umar xayyom

DOC 6 pages 1.8 MB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

umar hayyom asarlarida ta'lim tarbiya umar xayyom reja: 1. umar hayyom haqida 2. umar hayyomning ta’limiy axloqiy qarashlari umar xayyom (taxallusi; asl ism-sharifi gʻiyosiddin abulfath umar ibn ibrohim xayyom nishopuriy) (1048.18.5, nishopur - 1131.4.12) — matematik, astronom, faylasuf, hakim va mutafakkir shoir. nishopurda boshlangich maʼlumotni olgach, balx, buxoro va samarqandda tahsil koʻrgan. malikshoh va nizomulmulk (1019—92) daʼvati bilan 1074 yilda isfahonda rasadxona qurdirgan va unga rahbarlik qilgan. yulduzlar jadvali (zij), 1079 yilda yangi isloh qilingan taqvim (kalendar) tuzgan. bu taqvim yevropada undan 500 yil keyin joriy qilingan grigoriy kalendaridan ham aniqroq boʻlgan. umar xayyom ilmda ham, ijodda ham oʻzini shayx urrais abu ali ibn sinoning hassos va sadoqatli shogirdi hisoblagan. ibn sino asarlarini tushunmagan kishilar ularni izohlash va sharhlashni undan soʻraganlar. u ustozining bir qator asarlarini arabchadan forschaga tarjima qilib, sharhlab bergan, uning gʻoya va qarashlarini davom ettirgan hamda targʻib qilgan. „risolat ul-kavn vat-taklif“ („koinot va uning vazifalari haqida risola“), …

2 / 6

ors nasrining nodir namunasi hisoblangan „navroʻznoma“ asarida navroʻzning kelib chiqish tarixi, sharq xalqlarining bu bayram bilan bogʻliq anʼana va marosimlari keng yoritilgan, koʻplab hikoyat va rivoyatlar keltirilgan. umar xayyomga uning ruboiylari jahonshumul shuhrat keltirgan. ularda shoir dunyo, odam haqida, hayot mazmuni haqida fikr yuritadi. ruboiylarida u materiyaning bir holatdan ikkinchi holatga oʻtishi, eskining yemirilib, yangining paydo boʻlishini (kulol, koʻza, tuproq haqidagi ruboiylar va h.k.) ifodalaydi. umuman, ishq va hayot, inson tafakkurining qudrati, umrning maʼnosi, insoniy fazilat va qusurlar, maʼrifat va jaholat kabi mavzular shoir ruboiylarining asosini tashkil etadi. tez-tez uchrab turadigan may obrazi esa ilohiy muhabbat, hayot lazzatlarini ulugʻlash vositasidir. firdavsiy masnaviyni, hofiz gʻazalni qanchalik takomilga yetkazgan boʻlsalar, xayyom ham ruboiyni shunchalik yuksak mavqega koʻtardi. xayyom ruboiylari dunyoning deyarli barcha asosiy tillariga tarjima qilingan. bu ruboiylar oʻzidan keyingi sharq adabiyotiga kuchli taʼsir koʻrsatgan. xix asrdan gʻarbda ham mashhur boʻlgan. aynan u tufayli ruboiy jahon soʻz sanʼatining mashhur janrlaridan biriga aylangan. …

3 / 6

. 2001 - 2004-yillarda nabi jaloliddin umar xayyom hayotiga bagʻishlangan roman yozdi. bu ajoyib roman xayyom ruhiyatining barcha qirralarini toʻla namoyon etgan. umar xayyom ko’proq tabiiy – aniq fanlar sohasida faoliyat ko’rsatadi. tadqiqotlar ko’rsatishi boyicha, uning ilmiy asarlari xoshiyalariga bitilgan ruboyilarda teran falsafiy, axloqiy ma’no bor. olim ruboiylarida tez-tez ishlatiladigan “may” so’zini to’g’ridan-to’g’ri emas, ijtimoiy mazmun kasb etgan atama sifatida qabul qilmoq kerak. umar xayyom inson har daqiqani baxtli o’tkazsin, xamma narsadan bahramand bo’lsin, yashashdan maqsad shudir, deb ta’kidlaydi, bu bilan gedonizmga yaqinlashib boradi. lekin shuni ta’kidlab o’tish kerakki, umar xayyom hayotdan shodlanishga chaqirsada, kishilarda insoniy burch bo’lishi kerak, insoniyat jamiyatga shaxsiy baxt jamoa baxtiga bog’liqdir, deb hisoblaydi. shunday qilib, umar xayyomning axloqiy qarashlari asosan insonparvarlik, ozodlikni sevish va adolat g’oyalari bilan sug’orilgan. o’rta asrda insoniylikni madh etish, tarbiyaning muhim ahamiyati inson hayotining ma’nosi kabi normalari imom g’azzoliy, sa’diy sheroziy, ahmad yassaviy, alisher navoiylar ijodida yanada rivojlantirildi. uning kalendar islohoti …

4 / 6

yyomi an-naysaburiy (nishopuriy) dir. u yoshlikda xuroson sultoni malikshoќning vaziri nizomulmulk bilan birga ¢sdi va u bilan yašin d¢st tutindi. maktabda ¢šib yurgan kezlaridayoš, xayyom shoirona tabiati va ¢tkri zeќnliligi bilan b¢lajak vazirda ¢ziga nisbatan chušur ќurmat uyђotgan edi. dunyoga mashxur ruboyilar mualifining olim sifatida eng katta xizmati matematika soxasidir. u algebrada uchinchi darajagacha bulgan tenglamalarni geometriyaga boglab yechishni sistemali ravishda uz asarlarida bayon kildi. nishopurlik bu ulug matematik «evklid kitoblarining kiyin pustulatlariga izoxlar» yozib u postulatlardagi ayrim xollarni umumlashtirishga va mukammallashtirishga xarakat kildi. matematika sohasida, umar hayyom kubik tenglamalarni yechishda geometrik yondashuvni taklif qilgan va bu borada katta hissa qo’shgan. u shuningdek, evklidning parallel postulatiga chuqurroq tushuncha berishga ham hissa qo’shgan. astronomiya sohasida, u quyosh yili davomiyligini juda aniq hisoblab chiqqan va jaloliy taqvimini ishlab chiqqan, bu taqvim hozirgi kunda ham deyarli ming yillik tarixdan keyin ham ishlatiladigan aniq 33 yillik oraliq tsikliga ega. adabiyotda, umar hayyomning ruboiylari juda …

5 / 6

odamlar uchun ilhom manbai bo’lib qolmoqda.

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umar xayyom"

umar hayyom asarlarida ta'lim tarbiya umar xayyom reja: 1. umar hayyom haqida 2. umar hayyomning ta’limiy axloqiy qarashlari umar xayyom (taxallusi; asl ism-sharifi gʻiyosiddin abulfath umar ibn ibrohim xayyom nishopuriy) (1048.18.5, nishopur - 1131.4.12) — matematik, astronom, faylasuf, hakim va mutafakkir shoir. nishopurda boshlangich maʼlumotni olgach, balx, buxoro va samarqandda tahsil koʻrgan. malikshoh va nizomulmulk (1019—92) daʼvati bilan 1074 yilda isfahonda rasadxona qurdirgan va unga rahbarlik qilgan. yulduzlar jadvali (zij), 1079 yilda yangi isloh qilingan taqvim (kalendar) tuzgan. bu taqvim yevropada undan 500 yil keyin joriy qilingan grigoriy kalendaridan ham aniqroq boʻlgan. umar xayyom ilmda ham, ijodda ham oʻzini shayx urrais abu ali ibn sinoning hassos va sadoqatli shogir...

This file contains 6 pages in DOC format (1.8 MB). To download "umar xayyom", click the Telegram button on the left.

Tags: umar xayyom DOC 6 pages Free download Telegram