ta’qiq va zo’rlik, barchasi bekorchi, o’tib ketadi. siylasang o’tganlar aziz nomini, sening nomingga ham hurmat yetadi»9. mutafakkir yurtga boshchilik qilayotgan hukmdorning yuksak aql-zakovat egasi bo’lishi mamlakatda adolatning qaror topishi, shuningdek, ma’rifatning rivojlanishida zarur omil ekanligiga ham alohida urg’u berib o’tadi. hukmdorning nodon va befarosat bo’lishi xalq o’rtasida uning obro’-e’tiborini tushishiga sababgina bo’lib qolmay, kulgu bo’lishiga olib keladi. asarning ushbu o’rnida mutafakkir quyidagi hikoyatni keltiradi. «xorun ar-rashid misrni egallagach, olomonga qarata shunday dedi: «misr saltanatiga mag’rurlanib, xudolik da’vo qilgan nobakorning qasdiga o’laroq, bu mamlakatni o’zimning eng manfur qulimga topshiraman». xorun ar-rashidning bir zanji quli bo’lib, nomi husayb edi. misr mamlakatini idora etish vazifasini ana shu qulga topshiradi. husaybning fahm-farosati shu darajada ediki, misrning bir guruh dehqonlari uning yoniga shikoyatga kelib, «paxta ekkan edik, bevaqt yomg’ir yog’ib, paxtamiz nobud bo’ldi», - deganlarida, u: «jun ekish kerak edi, nobud bo’lmasdi», - deya javob beradi». bilimli, …

5 / 16

idalari bayoni” kabi boblarida esa har bir inson o’zida tarbiyalay olishi zarur bo’lgan ma’naviy-axloqiy, aqliy hamda jismoniy sifatlar, ularning mohiyati, shuningdek, ushbu xislatlarga ega bo’lishning yo’l va usullari borasida so’z yuritilgan. muslihiddin sa’diy ham boshqa mutafakkirlar kabi ilm o’rganishning ahamiyati, bilim olish jarayonida amal qilinishi lozim sanalgan shartlar, mazkur shartlarga muvofiq faoliyatni tashkil etish qoidalari, ilm ahli va ularning odobi masalalari yuzasidan to’xtalib o’tar ekan, mavjud bilimlarni chuqur egallagan olimlarning xalq o’rtasida obro’-e’tiborlari yuqori bo’lishini aytadi. bayon etilayotgan hikoyatlar mazmunida jamiyat a’zolarini oqil va dono kishilarni hurmat qilishga undovchi da’vat o’z ifodasini topgan. ayni o’rinda ilmli kishilarning o’z bilimlarini jamiyat hamda insonlar uchun foyda keltiruvchi ishlarga sarf etishlari muhimligi alohida ta’kidlanadi: “ikki toifa odam behuda ishlab, behuda harakat qilgan bo’ladi: biri mol-mulk yig’ib foydalanmagan va ikkinchisi esa ilm olib unga amal qilmagan odam”. xususan: harchan o’qibsan, bilimdonsan, agar amal qilmading, nodonsan, ustiga kitob ortilgan eshak, na olim va na donodir …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sadiy sheroziy guliston asarining sharq adabiyotida turgan o'rni"

mavzu: sadiy sheroziy guliston asarining sharq adabiyotida turgan o'rni reja: 1. ta’limiy-ahloqiy qarashlar 2. sharq adabiyotida turgan o'rni mutafakkirning komil insonni tarbiyalash jarayonida muhim ahamiyat kasb etuvchi “guliston” asari sharq xalqlarining pedagogik fikrlari tarixida o’ziga xos uslubga ega didaktik asar sifatida tan olingan. ushbu asar muallifning boy hayotiy tajribasi asosida yaratilganligi bilan ham qimmatlidir. taniqli sharqshunos olim sh.shomuhamedovning ta’kidlashicha, “guliston” asari xvii asrdayoq frantsuz, nemis va lotin tillarga tarjima etilgan va g’arb mamlakatlarida katta shuhrat qozongan. asarning rus tilidagi birinchi tarjimasi xvii asrda adam oleariy tomonidan qilingan nemischa tarjimasiga muvofiq yaratilgan. xix asrga kelib, a.kozimbek (1829 yil), s.nazarya...

This file contains 16 pages in DOCX format (37.4 KB). To download "sadiy sheroziy guliston asarining sharq adabiyotida turgan o'rni", click the Telegram button on the left.

Tags: sadiy sheroziy guliston asarini… DOCX 16 pages Free download Telegram