arab xalifaligining tashkil topishi

DOC 10 pages 69.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

arab xalifaligining tashkil topishi va uning arab xalifaligining tashkil topishi reja: 1. arab xalifaligi 2. arab xalifaligining tashkil topishi 3. movarounnahrni zabt etishning boshlanishi. arab xalifaligi. qadimda arabiston yarim orolida yashab kelayotgan arablar somoniy qavmiga mansubdirlar. arablarda vii asr boshlarida siyosiy tarqoqlik nihoyatda kuchaydi. arabistonda sodir bo`lgan bunday ijtomoiy va siyosiy vaziyat, mamlakatning birlashuviga olib keldi. bunday harakatlar -ning asosiy tarfdori bo`lib, shaharlarning savdogar va hunarmand aholisi ko`tarildi. bu harakat buyuk va birdan-bir haq yo`l – yagona e`tiqodga da`vat qilishdan boshlandi.bu yakkaxudolik dini bo`lib, tarixda u “itoat” , “tabelik” va “bo`yin egish” m`nolarini anglatuvchi “islom” nomi bilan shuhrat topadi.buyuk va yagona tangri – ollohning yerdagi rasuli sifatida arabistonning yirik markazi makka shahrida duntoga kelgan muhammad binni abdulloh (570-632) bu harakatga rahnamolik qiladi. islomni qabul qilib, rasulullohga ergashgan uning izdoshlari o`zlarini “muslim” (musulmonlar) ning xudo oldida teng ekani, rizq-ro`zni barchaga yaratguvhining o`zi yetkazib berishi hamda jamiyatda adolatsizlik barham topishi haq ekanini …

2 / 10

aridan biriga aylandi. shuni ta’kidlash o`rinliki, arab qabilalarining islomni qabul qilib, siyosiy jihatdan yagona hokimiyatga birlashuvida islom islom aqidalari, e`tiqod talablari, shariat ahkomlari, huquqiy va axloqiy me`yorlarni o`z ichiga qamrab olgan yangi mafkuraviy boy va o`ta nodir manbai – qur`oni karimning ahamiyati nihoyatda buyuk bo`ldi. ko`p mamlakatlar bo`ysundurilib, behisob o`ljalarga ega bo`lgan arab xalifaligi harbiy yurushlarni g`arb va sharqqa tomon kengaytishga harakat qiladi. 651-yili arabalar jangsiz marv shahrini egallaydilar. bu yerda o`rnashib olgach, arablar amudaryodan shimolda joylashgan boy viloyatlarni bosib olishga tayyorgarlik ko`radilar. movarounnahrni zabt etishning boshlanishi. amudaryodan shimolda joylashgan yerlarni arablar movarounnahr, ya`ni “daryoning narigi tomoni” deb ataganlar. hozirgi afg`onistonning shimoliy, eronning shimoli-sharqiy qismi hamda janubiy turkmanistondan to amudaryogacha bo`lgan hududlar esa xuroson deb yuritiladi. uning markazi marv shahri edi. bu viloyatni boshqarish uchun maxsus noib tayinlanib, u marvda turar edi. movarounnahrga bo`lgan hujumlar xuroson noibi tomonidan uyushtirilar edi. arablar movarounnahrga datlab uni bosib olish emas, balki harbiy jihatdan …

3 / 10

buxoroga bostirib kiradilar. sug`d, kesh va nasaf viloyatlaridan yordamga kelgan bir yuz yigirma mingli harbiy kuchga suyanib buxoro malikasi dushman bilan jang qilish uchun o`z qo`shinini safga tortadi. biroq, sug`dliklar vahimaga tushib buxoroni o`z taqdiriga tashlab, jang maydonidan chiqib ketadilar. natijada malika katta boj to`lab, malikazoda va dehqon aslzodalardan 80 nafarini garovga berib, yana sulh tuzishga majbur bo`ladi. said ibn usmon buxorodan samarqand sari qo`shin tortadi. bir oydan oshiqroq davom etgan jangda sug`dliklar qahramonona qarshilik ko`rsatadilar. said ular bilan sulh tuzib, kelishishga majbur bo`ladi. samarqanddan u o`ljalar bilan bir qatorda 30 ming nafar asir olib qaytadi. yo`l-yo`lakay u termiz shahrini egallaydi. shunday qilib, arablarning movarounnahrga tomon qilgan dastlabki yurishlari aslida ayrim sarkardalarning boylik orttirish maqsadida o`zboshimchalik bilan amalga oshirgan talonchigidan iborat edi. natijada, movarounnahrning bir qator viloyatlari talanib , vayron etiladi. shubhasiz, arablarning talonchilik yurishlariga qarshi kurashish maqsadida movarounnahrning mahalliy hukmdori o`rtasida harbiy ittifoq tuzish uchun urinishlar bo`lgan. vii asrning …

4 / 10

a og`ir vazifa edi. harbiy yurishni qutayba 705-yilda balx viloyati atrofini zabt etishdan boshlaydi. tez orada chag`niyon hokimi jangsiz taslim bo`ladi. shunday qilib, arablarning movarounnahrga tomon yurishlarining ikkinchi davri boshlanadi. 707-yilda qutayba katta qo`shin bilan amudaryodan o`tib, buxoro vohasiga kiradi. uning bu yurishida sotqin balx dehqoni va chag`on-xodotlarning harbiy kuchlari ishtirok etadi. poykandni qamalga oladi. sug`d va boshqa viloyatlardan kelgan kuchlar bilan poykandliklar qattiq turib, arablarga qarshilik ko`rsatadilar. qamal ellik kun davom etadi. arablar shahar devoir ostidan lahim qazib, unga ruhna uradilar va ichkariga bostirib kiradilar. poykand egallanib qo`lida qurol tutishga qodir barcha erkak zoti qirib tashlanadi. xotin-xalaj va yosh bolalar asirga olinib, shahar vayron etiladi. poykand uzoq yillar davomida xarobazor bo`lib yotadi. poykand fojiasidan keyin beshafqat qutayba boshliq bu havfli dushmanga zarba berib, uni dafn qilish maqsadida sug`d podshosi tarxun , buxoro hukmdori xunukxudot va shopurkom hokimi vardonxudot boshliq katta harbiy kuch hamda iqrq ming lashkar bilan yordamga kelgan …

5 / 10

a bo`shatib berishga majbur edilar. qutayba buxoro shahrining ibodatxonasini jome masjidga aylantirib, sug`diy tili va xadita bitilgan “otashparastlikka” oid asarlarni yoqotadi. ibodat qilish uchun masjidga qatnagan mahalliy aholining har biriga ikki dirhamdam pul hadya qilib, ularni islom diniga tortishga harakat qildi. manbalarda ta`kidlanishicha, ikki dirham olish uchun ko`proq kambag`allargina qiziqar edilar. ammo boylar pulga ham qiziqmas va masjidga ham bormasdilar. 710-yilda qutayba shuman, nasaf va keshni bosib olib, samarqandga hujum boshlash uchun tayyorgarlik ko`rardi. biroq, xorazmda boshlangan ichki ziddiyatlar oqibatida yuzaga kelagan qulay fursat qutaybani sug`d yurishini kechiktirib, xorazmga qo`shin tortishga jalb etadi. xorazm shohi chag`on va hurzod boshliq xalq qo`zg`alonidan qo`rqib, 711-yilda yordam sorab qutaybaga murojaat qiladi. garchi dushman qo`li bilan hurzod tor-mor qilinib, o`ldirilsa-da, ammo xorazmshoh bundan hech narsa yutmaydi. aksincha, u o`z mustaqillgini yo`qotib, xalifalikni bojdoriga aylanadi. uning qo`shini esa qutaybaning harbiy yurishlarida ishtirok etishga majbur edilar. sug`d yurishi. 712-yilda qutayba arablardan tashqari buxoro va xorazm qo`shinlari …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arab xalifaligining tashkil topishi"

arab xalifaligining tashkil topishi va uning arab xalifaligining tashkil topishi reja: 1. arab xalifaligi 2. arab xalifaligining tashkil topishi 3. movarounnahrni zabt etishning boshlanishi. arab xalifaligi. qadimda arabiston yarim orolida yashab kelayotgan arablar somoniy qavmiga mansubdirlar. arablarda vii asr boshlarida siyosiy tarqoqlik nihoyatda kuchaydi. arabistonda sodir bo`lgan bunday ijtomoiy va siyosiy vaziyat, mamlakatning birlashuviga olib keldi. bunday harakatlar -ning asosiy tarfdori bo`lib, shaharlarning savdogar va hunarmand aholisi ko`tarildi. bu harakat buyuk va birdan-bir haq yo`l – yagona e`tiqodga da`vat qilishdan boshlandi.bu yakkaxudolik dini bo`lib, tarixda u “itoat” , “tabelik” va “bo`yin egish” m`nolarini anglatuvchi “islom” nomi bilan shuhrat topadi.buyuk va yago...

This file contains 10 pages in DOC format (69.5 KB). To download "arab xalifaligining tashkil topishi", click the Telegram button on the left.

Tags: arab xalifaligining tashkil top… DOC 10 pages Free download Telegram