buddizm dini tarixi va asosiy g‘oyalar

DOCX 1 стр. 25,6 КБ Бесплатная загрузка

1 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 25,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 1

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 1

3-mavzu. buddizim dini tarixi va asosiy g‘oyalari reja: 1. buddaviylik dinini jahon dini sifatidagi maqomi. 2. buddaviylik dini vujudga kelishining ijtimoiy-tarixiy sababalari. 3. buddaviylik dini ta’limoti va manbalari. 4. buddaviylik ta’limoti yo‘nalishlari. 5. markaziy osiyoda buddaviylik. tayanch tushunchalar: siddxartxa gautama, shakyamuni, budda, dharma, xinayana, maxayana, lama. buddaviylik dinini jahon dini sifatidagi maqomi. buddaviylik (buddizm) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodja, birma, tayland, laosda va qisman yevropa va amerika qit’alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqiyada istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylar soni 750 mln.ga yaqin bo‘lib, ulardan 1 mln.ga yaqini monaxlardir. buddaviylikni din yoki falsafa, mafkura yoki madaniyat qonunlari to‘plami yoki hayot tarzi deb baholash mumkin. buddaviylik dini vujudga kelishining ijtimoiy-tarixiy sababalari. buddaviylik asoschisi haqida xabar …

2 / 1

yaratilgan, “nidanakatxa” – milodning i asrida yozilgan va “abnixishkramansutra”. budda mil. avv. 563 yilda tug‘ilib, 483 yilda vafot etgan. siddxartxa shakya qabilasining podshosi shuddxodananing o‘g‘li edi. uning saroyi himolay tog‘lari etagida kapilavasti degan qishloqda bo‘lgan (hozirda nepal hududida). onasi - malika mayya. podshoh o‘g‘lini orzu-havaslar og‘ushida tarbiyalab, uni hech bir kamchiliksiz katta qiladi. siddxartxa ulg‘ayib qo‘shni podshohlardan birining qizi yashadxaraga uylanadi va o‘g‘il ko‘rib, unga raxula deb ism qo‘yadi. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko‘rmay o‘sgan siddxartxa bir kuni keksa chol, bemor hamda og‘ir mehnatli rohibni uchratadi, va nihoyat, bir kishining vafotiga guvoh bo‘ladi. bundan qattiq ta’sirlangan shahzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo‘llarini axtarib saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u besh rohib bilan qishloqma - qishloq kezib yuradi. ko‘p vaqt bu rohiblarga hamrohlik qilib, ularning yo‘llarida ma’lum maqsad yo‘qligini, bu yo‘l o‘z oldiga qo‘ygan maqsadi – insoniyatni azob uqubatdan qutqarishga olib bormasligini anglaydi va rohiblar …

3 / 1

besh rohib do‘stlariga qildi va ular uning birinchi shogirdlari bo‘ldilar. shu kundan boshlab budda o‘z shogirdlari bilan qishloqma-qishloq yurib o‘z ta’limotni tarqatib, o‘ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil davomida o‘z ta’limotini hindistonning turli joylariga yetkazadi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o‘tdi. uning jasadi, hind udumiga ko‘ra, u yerda kuydirilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo‘lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etishgan. buddaning hayoti haqida turli afsonalar ham to‘qilgan. bu afsonalarda aytilishicha, budda ko‘p yillar davomida yer yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug‘ilgan: 84 marta ruhoniy, 58 marta podshoh, 24 marta rohib, 13 marta savdogar, 18 marta maymun, 12 marta tovuq, 8 marta g‘oz, 6 marta fil, shuningdek, baliq, qurbaqa, kalamush, quyon kabi qiyofalarda qayta tug‘ilgan. jami 550 marta qayta tug‘ilgan. u doimo qaerda, qay qiyofada tug‘ilishini o‘ziga o‘zi belgilagan. so‘nggi marta uni xudolar insoniyatni to‘g‘ri yo‘lga boshlashi uchun inson qiyofasida …

4 / 1

i va undagi ruhoniylarning boshqalardan ustunligini inkor qildi. budda oliy yaratuvchi kuchning borligiga shubha va ishonchsizlik bildirgan. uning fikricha, eng muhimi insonning shaxsiy kamoloti va ezgu hayot kechirishidir. budda ta’limotining asosi “hayot – bu azob-uqubat” va “najot yo‘li mavjud” degan g‘oyadir. buddaviylik qonuniyatlariga ko‘ra, inson o‘ziga moslashgan mavjudot bo‘lib, o‘zida tug‘iladi, o‘zini-o‘zi halok qiladi yoki qutqaradi. bu narsa buddaning ilk da’vatida mujassamlashgan 4 haqiqatda o‘z ifodasini topgan. birinchi haqiqat - “azob-uqubat mavjuddir” har bir tirik jon boshidan kechiradi, shuning uchun har qanday hayot – qiynoq, azob-uqubatdir. tug‘ilish – qiynoq, kasallik – qiynoq, o‘lim – qiynoq, yomon narsaga duch kelish –- qiynoq, yaxshi narsadan ayrilish – qiynoq, yomon narsadan ayrilish – qiynoq, o‘zi xohlagan narsaga ega bo‘lmaslik – qiynoq. dunyo tuzilishining asosiy qonuni bir-biriga bog‘liqlik. hech bir narsa ma’lum sababsiz yaralmaydi. lekin har bir hodisa yoki harakatning birlamchi sababini aniqlash mumkin emas. shuning uchun buddaviylik dunyoni shu holicha qabul qilishga chaqiradi. …

5 / 1

iy ravishda aylanib, inson abadiy qiynoqqa duchor bo‘ladi. ikkinchi haqiqat - “qiynoqlarning sabablari mavjuddir”. inson moddiy narsalar yoki ma’naviy qadriyatlardan foydalanib, ularni haqiqiy va doimiy deb hisoblaydi hamda doimo ularga ega bo‘lishga intiladi. bu intilish hayot davomiyligiga olib boradi. yaxshi yoki yomon niyatlardan tuzilgan hayot daryosi, orzular va intilishlar sababli kelajak hayot uchun karma hozirlaydi. demak, qayta tug‘ilish, yangitdan qiynoqlarga duchor bo‘lish davom etadi. buddaviylar fikricha, buddadan keyin hech kim nirvana holatiga erisha olmagan. uchinchi haqiqat - “qiynoqlarni tugatish mumkin”. yaxshi yoki yomon niyatlar, intilishlardan butunlay uzilish nirvana holatiga to‘g‘ri keladi. bu holatda inson qayta tug‘ilishdan to‘xtaydi. nirvana holati, buddaviylar fikricha, “hayot g‘ildiragidan” tashqariga chiqish, “men” degan fikrdan ajralib, insonning hissiy tuyg‘ullarini to‘la tugatishdir. to‘rtinchi haqiqat - qiynoqlardan qutilish yo‘li mavjuddir. bu yo‘l - “sakkizta narsaga amal qilish, to‘g‘ri tushunish, to‘g‘ri harakat qilish, to‘g‘ri muomalada bo‘lish, fikrni to‘g‘ri jamlash”. bu yo‘ldan borgan inson budda yo‘lini tutadi. bu sakkiz narsaga amal …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 1 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "buddizm dini tarixi va asosiy g‘oyalar"

3-mavzu. buddizim dini tarixi va asosiy g‘oyalari reja: 1. buddaviylik dinini jahon dini sifatidagi maqomi. 2. buddaviylik dini vujudga kelishining ijtimoiy-tarixiy sababalari. 3. buddaviylik dini ta’limoti va manbalari. 4. buddaviylik ta’limoti yo‘nalishlari. 5. markaziy osiyoda buddaviylik. tayanch tushunchalar: siddxartxa gautama, shakyamuni, budda, dharma, xinayana, maxayana, lama. buddaviylik dinini jahon dini sifatidagi maqomi. buddaviylik (buddizm) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodja, birma, ...

Этот файл содержит 1 стр. в формате DOCX (25,6 КБ). Чтобы скачать "buddizm dini tarixi va asosiy g‘oyalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: buddizm dini tarixi va asosiy g… DOCX 1 стр. Бесплатная загрузка Telegram