bolalarning jismoniy va aqliy shakillanishiga ijtimoiy muhitning tasiri

PPT 14 стр. 351,5 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 351,5 КБ

Тип файла PPT

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

bolalarning jismoniy va aqliy shakillanishiga ijtimoiy muhitning tasiri bolalarning jismoniy va aqliy shakillanishiga ijtimoiy muhitning tasiri muskullar faoliyati va bolaning jismoniy imkoniyatlari muskul sistemasi. odam organizmida 600 dan ortiq muskul bo‘lib, katta yoshli odam tanasi vaznining 45–50% ni tashkil qiladi. odamning harakatlari, mehnat faoliyati, nutqi, nafas olish harakatlari va boshqa fiziologik funksiyalari muskullarning guruh-guruh bo‘lib, reflektor harakat qilishi natijasida sodir bo‘ladi. muskullar atrof-muhitdagi turli omillarning sezgi organlariga ta’sir qilishi va ana shu ta’sirning markazga intiluvchi nervlar orqali bosh miyaga yetib borib, analiz-sintez jarayonlari natijasida markazdan qochuvchi nervlar orqali muskullarga kelishi tufayli harakatlanadi. bundan tashqari, ichki organlarning faoliyati skelet muskullarining funksional holatiga reflektor ravishda ta’sir etadi. ko‘ndalang yo‘lli muskul to‘qimasi ko‘ndalang targ‘il muskul skelet va yurak muskul to‘qimasiga bo‘linadi ko‘ndalang yo‘lli muskul deyishiga sabab, elektron mikroskop ostida ko‘rilganda, uning och va to‘q rangdagi guruh bo‘lib joylashgan. muskul hujayralaridagi juda to‘g‘ri tartibda joylashgan mikrofibrillalar va ularning qismlari (aktin va miozin tolalari) dir. …

2 / 14

i. muskullarning asosiy vazifasi qisqarish bo‘lib, ularning yordamida organizmdagi barcha harakatlar vujudga keladi. ko‘ndalang-targ‘il muskullar (skelet muskullari) odam va hayvonlarning faol harakat qilishini ta’minlaydi. ichki organlaniing devorlari silliq muskullardan tuzilganligi sababli, barcha ichki organlaniing harakatlari ana shu muskullarning faoliyati bilan bog‘liq. masalan, oziqalarning hazm organlari bo‘ylab harakati, qon tomirlarining kengayib-torayishi va hokazo. muskullarning tuzilishi. muskullar maxsus parda-sarkolemma bilan o‘ralgan muskul tolalaridan tuzilgan. muskul tolalarining protoplazmatik moddasi va qisqaruvchi talaygina ipsimon elementlari-miofibrillari bor. muskul tolasi pardasining ustida yadrolari joylashgan. miofibrillalar muskulning asosiy funksional elementlaridir. odamda birinchi va ikkinchi signal sistemasi, hayvonlarda esa faqat birinchi signal sistemasi mavjud. odamning oliy nerv faoliyati o’ziga xos anglash, abstrakt fikrlash; so’zlash qobiliyatiga ega. odam oliy nerv faoliya-tining taraqqiyoti natijasida voqyelikning ikkinchi signal sistemasi vujudga kelgan muskullar fiziologiyasi. organizmdagi barcha muskullar ikki guruhga: ko‘ndalang-targ‘il va silliq muskullarga bo‘linadi. muskullarning asosiy vazifasi qisqarish bo‘lib, ularning yordamida organizmdagi barcha harakatlar vujudga keladi. ko‘ndalang-targ‘il muskullar (skelet muskullari) odam va …

3 / 14

ing asosiy funksional elementlaridir. ko‘ndalang-targ‘il muskul miofibrillalari mikroskop ostida birin-ketin joylashgan qoramtir va rangsiz disklarga bo‘lingandek bo‘lib ko‘rinadi, bu disklar a va i harflari bilan ifodalanadi. a disk (anizotrop disk) kuchli darajada ikki yoqlama nur sindiradigan bo‘ladi, i disk esa (izotrop disk) ikki yoqlama nur sindirish qobiliyatiga ega emas. bu tolalar ikki xil nur sindirganliklari uchun mikroskop ostida qaralganda ko‘ndalang-targ‘il bo‘lib ko‘rinadi. miofibrillalarning anizotrop disklari muskulning qisqarishini ta’minlasa, izotrop disklari ularga elastiklik beradi. muskul tolalari ranglari bilan ham bir-biridan farq qiladi. qizil rangli tolalar sarkoplazmaga boy, miofibrillalari kam bo‘ladi, oqish rangli tolalarning sarkoplazmasi oz, miofibrillalari esa ko‘p bo‘ladi. silliq muskullar ko‘ndalang-targ‘il muskullardan shu bilan farq qiladiki, ular mikroskop ostiga qo‘yib qaraganda navbat bilan joylashuvi, qoramtir va rangsiz disklari ko‘rinmaydi. muskullar ish bajarish darajasiga qarab qon, limfa tomirlari va nerv tolalari bilan ta’minlangan. muskullarning kuchi tolalarining ko‘ndalang kesimiga, ko‘p-ozligiga bog‘liq. muskulning har bir santimetri o‘rta hisobda 10 kg yuk ko‘taradi. ularning …

4 / 14

yelkaning ikki boshli muskullari qisqarganda, tirsak bo‘g‘imida bukish harakati sodir bo‘ladi. antagonist muskullar qisqarganda qarama-qarshi harakatlar vujudga keladi. masalan, yelka, yelka-bilak va yelkaning ikki boshli muskullariga yelkaning uch boshli muskuli antagonistdir. u qisqarsa, tirsak bo‘g‘imida yozish harakati sodir bo‘ladi. muskullar suyaklarni harakatlantirishda richag qonuni asosida ta’sir etadi. masalan, birinchi tartib, ya’ni muvozanat richagida tayanch nuqta o‘rtada, muskulning tortish va og‘irlik kuchi ikki chetda, ulariing yelkasi va yo‘nalishi bir xil bo‘ladi. masalan, ensa-atlant bo‘g‘imida kalla muvozanatining saqlanishi. bu richagda tayanch nuqta o‘rtada bo‘lib, kalla yuz qismining vazni oldingi yelkada, ensaga birikkai muskullarning tortish kuchi orqada, bularning yelkasi bir-biriga teng bo‘ladn. buni quyidagicha ifodalash mumkin. bunda m. t. k. – muskulning tortish kuchi; t. n.–tayanch nuktasi; o. k.– og‘irlik kuchi. bunday richagda normal muvozanat saqlanadi.ikkinchi tartib richag kuch richagi deyiladi, bunda tayanch nuqta chetda, og‘irlik kuchi o‘rtada bo‘ladi. mus kulning tortish kuchi ikkinchi chetda bo‘lib, yelkasi uzun. bu richagda qatnashuvchi muskullarning yelkasi …

5 / 14

isoblanadi: muskullar qisqarganida ulardagi mayda qon tomir (kapillyar)lardagi qon yirik vena qon tomirlariga o’tadi va yurakka quyiladi. demak, harakatlanish birinchidan yurak va tomirlarda qonning harakatlanishiga ijobiy ta’sir ko’rsatadi; ikkinchidan tana muskullari va yurak muskulining muntazam harakatlanishi (qisqarib – bo’shashib turishi) natijasida ularning tolalari yo’g’onlashib, qisqarish kuchi oshadi. shu bois, frantsiyaning taniqli olimi pomork «harakatlanish odam tanasini quradi», degan fikrni bildirgan. piyoda yurish harakatlanish faolligining eng oddiy va hamma uchun qulay vositasidir. dastlabki paytda bir kundagi masofa 1,5-2 km, bir oydan keyin – 2,5-4 km, asta-sekin 10-12 km ga yetkazish mumkin. yurish tezligi avvaliga bir minutda 70-80 qadam, asta-sekin 100-110 qadamga yetkaziladi. bu soatiga 5-6 km tezlikka to’g’ri keladi. yurish mashqida o’z-o’zini nazorat qilib turish zarur. buning uchun yurishni to’xtatish bilanoq tomir tezligi aniqlanadi. buning uchun tomir urishini 15 sekund sanab 4 ga ko’paytiriladi. bir minutda 120 tadan ko’p bo’lsa va 10 minut dam olgandan keyin 70-80 martagacha sekinlashmasa, masofa va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bolalarning jismoniy va aqliy shakillanishiga ijtimoiy muhitning tasiri"

bolalarning jismoniy va aqliy shakillanishiga ijtimoiy muhitning tasiri bolalarning jismoniy va aqliy shakillanishiga ijtimoiy muhitning tasiri muskullar faoliyati va bolaning jismoniy imkoniyatlari muskul sistemasi. odam organizmida 600 dan ortiq muskul bo‘lib, katta yoshli odam tanasi vaznining 45–50% ni tashkil qiladi. odamning harakatlari, mehnat faoliyati, nutqi, nafas olish harakatlari va boshqa fiziologik funksiyalari muskullarning guruh-guruh bo‘lib, reflektor harakat qilishi natijasida sodir bo‘ladi. muskullar atrof-muhitdagi turli omillarning sezgi organlariga ta’sir qilishi va ana shu ta’sirning markazga intiluvchi nervlar orqali bosh miyaga yetib borib, analiz-sintez jarayonlari natijasida markazdan qochuvchi nervlar orqali muskullarga kelishi tufayli harakatlanadi. bundan tash...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPT (351,5 КБ). Чтобы скачать "bolalarning jismoniy va aqliy shakillanishiga ijtimoiy muhitning tasiri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bolalarning jismoniy va aqliy s… PPT 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram