ona tili imlosining tamoyillari va ularga doir mashq va test ustida ishlash

DOCX 17 стр. 414,2 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 414,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

ona tili imlosining tamoyillari va ularga doir mashq va test ustida ishlash rejasi kirish 1. asosiy qism 1. ona tili imlosining asosiy tamoyillari 1. imloning o’zbek tili tizimidagi o’rni 1. mashq va testlar ustida ishlashning metodik asoslari 1. o’quv jarayonida imloviy ko’nikmalarni mustahkamlash yo’llari 1. xulosa · foydalanilgan adabiyotlar kirish ona tili imlosi har qanday tilning asosiy qismi bo’lib, u yozma nutqni tartibga solish, muloqotni sifatli ta’minlash va til madaniyatini saqlashda muhim rol o’ynaydi. ushbu mavzu doirasida ona tili imlosining tamoyillari, ularning amaliy qo’llanilishi, shuningdek, mashq va testlar orqali savodxonlikni oshirish masalalarini ko’rib chiqamiz. quyida mavzuning asosiy jihatlarini yoritamiz.ona tili imlosi tilni to’g’ri va izchil yozishni ta’minlaydi, bu esa muloqotdagi chalkashliklarni oldini oladi. masalan, o’zbek tilida imlo qoidalari so’zlarni fonetik va morfologik tamoyillarga asosan yozishga yordam beradi, natijada yozma matnlar o’quvchilar uchun tushunarli bo’ladi. imlo savodxonligi ta’lim, kasbiy faoliyat va kundalik hayotda zarur: noto’g’ri yozilgan matnlar ishonchsizlik tug’dirishi mumkin. bundan …

2 / 17

zlarning to’g’ri yozilishini belgilab, adabiy tilni boyitadi va uning estetik qadrini oshiradi. natijada, imlo tilshunoslikning alohida bo’limi sifatida adabiy tilni me’yorlashtirib, uning rivojlanishiga hissa qo’shadi. o’zbek tili imlosi quyidagi asosiy tamoyillarga asoslanadi: fonetik tamoyil: so’zlar talaffuzga muvofiq yoziladi. masalan, «ona», «qizil» so’zlarida tovushlar qanday aytilsa, shunday yoziladi. bu tamoyil tilning ovoz tizimini aks ettiradi va yozuvni osonlashtiradi.morfologik tamoyil: so’z o’zagi va qo’shimchalar izchil yoziladi, hatto talaffuz o’zgarsa ham. masalan, «kitob» so’zida oxirgi «b» tovushi «p» deb aytilsa ham, «b» yoziladi (kitoblar). bu so’z shakllarining birlikini ta’minlaydi. tarixiy-an’anaviy (etimologik) tamoyil: so’zlar qadimiy shaklida yoziladi, hatto bugungi talaffuzdan farq qilsa ham. masalan, «sentabr», «noyabr» so’zlarida tarixiy shakl saqlanadi. bu tilning ildizlarini saqlashga yordam beradi. ularga doir mashq va test ustida ishlash imlo tamoyillarini mustahkamlash uchun quyidagi mashq va testlarni taklif etaman. ular rasmiy imlo qoidalariga (1995 yilgi hujjatga) asoslangan bo’lib, unlilar, undoshlar, qo’shimchalar va qoʻshib/ajratib yozishga qaratilgan. mashqlar orqali amaliyot qiling, testlar …

3 / 17

xt), inso_ (insof), g’isht (gʻisht). qo’shimchalar imlosi bo’yicha mashq: - topshiriq: so’zlarga qo’shimcha qo’shing va to’g’ri yozing. misol: ol + uv = oluv; kitob + lar = kitoblar. - amaliyot: «uy» + ga = uyga; «o’zbek» + lik = o’zbeklik. xato variantlarni tuzating: menni → meni; senning → sening. qoʻshib va ajratib yozish mashqi: - topshiriq: quyidagi iboralarni to’g’ri yozing: o’rinbosar (qoʻshib), cho’lquvar (qoʻshib), yonma-yon (ajratib). - mashq: «ishyoqmas» (to’g’ri), «qushqonmas» (qoʻshib). jumlani to’ldiring: «bu kitob o’zbek tili haqida.» o’zbek tili imlosi quyidagi asosiy tamoyillarga asoslanadi: fonetik tamoyil, morfologik tamoyil, an’anaviy (tarixiy) tamoyil va ma’nodosh so’zlarni farqlash tamoyili. bu tamoyillar yozuv tizimining mustahkamligini ta’minlaydi va tilning fonetik, grammatik va leksik xususiyatlarini yozuvda aks ettiradi. har bir tamoyilni chuqur tahlil qilaylik, dalillar va amaliy misollar bilan. fonetik tamoyil fonetik tamoyil yozuvning tovushlar talaffuziga muvofiqligini ta’minlaydi. bu tamoyilga ko’ra, so’zlar qanday aytilsa, shunday yoziladi. o’zbek tilida fonetik tamoyil asosan unlilar va undoshlarning …

4 / 17

n [ota] aytiladi va yoziladi. - «yomg’ir» so’zi: talaffuzdagi «yo» unlisi yozuvda saqlanadi. mashq 1: quyidagi so’zlarni fonetik talaffuziga asoslanib yozing va tahlil qiling: 1. [suv] – suv. 2. [kitob] – kitob. 3. [qalam] – qalam. ushbu mashq fonetik tamoyilni amalda qo’llashga yordam beradi. test 1: quyidagi savollarga javob bering: 1. fonetik tamoyil nima? a) so’z shaklini saqlash. b) talaffuzga asoslanish. c) tarixiy shaklni saqlash. javob: b. 2. «bola» so’zining fonetik yozilishi qanday? a) bola. b) bolaa. c) bolla. javob: a. morfologik tamoyil morfologik tamoyil so’zning morfologik tuzilishini, ya’ni o’zak va qo’shimchalarni saqlashga asoslanadi. bu tamoyilga ko’ra, so’zning shakli talaffuzdagi o’zgarishlarga qaramay, morfologik birlik sifatida yoziladi.morfologik tamoyil o’zbek tilining agglutinativ xususiyatini hisobga oladi, chunki tilning qo’shimchalari so’z shaklini o’zgartirishi mumkin. dalil sifatida, o’zbek tilida morfologik tamoyil 1940-yillardan beri qo’llanilgan bo’lib, bu yozuvni grammatik jihatdan mustahkam qiladi. masalan, assimilyatsiya hodisasi (ko’k+ga = ko’kka) morfologik tamoyil orqali saqlanadi. bu tamoyil tilning grammatik …

5 / 17

dimiy shaklini saqlaydi. bu tamoyil fonetik yoki morfologik o’zgarishlarga qaramay, an’anaviy yozuvni qo’llaydi.an’anaviy tamoyil o’zbek tilining arab-fors va turkiy ildizlarini saqlashda muhim. dalil sifatida, lotin yozuviga o’tishda (1995-yil qoidalari) an’anaviy tamoyil qo’llanilgan bo’lib, bu tilning madaniy merosini saqlaydi. masalan, «qora» so’zi tarixiy shaklda yoziladi, garchi talaffuzda o’zgarishlar bo’lsa ham. bu tamoyil tilning barqarorligini ta’minlaydi va yangi avlodlarga tarixiy bog’liqlikni o’tkazadi. aks holda, yozuv doimiy o’zgarib, tilning birlikligi yo’qolgan bo’lardi. amaliy misollar: - «qora» (tarixiy shakl saqlanadi). - «ota» (an’anaviy yozuv). - «kitob» (qadimiy shakl). mashq 3: quyidagi so’zlarni an’anaviy tamoyilga asoslanib tahlil qiling va yozing: 1. qora – qora. 2. oq – oq. 3. ko’k – ko’k. ushbu mashq tarixiy shaklni saqlashni o’rgatadi. test 3: quyidagi savollarga javob bering: 1. an’anaviy tamoyil nima? a) tarixiy shaklni saqlash. b) talaffuzga asoslanish. c) ma’nolarni farqlash. javob: a. 2. «qora» so’zi qanday yoziladi? a) qora. b) qorra. c) qara. javob: a. ma’nodosh so’zlarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ona tili imlosining tamoyillari va ularga doir mashq va test ustida ishlash"

ona tili imlosining tamoyillari va ularga doir mashq va test ustida ishlash rejasi kirish 1. asosiy qism 1. ona tili imlosining asosiy tamoyillari 1. imloning o’zbek tili tizimidagi o’rni 1. mashq va testlar ustida ishlashning metodik asoslari 1. o’quv jarayonida imloviy ko’nikmalarni mustahkamlash yo’llari 1. xulosa · foydalanilgan adabiyotlar kirish ona tili imlosi har qanday tilning asosiy qismi bo’lib, u yozma nutqni tartibga solish, muloqotni sifatli ta’minlash va til madaniyatini saqlashda muhim rol o’ynaydi. ushbu mavzu doirasida ona tili imlosining tamoyillari, ularning amaliy qo’llanilishi, shuningdek, mashq va testlar orqali savodxonlikni oshirish masalalarini ko’rib chiqamiz. quyida mavzuning asosiy jihatlarini yoritamiz.ona tili imlosi tilni to’g’ri va izchil yozishni ta’minlay...

Этот файл содержит 17 стр. в формате DOCX (414,2 КБ). Чтобы скачать "ona tili imlosining tamoyillari va ularga doir mashq va test ustida ishlash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ona tili imlosining tamoyillari… DOCX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram