buddizm dini tarixi va asosiy gʻoyalari

DOCX 21 pages 35.7 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.7 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

buddizm dini tarixi va asosiy gʻoyalari reja: kirish 1. buddizm. buddizm ta'limoti - to‘rt oliy haqiqat, nirvana. buddizm axloqiy ta'limoti - “pancha-shila”. 2. buddizmdagi oqimlar: maxayana, xinayana, lamaizm va h.k. o‘zbekistan hududidagi buddizm yodgorliklari va ularning tadqiq etilishi. 3. xristianlik. xristian iloxiyoti. yakka xudoning uch qiyofasi: ota-xudo, o‘g‘il-xudo, muqaddas ruh. 4. xristianlikdagi asosiy oqimlar - ortodoks (pravoslavie), katolitsizm, protestantizm. 5. xristianlikning o‘rta osiyoga kirib kelishi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish 1. buddizm. buddizm ta'limoti - to‘rt oliy haqiqat, nirvana. buddizm axloqiy ta'limoti - “pancha-shila”. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e'tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri-lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodje, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit'alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqistonda istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylikka e'tiqod qiluvchilar soni qanchaligi aniqlanmagan, chunki ko‘pgina …

2 / 21

ylikni din yoki falsafa, ideologiya yoki madaniyat qonunlari to‘plami yoki hayot tarzi deb baholash mumkin. hozirgi buddaviylikka e'tiqod qilib kelayotgan sharq mamlakatlaridagi buddaviylik ta'limotini o‘rganish u erdagi siyosiy-iqtisodiy, ma'naviy madaniyatini tushunishning asosiy omillaridan hisoblanadi. bu davlatlarda buddaviylik qoida va an'analari buddaviylikka e'tiqod qiluvchilar nazarida markaziy hukumat qonunlaridan ko‘ra ustun turadi. bu narsa zamirida buddaviylikning potensial kuchi yotadi. buddaviylik asoschisining shaxsi. buddaviylik asoschisi haqiqiy tarixiy shaxsdir. bu ko‘plab buddaviylik bilan shug‘ullangan tadqiqotchi olimlar bizgacha etib kelgan manbalar asosida isbot qilganlar. buddaviylik asoschisi haqida xabar beruvchi folklor va badiiy adabiyotlar uni siddxarta, gautama, shakyamuni, budda, tadxagata, djipa, bxagavan kabi ismlar bilan zikr etadilar. bu ismlarning ma'nolari quyidagicha: siddxartxa - shaxsiy ismi, gautama - urug‘ ismi, shakyamuni - shaklar yoki shakiya qabilasidan chiqqan donishmand, budda - nurlangan, tadxagata - shunday qilib shunday ketgan, djina - g‘olib, bxagavan - tantana qiluvchi. bu ismlar ichida eng mashhuri budda ismi bo‘lib, shu ismdan uning diniga buddaviylik …

3 / 21

480 deb to‘liq sonlar bilan ko‘rsatadilar. yuqorida zikr qilingan biografiyalarda buddaning haqiqiy hayoti bilan uning afsonaviy hayoti o‘zaro qorishib ketgan. siddxartxa shakya qabilasining podshohlaridan biri shuddxodananing o‘g‘li edi. uning saroyi ximolay tog‘lari etagida kapilavasti degan qishloqda bo‘lgan. (hozirda nepal hududida). onasi - malika mayya. podshoh o‘g‘lini orzu havaslar og‘ushida tarbiyalar, uni hech bir kamchiliksiz katta qiladi. ulg‘ayib qo‘shni podshohlardan birining qizi yashadxaraga uylanadi va o‘g‘il ko‘rib, unga raxula deb ism qo‘yadi. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko‘rmay o‘sgan bola siddxartxa ittifiqo qarigan cholni, bemorni, og‘ir mehnatli bir rohibni uchratadi. bundan qattiq ta'sirlagan shahzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo‘llarini axtarib saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u beshta rohibga ko‘shilib, ular bilan qishloqma-qishloq kezib yuradi. ko‘p vaqt bu rohiblarga hamrohlik qilib, ularning yo‘llarida ma'lum maqsad yo‘qligini va bu yo‘l o‘z oldiga qo‘ygan maqsadi - insoniyatni azob uqubatdan qutqarishga olib bormasligini anglaydi va rohiblar jamoasidan ajraladi. u chakalakzor …

4 / 21

‘stlariga qildi va o‘shalar uning birinchi shogirdlari bo‘ldilar. shu kundan boshlab budda o‘z shogirdlari bilan qishloqma-qishloq yurib o‘z ta'limotni tarqatib o‘ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil davomida o‘z ta'limotini hindistonning turli joylariga etkazadi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o‘tdi. uning jasadi hind udumiga ko‘ra u erda kuydirilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo‘lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etdi. buddaning hayoti haqida turli afsonalar ham to‘qilgan. bu afsonalarda aytilishicha, budda ko‘p yillar davomida er yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug‘ilgan: 84 marta ruhoniy, 58 marta podshoh, 24 marta rohib, 13 marta savdogar, 18 marta maymun, 12 marta tovuq, 8 marta g‘oz, 6 marta fil shuningdek baliq, qurbaqa, kalamush, quyon kabi qiyofalarda qayta tug‘ilgan. jami 550 marta qayta tug‘ilgan. u doimo qaerda, qay qiyofada tug‘ilishini o‘ziga o‘zi belgilagan. so‘nggi marta uni xudolar insoniyatni to‘g‘ri yo‘lga boshlashi uchun inson qiyofasida yaratganlar. bu …

5 / 21

oq, yomon narsaga duch kelish - qiynoq, yaxshi narsadan ayrilish - qiynoq, yomon narsadan ayrilish - qiynoq, o‘zi xohlagan narsaga ega bo‘lmaslik - qiynoq. dunyo tuzilishining asosiy qonuni bir-biriga bog‘liqlik. hech bir narsa ma'lum sababsiz yaralmaydi. lekin har bir hodisa yoki harakatning birlamchi sababini aniqlash mumkin emas. shuning uchun buddaviylik dunyoni shu holicha qabul qilishga chaqiradi. buddaviylik ta'limotiga ko‘ra, har qanday narsa yoki hodisa u hoh moddiy yoki ma'naviy bo‘lsin dxarma (element)lardan tuzilgan. bu elementlar o‘z xususiyatiga ko‘ra harakatsiz bo‘lib, ularni harakatlantiruvchi kuch insonning xayollar va so‘zlaridir. ob'ektiv haqiqat bu doimiy ravishda o‘zgarib turuvchi dxarmalar oqimidir. harakatdagi dxarmalar mavjudligining 5 formasini yaratadi: tana, sezgi, his-tuyg‘u, harakat, anglash. bu besh forma insonni tashkil qiladi. inson ular yordamida yashaydi va borliq bilan aloqada bo‘ladi, yaxshi yoki yomon ishlarni bajaradi. bu narsa insonning o‘limi bilan tugallanadi. insonni tashkil qiluvchi besh forma (skandx) o‘z navbatida qayta tug‘iladi. yangi tananing xususiyatlari asos bo‘luvchi besh natijani …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddizm dini tarixi va asosiy gʻoyalari"

buddizm dini tarixi va asosiy gʻoyalari reja: kirish 1. buddizm. buddizm ta'limoti - to‘rt oliy haqiqat, nirvana. buddizm axloqiy ta'limoti - “pancha-shila”. 2. buddizmdagi oqimlar: maxayana, xinayana, lamaizm va h.k. o‘zbekistan hududidagi buddizm yodgorliklari va ularning tadqiq etilishi. 3. xristianlik. xristian iloxiyoti. yakka xudoning uch qiyofasi: ota-xudo, o‘g‘il-xudo, muqaddas ruh. 4. xristianlikdagi asosiy oqimlar - ortodoks (pravoslavie), katolitsizm, protestantizm. 5. xristianlikning o‘rta osiyoga kirib kelishi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish 1. buddizm. buddizm ta'limoti - to‘rt oliy haqiqat, nirvana. buddizm axloqiy ta'limoti - “pancha-shila”. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda yuzaga kelgan....

This file contains 21 pages in DOCX format (35.7 KB). To download "buddizm dini tarixi va asosiy gʻoyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: buddizm dini tarixi va asosiy g… DOCX 21 pages Free download Telegram