jismoniy tarbiya va sportning ahamiyati

DOC 22 pages 165.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 165.5 KB

File type DOC

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

talaba o'quvchilarning kasbiy mahoratlarini takomillashtirishda jismoniy tarbiya va sportning ahamiyati reja: 1. xalq o’yinlarining kelib chiqishi va rivojlanish tarixi 2. milliy harakatli o’yinlar tarixidan lavhalar 3. zamonaviy milliy harakatli o’yinlarning turkumlari 4. milliy harakatli o’yinlarning ijtimoiy pedogogik xususiyatlari va uni takomillashtirish muammolari kirish o’zbek xalq milliy harakatli o’yinlarining kelib chiqish tarixi uzoq o’tmishimiz bilan bog’lanib ketadi. afrosiyob, dalvarzin tepa, sirdaryoning quyi qismlarida (toshkent viloyati), shuningdek xorazm va qoraqalpog’iston xududlarida o’tkazilgan arxeologik qazilmalar , qidiruv ishlarining natijalari asosida topilgan turli xil buyumlar, ashyolar, bezaklarning (rasm) guvohlik berishicha bundan 3-4 ming yillar avvalgi ajdodlarimiz xilma-xil o’yinlar, jismoniy mashqlar bilan mashg’ul bo’lgan. yovvoyi hayvonlarni tutish, ov qilish, quvlash, nayza sanchish, olishish va boshqa juda ko’p murakkab harakatli faoliyatlar tasvirlarda, sopol va metall buyumlarda ifoda etilgan. shuningdek omonqo’ton (samarqand), chorvoq atrofidagi (toshkent viloyati) yassi toshlar, g’orlarda odamlarning ov qilish va hayvonlar bilan jang qilish (olishish), turli xil o’yinlar bilan shug’ullanishlari aks ettirilgan. bunday holatlar …

2 / 22

mush sharoitidan kelib chiqqan “quloq cho’zma”, “eshak mindi”, “oq suyak”, “chillik” (chillak), “qalpoq tepish”, “piyoda poyga”, “poda to’p”, palaxmon va shaxmondan tosh otish, kamondan (yoy) nayza (o’q) otish, “xo’rozlar jangi”, “mushuk va sichqon”, “bo’ta soldi”, “to’qqiz tosh”, “shuvoq”, “bekinmachoq” kabi yuzlab milliy harakatli o’yinlar ham barcha xalqlar, elatlar, urug’-aymoqlar hayotida chuqur o’rin egallagan. bu o’yinlarning tarixi 2-3 ming yildan kam emas. “alpomish”, “go’ro’g’li”, “kun tug’mush”, “qiriq qiz”, “toxir va zuxra” kabi xalq og’zaki ijodi durdonalari kabi minglab harakatli o’yinlar ham yozma bo’lmaganligi sababli og’izdan og’izga o’tib bizgacha yetib kelgan. chunki o’g’il uylantirish, qiz chiqarish, beshik, sunnat, payg’ambar yoshi kabi ulug’ to’ylar, navro’z, hosil yig’ish bayramlari (qovun sayli, gul sayli va h.k), hayitlar, gashtaklar (gaplar) va juda ko’p marosimlar xalqdan xalqqa o’tib kelgan. ularning mazmunida asosan ko’pkari-uloq, poyga, otdan ag’darish, qiz quvmoq, kurash kabi o’yinlar qatorida “piyoda poyga”, “quloq cho’zma”, “xo’rozlar jangi”, “to’qqiz tosh” (qizlar o’yini), “gardkam” (oshiq o’yinlari) kabi xilma-xil …

3 / 22

n ularning tarkibida o’zbek xalq milliy harakatli o’yinlari umuman uchramaydi. rus tilidagi harakatli o’yinlarini tarjima qilib, uning mazmunini milliy harakatli o’yinlar bilan to’ldirgan va ilk bor (1963) nashrdan chiqarganlar t.s.usmonxo’jaev va h.tojiboevlar edi. so’nggi yillarda, ayniqsa mustaqillik yillari davrida “harakatli o’yinlar” to’plamlarini qayta nashr qilish, yangi o’yinlar bilan ularni boyitishda yana t.s.usmonxo’jaev va a.sh.qosimov, f.n.nasriddinov, o.o.po’latov, f.xo’jaev, h.meliev kabilar o’z hissalarini qo’shdilar. o’zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti (o’zdjti), viloyatlardagi jismoniy tarbiya fakulg’tetlarida “harakatli o’yinlar” maxsus fan sifatida o’qitiladi. mustaqillikning sharofati tufayli jismoniy tarbiya, fakulg’tetlarida “milliy harakatli o’yinlar” fani yangidan tashkil qilingan. ularning asosiy maqsad va vazifalari jismoniy tarbiya va sport sohasidagi bo’lajak mutaxassislarning nazariy bilim va amaliy ko’nikmalari hamda malakalarini chuqurlashtirishga qaratilgan. shu sababdan harakatli o’yinlardan deyarlik barcha sport turlari bo’yicha, o’tkaziladigan darslar, sport mashg’ulotlarida (trenirovka) maqsadli foydalanish yo’lga qo’yilgan. bu o’z navbatida milliy harakatli o’yinlarning nufuzini oshirishga ko’mak beradi. o’zbekiston respublikasining “ta’lim to’g’risida” (1997), “jismoniy tarbiya va sport to’g’risida”gi …

4 / 22

iladigan harakatli o’yinlarning ijtimoiy-tarbiyaviy xususiyatlariga ehtiborni kuchaytirish. 4. aholi istiqomat joylari, istirohat va ko’ngil ochish bog’lari, o’quvchi-yoshlar va talabalarning yozgi dam olish oromgohlari, sog’lomlashtirish sport markazlarida tashkil etiladigan harakatli o’yinlarni sharoitlarga qarab belgilash va h.k. eng muhimi esa talabalarga milliy harakatli o’yinlarning ijtimoiy-madaniy, tarbiyaviy, sog’lomlashtirish xususiyatlari, shuningdek mehnat va vatanga sadoqat tuyg’ularini his etishdagi ijtimoiy-pedagogik jarayonlarni mukammal, chuqur singdirish davr talabidir. 1. xalq o’yinlarning kelib chiqishi va rivojlanish tarixi. xalq o’yinlar o’z nomi bilan inson faoliyatini tahminlovchi mazmunga egadir. buni eng qadimgi ajdodlarimiz ham ongli ravishda chuqur bilishgan va amal qilishgan. boshda takidlanganidek kurash, ot o’yinlari, kamondan (yoy) nayza (o’q) otish, nayza sanchish, kaltak, tosh va boshqa moslamalarni uloqtirib yovvoyi hayvonlarni ov qilishgan. ijtimoiy tuzumlar (formatsiya) almashishi va rivojlanishi tufayli turmush sharoit ham o’zgargan, rivoj topgan. mehnat qilish, oilada bolalarni tarbiyalash, ov qilish, dushmanlarga qarshi jang qilish va boshqa juda ko’p sabablarga ko’ra harakatli o’yinlar, turli jismoniy mashqlar maqsadli hamda …

5 / 22

pchil kishilarni tarbiyachi yo’liga o’rgatib, ulardan bolalarni tarbiyalashda foydalanilgan. quldorchilik tuzumi davrida mayda hunarmandchilik va keyinchalik ishlab chiqarish rivojlangan. natijada metall buyumlardan qilich, nayza, pichoq, bolta, o’roq kabi jang va mehnat qurollarini yasashgan. ulardan turli marosimlarda o’yin sifatida foydalanganlar. ilk bor davlat paydo bo’lgan greklar, rimliklar va ularning atrofidagi xalqlarning ijtimoiy turmush sharoitida urushlar ko’p bo’lganligi sababli harbiy qurollarni yasash asosiy o’rinda turgan. mohirona jang qilish uchun esa askarlarni har tomonlama jismoniy jihatdan tayyorlashgan. jang mashqlarining bahzi qismlarini (element) o’yinga aylantirib, xalq orasida keng tarkalgan. kadimgi greklarning sparta tizimi,.italiyaning rim tizimi va shunga uxshash tarbiya maskanlarida eng murakkab mashklar,jang amallari urgatilib, ularni omma o’rtasida tomosha sifatida namoyish etishgan (“spartak”, “geraklning jasorati” va shunga o’xshash kinofilg’mlarni eslab ko’ring). feodalizm jamiyati davrida boy feodallar va dehqonlarning yumushlari asosida turli xil yangi o’yinlar vujudga kelgan. ular qilichlashish, nayza uloqtirish, kamondan o’q otish kabi turlar bilan bir qatorda mushtlashish (boks), kurash, tosh ko’tarish, suvda …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismoniy tarbiya va sportning ahamiyati"

talaba o'quvchilarning kasbiy mahoratlarini takomillashtirishda jismoniy tarbiya va sportning ahamiyati reja: 1. xalq o’yinlarining kelib chiqishi va rivojlanish tarixi 2. milliy harakatli o’yinlar tarixidan lavhalar 3. zamonaviy milliy harakatli o’yinlarning turkumlari 4. milliy harakatli o’yinlarning ijtimoiy pedogogik xususiyatlari va uni takomillashtirish muammolari kirish o’zbek xalq milliy harakatli o’yinlarining kelib chiqish tarixi uzoq o’tmishimiz bilan bog’lanib ketadi. afrosiyob, dalvarzin tepa, sirdaryoning quyi qismlarida (toshkent viloyati), shuningdek xorazm va qoraqalpog’iston xududlarida o’tkazilgan arxeologik qazilmalar , qidiruv ishlarining natijalari asosida topilgan turli xil buyumlar, ashyolar, bezaklarning (rasm) guvohlik berishicha bundan 3-4 ming yillar avvalgi ajd...

This file contains 22 pages in DOC format (165.5 KB). To download "jismoniy tarbiya va sportning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: jismoniy tarbiya va sportning a… DOC 22 pages Free download Telegram