boborahim mashrab ijodiy merosi

DOCX 26 стр. 47,4 КБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 47,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

boborahim mashrab ijodiy merosi reja: 1. mashrab hayoti 2. boborahim mashrab ijodiy merosi 3. mashrab ananaga aylantirgan baddiy obrazlar boborahim mashrab (1640-1711) mashrab (taxallusi; asl ism-sharifi boborahim mulla vali o‘g‘li) (1640, namangan — 1711, balx) — shoir va mutafakkir. mashrab nomi 18—19-asrlarda tuzilgan tazkira va tasavvufiy yo‘nalishdagi asarlarda (masalan, bade samarqandiyning «muzokir ul-ashob» va b.) zikr etiladi. ammo ularda shoir hayoti va ijodiy faoliyati haqida keltirilgan ma’lumotlar nihoyatda kam. mashrabning qoldirgan adabiy merosi xususida ham aniq ma’lumot beruvchi manba yo‘q. uning o‘z asarlarini to‘plab, devon yoki biror majmua tuzganligi ma’lum emas. faqat «devoni mashrab», «devonai mashrab», «eshoni mashrab», «hazrati shoh mashrab» nomlari ostida xalq orasida qo‘lyozma va toshbosma shaklida tarqalgan qissalardagina (ularning kim tomonidan va qachon tuzilganligi noma’lum) shoirning hayot yo‘li va ijodiy faoliyati ma’lum tartib va izchillikda bayon etiladi, shu jarayonda asarlaridan namunalar ham keltiriladi. qissalar keyinchalik o‘zgartirish va tuzatishlarga duch kelgan, turli to‘qimalar, yangi-yangi rivoyat, naqllar, sarguzasht va …

2 / 26

ozor oxund tavsiyasiga ko‘ra, o‘sha zamonda katta obro‘ga ega bo‘lgan yirik din arbobi qashqarlik hidoyatullo ofoq xoja eshon huzuriga boradi. shoir adabiy merosidagi diniy mazmun va tasavvufiy yo‘nalish ruhidagi she’rlarning ko‘pchilik qismi ofoq xoja dargohida va uning targ‘ibot-saboqlari ta’sirida yaratilgan. ofoq xoja shaxsiy xislat-fazilatlarini madh etuvchi, uni «piru rahbar» deb tan oluvchi baytmisralar mujassam bo‘lgan g‘azal va muxammaslar ham («koshki», «o‘zum» radifli g‘azallar, «qolmadi» radifli muxammas) shu muridlik yillari mahsulidir. mashrab taxminan 1672—73 yillarda ofoq xoja dargohini tark etadi. qissalarda qayd etilishicha, bunga mashrabning piri dargohidagi kanizaklarning biriga ko‘ngil qo‘ygani, sevib-sevilgani sabab bo‘lgan. ammo mashrabning og‘ir jismoniy jazolanib quvilishi zaminida pir bilan murid o‘rtasida jiddiy g‘oyaviy ziddiyatlar bo‘lgan deyilsa, haqiqatga muvofiq bo‘ladi. mashrab piri dargohidan ketgach, deyarli 40 yillik umrini doimiy safarda, turli o‘lkalarda darbadarlikda o‘tkazadi. qo‘nimsiz hayotga yuzlangan shoir, asosan, ijodiy ish bilan shug‘ullanadi. oddiy xalqning qashshoq hayoti, zulmu sitam ostidagi ohu nolasi shoir qalbini larzaga soladi («dili tig‘i …

3 / 26

va mahmudbiy qatag‘onning hukmi bilan dorga osiladi. mashrab qoldirgan badiiy meros hajm va janrlar jihatidan hanuzgacha aniqlangan emas. ammo bizga hozircha ma’lum asarlarining o‘zi ham mashrabning favqulodda noyob iste’dod egasi ekanligidan dalolat beradi. mashrab ijodi she’riyatning yanada kengroq ijtimoiy mazmun va jangovar ruh kasb etishida, adabiyotdagi xalqchillik va dunyoviylikning chuqurlashuvida, lirik turlarning takomillashuvi hamda badiiy san’atning kamolotga erishuvida yangi bir yuqori bosqichni tashkil etadi. mashrabning mohiyatan inson qadri-sharafi va ma’naviy kamolotini ulug‘lashga, ezgulik va go‘zallikni madh etishga bag‘ishlangan she’riy merosida g‘azal, mustazod, murabba, muxammas, musaddas, musabba, masnaviy, ruboiy, ta’rix kabi janr turlarida bitilgan yetuk namunalarni uchratamiz. ammo mashrab avvalo mohir g‘azalnavis hamda ko‘plab sho‘x va jarangdor mustazodlar, o‘ynoqi va jozibador murabba hamda xalq g‘amu hasratiga hamdardlik hissi bilan yo‘g‘rilgan muxammaslar ijodkori sifatida keng dovrug‘ chiqargan. mashrabning juda ko‘p g‘azallari xalq qo‘shiklaridek sodda va jarangdor, jo‘shqin va ta’sirchandir. m. o‘zbek adabiyoti tarixida eng ko‘p mustazod yozgan ijodkorlardan biri. shoir mustazodlari ham, …

4 / 26

diy merosda diniy va tasavvufiy g‘oyalar ham, o‘sha zamonda keng tarqalgan qalandarlik tariqatining ayrim ohangta’kidlari ham sezilarli o‘rin egallaydi. shoir she’rlarida allohning mavjudligi, boru birligi, barcha jonli va jonsiz mavjudotni yaratganligi uzil-kesil va qatiy tan olinadi, xudoning kuch-qudrati, taqdirning o‘zgarmasligi va mahshar kuni haqidagi ta’limot to‘la-to‘kis qabul qilinadi. mashrab fors tilida ham bir necha she’riy turlarda yetuk namunalarni yaratgan. mashrab ijodi keyingi asrlar adabiyotiga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan. nodira, huvaydo, qoriy, furqat, hamza kabi shoirlar uning g‘azallariga taxmis va naziralar bog‘lashgan. mashrab qoldirgan adabiy meros to‘la aniqlanib, o‘rganilgan emas. ba’zi tadqiqotchilar juda ko‘p she’riy hikoyat va g‘azallarni o‘zida jamlovchi «mabdai nur» nomli yirik asarni shoirga nisbat beradilar. mashrab hayoti va ijodi haqida bir necha badiiy asarlar (roman, qissa, dostonlar va sahna asarlari) yaratilgan, shoirning asarlaridan namunalar qator xorijiy tillarga tarjima qilingan. mamlakatimizning turli shahar va viloyatlarida mashrab nomida istirohat bog‘lari va kinoteatrlar, maktab va kutubxonalar, ko‘chalar va jamoa xo‘jaliklari bor. o’rtar …

5 / 26

rakdin, bu tanu jon, ustixon o’rtar. bu mashrab dardini, jonoki, hech kim boshig’a solma, agar mahsharda oh ursam, bihishti jovidon o’rtar. xohi inon xohi inonma sensan sevarim, xohi inon, xohi inonma, qondur jigarim, xohi inon, xohi inonma. g’am shomi firoqingda kabob etti falakni ohi saharim, xohi inon, xohi inonma. nogah sari zulfung sori bo’ldum sanga moyil, ey toji sarim, xohi inon, xohi inonma. la’ling g’amidin ko’nglum erur g’uncha kibi qon, gulbargi tarim, xohi inon, xohi inonma. zahri g’ami hajring meni o’ldurg’ali yetti, ey labshakarim, xohi inon, xohi inonma. mashrab, bo’lubon ko’yinga chun barqi tajalli, qolmay asarim, xohi inon, xohi inonma. mashrabman sanamning ishqida tinmay yurub, ovvora mashrabman, ko’zi yoshlig’, qadi xamlig’, dili sadpora mashrabman. ko’ngulda zarracha dunyoni mehri bo’lmayin menda, seni deb ikki olamdin kechib, bezora mashrabman. o’lib ketsam, lahad ichra so’ngakdin ketmagay darding, jahonda topmadim choraki, men – bechora mashrabman. anodin qay kuni bo’ldum, sening ishqingda oh urdum, muhabbat …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "boborahim mashrab ijodiy merosi"

boborahim mashrab ijodiy merosi reja: 1. mashrab hayoti 2. boborahim mashrab ijodiy merosi 3. mashrab ananaga aylantirgan baddiy obrazlar boborahim mashrab (1640-1711) mashrab (taxallusi; asl ism-sharifi boborahim mulla vali o‘g‘li) (1640, namangan — 1711, balx) — shoir va mutafakkir. mashrab nomi 18—19-asrlarda tuzilgan tazkira va tasavvufiy yo‘nalishdagi asarlarda (masalan, bade samarqandiyning «muzokir ul-ashob» va b.) zikr etiladi. ammo ularda shoir hayoti va ijodiy faoliyati haqida keltirilgan ma’lumotlar nihoyatda kam. mashrabning qoldirgan adabiy merosi xususida ham aniq ma’lumot beruvchi manba yo‘q. uning o‘z asarlarini to‘plab, devon yoki biror majmua tuzganligi ma’lum emas. faqat «devoni mashrab», «devonai mashrab», «eshoni mashrab», «hazrati shoh mashrab» nomlari ostida xalq ora...

Этот файл содержит 26 стр. в формате DOCX (47,4 КБ). Чтобы скачать "boborahim mashrab ijodiy merosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: boborahim mashrab ijodiy merosi DOCX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram