tabiat va inson

DOCX 5 pages 19.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.9 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

№-6. tabiat va inson reja 1. insonning moddiy borliqqa ma’naviy munosabati. ekologik muammolarning hal etilishida ma’naviyat omili. 2. tabiatga mulkiy munosabat. uning ma’naviy jihatlari. 3.tabiiy muhitga avaylab-e’zozlab munosabatda bo‘lish, tayanch iboralar: ekologik muammolar, tabiat, mulkiy munosabat, moddiy borliq, koinot, sayyora. vatan mehri mavhum tuyg‘u emas. u vatan oldidagi mas’uliyatdir, uning kelajagi, obod va farovonligi yo‘lidagi fidoyi mehnatdir, ona-tabiatga e’zozli munosabatdir. zero, qadam bosib turganimiz ona-tuproq bo‘lmasa, qaysi vatan haqida so‘zlash mumkin. bugungi kunda har bir shaxs o‘zini inson sifatida tabiatning boshqa mavjudotlaridan ajratadi, muayyan millat vakili sifatida boshqa xalqlar va elatlardan farqini sezadi va, nihoyat, ahli bashar sifatida o‘zga insonlar bilan umumiy jihatlari, ona sayyoraning ongli farzandi sifatidagi huquq va mas’uliyatlari haqida bosh qotiradi. tabiat oldida har bir alohida shaxs mas’uldir, chunki u yer yuzidagi xalifadir, har bir elat va millatning o‘zi yashab turgan tabiiy makon - ona vatani oldida mas’ulligi bor, ammo, baribir, biz yashab turgan yer kurrasi yagona …

2 / 5

hilib ketmishlar. jumladan, turkiy elatlarning asl ota yurti turkiston yangi asr boshlarida bolshevizm “dohiy”larining g‘arazli nayranglari oqibatida parchalab tashlandi. bugungi voqelik ushbu o‘lkada bir qator mustaqil davlatlarning shakllanganligi bilan ifodalanadi. o‘zbekiston respublikasi markaziy osiyo deb atalayotgan ushbu mintaqaning qoq markazidan joy olib turibdi. “o‘zbekiston” nomi bugun ham jug‘rofiy hudud, ham jahon hamjamiyatining teng huquqli a’zosi bo‘lmish siyosiy birlik, ham ushbu diyorning barcha aholisini qamrab oluvchi yaxlit ijtimoiy voqelikni anglatadi. ana shu vatan uchun borlig‘ini bag‘ishlamagan o‘zbek - o‘zbek emas. ammo hamma gapni birdan aytib bo‘lmaydi. biz suhbatni, birinchi navbatda, o‘zimiz istiqomat qilib turgan atrof-voqelik, tabiiy muhit, ya’ni ona-yerga munosabatdan boshlaganimiz durust. inson ma’naviyatining birinchi o‘lchovi uning ona-zaminga, tabiatga munosabatidir, desak mubolag‘a bo‘lmaydi. eslab o‘tish joyizki, tabiat, moddiy borliq ham, ma’naviy mohiyat ham bir manbaga - xalloqi olamning qudratiga tutashadi, o‘shaning hosilasidir. hayotda asli juda oz miqdorni tashkil etuvchi dahriylargina haqdirlar, ilohiy qudratga ishongan dunyo ahlining ko‘pchiligi esa yanglishadi, degan aqida …

3 / 5

a, tarixda doimo bir tusda bo‘lmagan, turkiy qavmlar volga va oka bo‘ylari, shimoliy kavkaz, bosfor ko‘rfazi qirg‘oqlari va onado‘lida, erondagi urmiya ko‘li va kavkaz ortidagi kuba vodiysi, xuroson va turonning obod vohalari, tangritog‘ etaklari, irtish va enasoyni o‘rab turgan quyuq o‘rmonlar bag‘rida, o‘rxun va yoyiq daryolaridan suv ichgan dashtu dalalarda hayot kechirganlar. ammo g‘arbiy mo‘g‘ulistondan azov dengizigacha, o‘rol tog‘laridan shimoliy afg‘onistongacha cho‘zilgan ulug‘ bir sarhadning ko‘pchilik qismida quyosh nuri mo‘l, allohning obi rahmati tanqisroq, yaylovlar behudud, tabiiy o‘rmonlar siyrakroq, cho‘l va sahrolar bepoyon, vodiy va vohalar noyobroq, tog‘lar baland, ammo abadiy muzliklar kamroq saqlangandir. shular barchasi bir bo‘lib insonning tabiatga munosabatida o‘ziga xos qadriyatlar tizimini shakllantirgan. ajdodlarimiz obi hayot atalmish suvni, bizni boquvchi ona-zamin tuprog‘ini, quyosh va uning inson qo‘liga o‘rgangan parchasi - olovni muqaddas sanab e’zozlaganlar. sababi, xuddi shu tabiatning asos unsurlari inson hayotini ta’minlovchi bosh omillar ekanligi necha ming yillik hayot tajribasidan ularga ayon bo‘lgan. demak, inson tabiat, …

4 / 5

tabiatga munosabat ikki jihati bilan namoyon bo‘ladi. biri - tabiat unsurlarini muqaddaslashtirish, ikkinchisi - insonning tabiat bilan moddiy yaratuvchilik munosabatlarini muqaddaslashtirish. masalan, ardvisuraga bag‘ishlangan beshinchi yashtda suv ulug‘lanadi, uning don undirishi, chorva tashnaligini qondirishi, inson boyligiga baraka keltirib, mulkini ko‘paytirishi, o‘lkalarni gullab-yashnatishi tilga olinadi. ammo bu suv mavhum tushuncha shaklida emas, to‘lib oqayotgan ulkan daryo timsolida namoyon bo‘ladi. zaratushtra makoni qadim xorazm ekanini yodga olsak, qut-baraka manbai hisoblangan bu azim daryo amudaryo(jayhun, o‘ko‘z daryosi,”avesto”dagi nomlanishi “doytiya”)dir. “avesto” matnlari murakkab mazmunga ega. birgina ushbu alqov (yasht) mazmunini to‘liq olib tahlil eta boshlaganda necha qabat mazmunlar silsilasi ochila boshlaydi. biz faqat eng qadimiy mazmun qabatiga nigoh tashlab o‘tdik. umuman, “avesto” mazmunini inson ma’naviy takomili nuqtai nazaridan tahlil etish nihoyatda qiziqarli xulosalarga imkon berishi shubhasiz. gerodotning “tarix” asaridagi qadim asotirlarni turkiy bitiklar bilan qiyosiy o‘rganish osmon, yer va inson munosabatlari tarzida aks etgan “tabiat (yer) - inson - ma’naviyat (osmon)” uyg‘unligini ajdodlarimiz qanday …

5 / 5

hal qiluvchi zarba bo‘ldi. odam ato avlodlari yer yuziga xalifalik mas’uliyati bilan yaratilganliklari haqida aniq xabar berildi. bu inson tafakkurining yangi rivojlanish darajasiga muvofiq keluvchi ma’naviy vazifa bo‘lib, endi faqat yaratuvchilik mehnati bilan faxrlanish, yer, suv, olovni e’zozlash kifoya qilmas edi. islom mintaqa madaniyatida asta-sekinlik bilan inson ongidagi asotir tafakkur unsurlari ilmiy va badiiy tafakkur qudrati bilan siqib chiqarildi. asotir tafakkur o‘rnini ilmiy tafakkur mustahkam va asosli egallay boshlaganligi sababli endi atrof-voqelik bilan munosabatlarni ham ilmiy asosga qo‘ymoq taqozo etilardi. bu mas’uliyatni to‘kis-tugal anglab yetish osonlikcha kechgani yo‘q. bu davrdagi insonning tabiatga munosabatida bir necha yo‘nalishni tilga olib o‘tish lozim. birinchisi, tavhid ta’limotidan kelib chiqqan holda inson o‘zini tabiatning uzviy bir qismi sifatida anglab yetishi bo‘lib, bu holat tafsilotlarining tahlili asosan islom ma’rifatchiligi vakillari tomonidan amalga oshirildi. ikkinchisi, insonning yer yuzida xalifaligi, ya’ni insonning tabiat sohibi ekanligi masalasi. bu masala mulk munosabatlari bilan bog‘liq ravishda islom davrida asosan fiqh ilmi …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiat va inson"

№-6. tabiat va inson reja 1. insonning moddiy borliqqa ma’naviy munosabati. ekologik muammolarning hal etilishida ma’naviyat omili. 2. tabiatga mulkiy munosabat. uning ma’naviy jihatlari. 3.tabiiy muhitga avaylab-e’zozlab munosabatda bo‘lish, tayanch iboralar: ekologik muammolar, tabiat, mulkiy munosabat, moddiy borliq, koinot, sayyora. vatan mehri mavhum tuyg‘u emas. u vatan oldidagi mas’uliyatdir, uning kelajagi, obod va farovonligi yo‘lidagi fidoyi mehnatdir, ona-tabiatga e’zozli munosabatdir. zero, qadam bosib turganimiz ona-tuproq bo‘lmasa, qaysi vatan haqida so‘zlash mumkin. bugungi kunda har bir shaxs o‘zini inson sifatida tabiatning boshqa mavjudotlaridan ajratadi, muayyan millat vakili sifatida boshqa xalqlar va elatlardan farqini sezadi va, nihoyat, ahli bashar sifatida o‘zga ins...

This file contains 5 pages in DOCX format (19.9 KB). To download "tabiat va inson", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiat va inson DOCX 5 pages Free download Telegram