inson tabiat inson jamiyat

DOCX 12 pages 25.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.3 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

inson tabiat inson jamiyat reja: 1. inson,jamiyat, tabiat 2. jamiyat va tabiat o’zaro munosabatlarining evolyutsiyasi. 3. jamiyat tarixining beshta ijtimoiy-iqtisodiy farmatsiyalarga bo’linishi. kirish jamiyat va tabiat, inson va yashab turgan muxit o’rtasidagi o’zaro ta'sir muammosi — insoniyatning abadiy muammolaridan biridir.-falsafiy tafakkurning butun tarixi davomida u turlicha xal qilib kelingan. xviii asrda frantsiya-sotsiologi monteske o’sha davr uchun xos bo’lgan fikrni olg’a suradi. u «konunlar ruhi tug’risida» nomli asarida jamiyat tabiatga to’la ravishda karamligi tug’risidagi g’oyani rivojlantirib, «iklimning xukmronligi barcha kuchlardan ustunrokdir», degan shiorni olga suradi. kishilar jamiyatini tabiatga kapshi kuyadigan, kishilar bilan tabiat urtasidagi aloqani istisno kiladigan idealistik karaiarga karshi ularok tabiat bilan inson urtasidagi chambarchas borliklikni asoslash va ko’rsatish muxim axamiyatga molikdir. tarixga ikki tomondan karash mumkin, uni tabiat tarixi va insonlar tarixiga bo’lish mumkin. biroq xar ikki tomon chambarchas bog’likdir. insoniyat jamiyati mavjud ekan, tabiat tarixi va insonlar tarixi bir-birini o’zaro kuvvatlab turadilar. jamiyat va tabiat birligini ta'kidlar ekanmiz, …

2 / 12

niyat tabiatga tyubora ko’p o’z ta'sirini ko’rsatadi, inson fakat har xil o’simlik va xayvonot turlari o’rnini o’zgartiribgina qolmay, binobarin ularni shu darajada o’zgartirdiki, uning faoliyati natijalari er shari umumiy o’limga maxkum bulgandagina u bilan birga yo’k bo’lib ketishi mumkin. shunday qilib, inson nafakat tabiatni o’rganib oladi, balki o’zini o’rab turgan dunyoni o’zgartiradi, «ijod» qiladi xam, birok landshaft (tabiat manzarasi)ni g’oyat o’zgartirib yuborgan va koinotgacha chiqa olgan insoniyat xech kachon tabiatdan uzilib ketolmaydi, u xamma vakt uning bagrida yashaydi. insonning ijodiy imkoniyatlari, uning tabiatni bilish va uzgartirish kobiliyatlariga kelganda, ular chek-chegarasizdir. moddiy ishlab chikarish jarayonida odamlar urtasida vujudga keladigan munosabatlarsiz ishlab chikarishning uzi xam, inson xayoti moddiy sharoitlari xam bulmaydi, demakki, jamiyat xam bulmaydi. jamiyat bu odamlarning birgalikdagi xarakati, uzaro ta'sirining maxsulidir, bu odamlarning ijtimoiy munosabatla-ridagi insonning uzidir. insonning mexnat faoliyati uning tabiatga bulgan munosabati asosida yotadi. inson tabiatga ta'sir kursatar ekan, u mexnat vositalari yordamida tabiiy muxitni uz muxtojliklari va …

3 / 12

shladi. mazkur elementlarning mikdori tez ortib bormokda, tabiatda sifat jixatidan yangi tizimli va tizimlararo yangi boglanishlar paydo bulmokda. tabiiy elementlar, jarayonlar va vokyoliklarching stixiyali uz-uzidan buladigan uzaro ta'siri shakllari endilikda insonning ongli faoliyati bilan boglangan jarayonlar bilan guldirilmokda. insonning tyubora kuprok, ta'sirini boshidan kechirayotgan tabiat ana shu ta'sirning xarakteriga boglik xolda tyubora uzgarib boradi, uning elementlari «insoniylashgan» moxiyat kasb etadi va ijtimoiy vazifalarni bajaradi. jamiyatning tabiatga ta'sir kursatishi va unga xos bulgan ziddiyatlar tyubora biosferaning kupgina elementlari rivojining asosiy manbai xususiyatlarini kasb etmokda. ijtimoiy ekologiyaga doir adabiyotda jamiyat va tabiatning uzaro ta'sirini davrlarga bulish xususida turli fikrlar mavjud. mualliflarning bir toifasi beshta davr (boskich)ni, boshkalari turtta, uchinchilari uchta davrni tilga oladilar. kupgina mualliflar davrlarga bulishda jamiyat tarixi beshta ijtimoiy-iktisodiy formatsiyalarga bulinishini asos kilib oladilar. birinchi davr ibtidoiy-jamoa tuzumini uz ichiga oladi. bu davr ibtidoiy odamlari oddiy mexnat kurollariga ega edi. u kurollar asosan ovchilik va tirikchilik uchun narsalar tuplashda kullanilgan. …

4 / 12

ning uchinchi davri feodalizm ijtimoiy-iktisodiy tuzumiga tug’ri keladi. jamiyatning tabiatga ta'sir utkazishi shakllar jixatidan bu davr ikkinchisidan kam fark kiladi. ikkinchi davr bilan uchinchi davr urtasidagi jiddiy fark shundaki, kulchilik shakllarining krepostnoy karamlik bilan almashishi ishlab chikarish kuchlarini rivojlantirish, tabiatni bilish va uzgartirish uchun yangi imkoniyatlar ochib berdi. turtinchi davr kapitalistik tuzumni uz ichiga oladi. u ikki boskichga bulinadi. birinchi boskich mashinalashgan ishlab chikarish paydo bulishi, fan va texnikaning zamonaviy sivilizatsiya turli shakllarining gurkirab rivojlanishi bilan boglikdir. fan va texnika tarakkiyoti jamiyatning tabiatga ta'sir utkazish imkoniyatlarini shu kadar oshirib yuboradiki, v. i. vernadskiy ta'biricha,«insoniyat, umuman olganda, tabiat muxitini uzgartiruvchi va kayta tuzuvchi kudratli geologik kuchga aylanadi». jamiyatning tabiatga ta'sir utkazishi kapitalistik tuzumning ikkinchi boskichi kapitalizmning monopolistik pogonasi bilan boglikdir. kapitalizm rivojining bu bosqichida mashinalashgan texnikani yoppasiga kullash, rakobat va ishlab chikarish anarxiyasi sharoiglarida jamiyatning tabiatga vaxshiyona munosabati saklanib koladi. jamiyat bilan tabiat urtasidagi ziddiyat ancha keskinlashadi, ekologiya buxroni (krizisi) xavfi …

5 / 12

ngi ekologik tafakkurning paydo bulishi, umuminsoniyat manfaatlari yulida tabiiy muxitni g’oyat katta mikiyoslarda kayta kurish zarurati bilan bog’likdir. bu boskichda tabiatni juda katta mikyoslarda oqilona uzgartirish soxasi oyokka turadi va rivojlanadi. adabiyotlarda shuningdek jamiyat va tabiatnnng uzaro ta'siri tarixini turt davrga bulish keng urin olgan. ya'ni i) uziniki kilib olish; 2) agrar; 3) industrial; 4) noosfera davrlari. f. engels «oila, xususiy mulk va davlatning kelib chikishi» kitobida inson tabiatni uzlashtirishi shamoyiliga karab jamiyat tarixida uch davrni ajratib kursatadi. yovvoyilik,— deb yozadi engels,— bu asosan tabiatning tayyor mahsulotlarini uzlashtirish davridir; inson tomonidan yaratilgan maxsulotlar asosan ana shunday uzlashtirishda yordamchi kurol bulib xizmat kilgan. vaxshiylik bu chorvachilik va dexkonchilik bilan shug-ullanila boshlangan davr, inson faoliyati yordamida tabiat maxsulotlari ishlab chikarishni kupaytirish usullarini egallash davridir. sivilizatsiya — bu tabiat maxsulotlar iga ishlov berishni yanada egallash davri, asl ma'noda sanoat va moxirlik davridir». neogen davri er yuzida neantrop yoki homo sapiens (ongli odam) ning …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inson tabiat inson jamiyat"

inson tabiat inson jamiyat reja: 1. inson,jamiyat, tabiat 2. jamiyat va tabiat o’zaro munosabatlarining evolyutsiyasi. 3. jamiyat tarixining beshta ijtimoiy-iqtisodiy farmatsiyalarga bo’linishi. kirish jamiyat va tabiat, inson va yashab turgan muxit o’rtasidagi o’zaro ta'sir muammosi — insoniyatning abadiy muammolaridan biridir.-falsafiy tafakkurning butun tarixi davomida u turlicha xal qilib kelingan. xviii asrda frantsiya-sotsiologi monteske o’sha davr uchun xos bo’lgan fikrni olg’a suradi. u «konunlar ruhi tug’risida» nomli asarida jamiyat tabiatga to’la ravishda karamligi tug’risidagi g’oyani rivojlantirib, «iklimning xukmronligi barcha kuchlardan ustunrokdir», degan shiorni olga suradi. kishilar jamiyatini tabiatga kapshi kuyadigan, kishilar bilan tabiat urtasidagi aloqani istisno kil...

This file contains 12 pages in DOCX format (25.3 KB). To download "inson tabiat inson jamiyat", click the Telegram button on the left.

Tags: inson tabiat inson jamiyat DOCX 12 pages Free download Telegram