bosh miya katta yarim sharlarning fizalogiyasi

PPTX 16 pages 1.9 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: bosh miya katta yarim sharlarning fizalogiyasi mavzu: bosh miya katta yarim sharlarning fizalogiyasi reja: 1. bosh miya katta yarimsharlari 2. katta yarimsharning medial yuzasi 3. katta yarimsharlar po‘stlog‘i arxitektonikasi bosh miya katta yarimsharlari bosh miyaning ikkita katta yarimshari (hemispherium cerebri) birgalikda katta miya (cerebrum) yoki oxirgi miya (telencephalon) deb ataladi. yarimsharlarning po‘stloq (sortex cerebri, substantia grisea) hamda po‘stlog‘osti qismi, ya’ni oq moddasi (substantia alba) farqlanadi. substantia grisea va substantia alba birgalikda pallium deyiladi. oq moddaning chuqur qismida joylashgan bazal gangliyalar (ganglia basalis) ham katta yarimsharlar tarkibiga kiradi. katta miya bo‘shlig‘i – bu yon qorinchalar (ventriculi lateralis). eslab qoling. katta miyani (cerebrum) bosh miya (encephalon) bilan adashtirmang. bosh miya tarkibiga ko‘p tuzilma, ya’ni katta miya, oraliq miya, o‘rta miya, ko‘prik, uzunchoq miya va miyacha kiradi. kkala yarim sharni bo‘ylama tirqish (fissura longitudinalis cerebri) bir-biridan ajratib turadi. ikkala yarimshar o‘rtasida joylashgan qadoqsimon tana (corpus callosum) esa ularni o‘zaro bog‘lab turadi. qadoqsimon …

2 / 16

lcus centralis), pastki chegarasini lateral egat (sulcus lateralis) hosil qiladi. markaziy egat (roland egati) peshona bo‘lagini tepa bo‘lakdan ajratib tursa, lateral egat (silviy egati) uni chakka bo‘lagidan ajratib turadi. markaziy egatning old qismida vertikal yo‘nalishda oldingi markaziy pushta (gyrus centralis anterior) joylashgan. undan oldinda parallel tarzda oldingi markaziy egat (sulcus precentralis) o‘tadi. ushbu egatdan oldinga qarab ko‘ndalang yo‘nalishda ikkita peshona egati mavjud. bular – ustki peshona egati (sulcus frontalis superior) va pastki peshona egati (sulcus frontalis inferior). ushbu egatlar peshona bo‘lagini ustki, o‘rta va pastki peshona pushtalariga (gyrus frontales superior, media et inferior) ajratadi. pastki peshona pushtasi ichiga qarab silviy egatchasidan ikkita kichik egatcha kirib ketgan. buning biri oldingi shoxcha (ramus anterior), ikkinchisi ko‘tariluvchi shoxcha (ramus ascendens) deb nomlangan. natijada gyrus frontalis inferior uch qismga ajralib qolgan. bular – orbital, triangulyar, operkulyar qismlar. ramus anterior dan oldinda orbital qism (pars orbitalis), ramus ascendens dan orqa tomonda operkulyar qism (pars opercularis) …

3 / 16

chegara usti pushtasi (gyrus supramarginalis), ikkinchisi – burchak pushta (gyrus angularis). gyrus supramarginalis silviy egatining orqa uchini o‘rab tursa, gyrus angularis yuqori chakka egatining orqa uchini yopib turadi. chakka bo‘lagi (lobus temporalis). chakka bo‘lagini peshona va tepa bo‘laklaridan silviy egati (sulcus lateralis sylvii) ajratib turadi. chakka bo‘lagining tashqi yuzasida ustki (sulcus temporalis superior) va pastki (sulcus temporalis inferior) egatlar bor. bu egatlar chakka bo‘lagini uch pushtaga ajratadi. bular – yuqori, o‘rta va pastki chakka pushtalari (gyri temporales superior, media et inferior). yuqori chakka pushtasi tagida, ya’ni lateral egat tubida chakka bo‘lagining ko‘ndalang pushtalari (gyri temporales transversi) yashiringan. bunga geshl pushtalari deyiladi. ularni bir-biridan ko‘ndalang egatchalar (sulci temporales transversi) ajratib turadi. ensa bo‘lagi (lobus occipitalis). ensa bo‘lagining tashqi (konveksital) yuzasi tepa va chakka bo‘laklari bilan aniq chegaralarga ega emas. bu bo‘lakning egatcha va pushtalari ham doimiy emas. orolcha (insula). orolcha tashki tomondan ko‘rinmaydi. chunki u silviy egati tubida joylashgan. uni ko‘rish …

4 / 16

ulcus corporis callosi) joylashgan katta yarimsharning medial yuzasi sorpus callosum ustidan o‘tuvchi ushbu egatning orqa tomoni ravoqsimon bo‘lib pastga tushib boradi va gippokamp egatiga (sulcus hippocampi) aylanadi. qadoqsimon tana egatidan tepada belbog‘ pushta (gyrus cinguli) mavjud. uning yuqorisidan bebog‘ egat (sulcus cinguli) o‘tadi. yoysimon shaklga ega ushbu egat old tomondan corpus callosum tizzasini aylanib tushib orqaga qaytadi. belbog‘ egatdan belbog‘ pushta ichiga ikkita egatcha yo‘naladi. bular – paratsentral egatcha (sulcus paracentralis) va chetki shoxcha (ramus marginalis). ushbu ikkala egatcha orasida joylashgan pushtaga paratsentral bo‘lakcha (lobulus paracentralis) deyiladi. lobulus paracentralis peshona bo‘lagiga kiradi. demak, sulcus paracentralis peshona va tepa bo‘laklari orasidagi chegaradir. ramus marginalis ning orqa tomonida precuneus yotadi. corpus callosum ning orqa tomonidan aylanib pastga tushayotgan gyrus cinguli torayib belbog‘ pushta bo‘g‘zini (isthmus gyri cinguli) hosil qiladi. ushbu pushta oldinga qarab davom etadi va unga paragippokampal pushta (gyrus parahippocampalis) deyiladi. belbog‘ pushta, uning bo‘g‘zi va paragippokampal pushta birgalikda gumbaz pushta …

5 / 16

ctorius orasida to‘g‘ri pushta (gyrus rectus) mavjud. hidlov egatining tashqi-yon tomonida orbital egatchalar (sulci orbitales) va orbital pushtalar (gyri orbitales) joylashgan. yarimsharlarning bazal qismida yaxshi ko‘zga tashlanadigan kollateral egatdan oldinda burun egati (sulcus rhinalis) bor. uning lateral qismidan gyrus parahippocampalis va uncus o‘rin olgan. kollateral egatning lateral qismida medial ensa-chakka pushtasi (gyrus occipitotemporalis medialis) joylashgan. gyrus occipitotemporalis medialis bilan gyrus occipitotemporalis lateralis ni bir-biridan ensa-chakka egati (sulcus occipitotemporalis) ajratib turadi. limbik sistema. katta miyaning medial yuzasida, ya’ni qadoqsimon tana va talamus atrofida joylashgan tuzilmalar limbik sistema tarkibiga kiradi katta yarimsharlar po‘stlog‘i arxitektonikasi katta yarimsharlar po‘stlog‘ining morfologik tuzilishi xususiyatlarini o‘rganuvchi yo‘nalish po‘stloq arxitektonikasi deb yuritiladi. po‘stloqda neyronlar joylashuvini o‘rganishga po‘stloq tsitoarxitektonikasi, po‘stloqda nerv tolalari joylashuvi va yo‘nalishini tadqiq qiluvchi sohaga po‘stloq mieloarxitektonikasi deyiladi. filogenetik (evolyutsion) nuqtai nazardan po‘stloqning qadimgi (archiocortex), keksa (paleocortex) va yangi (neocortex) sohalari farqlanadi. tishsimon, tasmasimon va paragippokampal pushtalar hamda gippokamp arxikorteks deyiladi. undan keyinroq paydo bo‘lgan, ya’ni …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bosh miya katta yarim sharlarning fizalogiyasi"

mavzu: bosh miya katta yarim sharlarning fizalogiyasi mavzu: bosh miya katta yarim sharlarning fizalogiyasi reja: 1. bosh miya katta yarimsharlari 2. katta yarimsharning medial yuzasi 3. katta yarimsharlar po‘stlog‘i arxitektonikasi bosh miya katta yarimsharlari bosh miyaning ikkita katta yarimshari (hemispherium cerebri) birgalikda katta miya (cerebrum) yoki oxirgi miya (telencephalon) deb ataladi. yarimsharlarning po‘stloq (sortex cerebri, substantia grisea) hamda po‘stlog‘osti qismi, ya’ni oq moddasi (substantia alba) farqlanadi. substantia grisea va substantia alba birgalikda pallium deyiladi. oq moddaning chuqur qismida joylashgan bazal gangliyalar (ganglia basalis) ham katta yarimsharlar tarkibiga kiradi. katta miya bo‘shlig‘i – bu yon qorinchalar (ventriculi lateralis). eslab qoling...

This file contains 16 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "bosh miya katta yarim sharlarning fizalogiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bosh miya katta yarim sharlarni… PPTX 16 pages Free download Telegram