xx asrgacha bo‘lgan demokratiya modellari

DOC 34 pages 176.0 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 176.0 KB

File type DOC

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovasiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti “siyosatshunoslik” kafedrasi siyosatshunoslik ta’limi yo’nalishi “siyosat nazariyasi va metodologiyasi” fanidan kurs ishi mavzu: xx asrgacha bo‘lgan demokratiya modellari bajardi:____________ qabul qildi: ____________ toshkent 2025 mundarija 3kirish 5i bob. demokratiya tushunchasining tarixiy evolyutsiyasi 61.1 demokratiya atamasining etimolgiyasi va uning nazariy asoslari 91.2 qadimgi yunon va rimdagi demokratiya modellari 161.3 o‘rta asrlardagi siyosiy erkinlik g‘oyalari 19ii bob. yangi davr demokratiyasining shakllanishi 222.1. renessans va ma’rifat davridagi demokratiya tushunchasi 252.2 aqsh konstitutsiyasi va liberal-demokratik model 282.3 fransuz inqilobi va xalq suvereniteti konsepsiyasi 31xulosa 33foydalanilgan adabiyotlar kirish demokratiya insoniyat tarixining eng muhim va bahsli siyosiy tushunchalaridan biri boʻlib kelgan. turli davrlarda va jamiyatlarda demokratiyaning mohiyati, shakllari va amalga oshirilish usullari sezilarli darajada farqlanib turgan. ayniqsa, xx asrga qadar shakllangan demokratiya modellari bugungi zamonaviy demokratik tizimlarning poydevorini yaratganligi bilan alohida ahamiyat kasb etadi. qadimgi gretsiyaning bevosita demokratiyasidan tortib, …

2 / 34

iya" tushunchasining tarixiy evolyutsiyasini kuzatish, qadimgi gretsiya va rimdagi demokratiya tajribalarini oʻrganish, oʻrta asrlarda demokratiyaning namoyon boʻlish shakllarini tahlil qilish, maʼrifat davri gʻoyalarining demokratiya nazariyasiga taʼsirini baholash, amerika va fransiya inqiloblari davridagi demokratiya modellarini solishtirish, xix asrda liberal demokratiyaning shakllanishini tadqiq qilish hamda xx asr boshigacha mavjud boʻlgan demokratiya modellarining qiyosiy tahlilini oʻtkazish. ushbu tadqiqot natijalari xx asrgacha boʻlgan demokratiya modellari haqida chuqur va tizimli tushuncha hosil qilishga, shuningdek, bugungi kundagi demokratik jarayonlarni tushunish va baholash uchun muhim nazariy asos yaratishga xizmat qiladi. ishning tuzilishi kirish, asosiy qismlar (har bir tarixiy davr va modelga bagʻishlangan boblar) va xulosadan iborat. har bir bobda mavzuga oid nazariy va tarixiy materiallar tahlil qilinadi hamda tegishli xulosalar chiqariladi. i bob. demokratiya tushunchasining tarixiy evolyutsiyasi demokratiya - bu siyosiy tizim bo‘lib, unda oliy hokimiyat xalq qo‘lida bo‘ladi yoki xalq vakillari orqali amalga oshiriladi. atama qadimgi yunon tilidagi demos (xalq) va kratos (hokimiyat) so‘zlaridan olingan bo‘lib, …

3 / 34

sos bo‘ldi. o‘rta asrlarda, garchi monarxik va teokratik boshqaruv ustunlik qilgan bo‘lsa-da, demokratiya g‘oyalari yashab qoldi. masalan, 1215 yilda qabul qilingan magna charta (buyuk britaniyada) qirol hokimiyatini cheklash va zodagonlar huquqlarini kafolatlash orqali fuqarolik erkinliklariga yo‘l ochdi. yangi davrda, ayniqsa xvii–xviii asrlarda, demokratiya nazariyasi jon lokk, sharl monteskye, jan-jak ruso kabi faylasuflar tomonidan ilmiy asosda ishlab chiqildi. lokk inson huquqlari va ijtimoiy shartnoma nazariyasini ilgari surdi. monteskye hokimiyatlar bo‘linishini ta’kidladi. bu g‘oyalar aqsh konstitutsiyasi (1787) va fransuz inqilobi (1789) orqali real siyosiy tuzumlarga aylantirildi. shunday qilib, demokratiya tushunchasi qadimdan buyon rivojlanib, o‘ziga xos bosqichlarni bosib o‘tdi: qadimgi davrda — bevosita ishtirok shaklida, o‘rta asrlarda — huquqiy cheklovlar orqali, yangi davrda esa — konstitutsiyaviy va nazariy asoslarda. bu jarayonlar zamonaviy demokratik davlatlar uchun mustahkam poydevor bo‘lib xizmat qilmoqda. 1.1 demokratiya atamasining etimalogiyasi va uning nazariy asoslari demokratiyaning nazariy asoslari qadimgi yunon faylasuflari platon, aristotel va sokrat qarashlarida ko‘zga tashlanadi. platon demokratiyani …

4 / 34

z erkinligi va siyosiy faoliyat huquqiga ega; · vakillik prinsipi – xalq o‘z manfaatlarini saylangan vakillar orqali ifoda etadi; · hokimiyatlar bo‘linishi – hokimiyatni qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud tarmoqlariga ajratish orqali hokimiyatni suiiste’moldan himoya qilish; · qonun ustuvorligi – jamiyat hayoti qonunlarga asoslanishi kerak aristotel hokimiyat turlari orasida “monarxiya”, “aristokratiya” va “politeya”ni ijobiy, “tiraniya”, “oligarxiya” va “demokratiya”ni esa salbiy deb baholagan. biroq u demokratik boshqaruvni, ayniqsa fuqarolarning keng ishtirokini ijtimoiy barqarorlik uchun zarur deb bilgan. xvii-xviii asrlarda demokratiya nazariyasi yangi bosqichga chiqdi. bu davrda ijtimoiy shartnoma nazariyasi demokratiyaning asosiy tayanchiga aylandi. bu nazariyaga ko‘ra, davlat hokimiyati xalq tomonidan ixtiyoriy ravishda tuzilgan shartnomaga asoslangan. unga ko‘ra, fuqarolar o‘z xavfsizligi, huquqlari va mulki himoyasi uchun birgalikda hokimiyatga vakolat beradilar. jon lokk bu nazariyaning asoschilaridan biri bo‘lib, insonning tabiiy huquqlari — hayot, erkinlik va mulk — ajralmas huquqlar ekanini ta’kidlaydi. unga ko‘ra, agar hukumat xalq huquqlarini buzsa, uni o‘zgartirish yoki ag‘darish …

5 / 34

iyotchilar — robert dal, yozef shumpeter, dzhovanni sartori — demokratiyani faqat hokimiyat shakli emas, balki fuqarolarning siyosiy ishtiroki, saylov erkinligi, siyosiy raqobat, ochiqlik va hisobdorlik kabi mezonlar asosida izohlaydilar. robert dal demokratiyani “poliarxiya” deb atab, unda erkin saylovlar, ko‘ppartiyaviylik, siyosiy raqobat, axborot erkinligi va fuqaroning faol ishtirokini muhim deb biladi. shumpeter esa demokratiyani “rahbarlar uchun raqobatli saylov orqali hokimiyatga kelish mexanizmi” deb ta’riflaydi. demokratiya nazariy jihatdan ko‘p bosqichli va ko‘p yo‘nalishli taraqqiyot yo‘lini bosib o‘tdi. u dastlab bevosita xalq ishtirokiga asoslangan boshqaruv modeli bo‘lib boshlangan bo‘lsa, keyinchalik vakillik, konstitutsiyaviylik, erkinlik va siyosiy raqobatga asoslangan tizimga aylangan. bugungi kunda demokratiya nafaqat boshqaruv shakli, balki qadriyatlar tizimi, fuqarolik jamiyati va inson huquqlarining ifodasidir. uning nazariy asoslarini chuqur o‘rganish, zamonaviy demokratik tizimlarning mohiyatini to‘g‘ri tushunishga xizmat qiladi. 1.2 qadimgi yunon va rimdagi demokratiya modellari afina demokratiyasi qadimgi yunonistonda demokratiyaning eng mashhur namunasi afina polisida (mil.avv. v–iv asrlar) shakllangan. bu yerda demokratiya bevosita (to‘g‘ridan-to‘g‘ri) …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xx asrgacha bo‘lgan demokratiya modellari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovasiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti ijtimoiy fanlar fakulteti “siyosatshunoslik” kafedrasi siyosatshunoslik ta’limi yo’nalishi “siyosat nazariyasi va metodologiyasi” fanidan kurs ishi mavzu: xx asrgacha bo‘lgan demokratiya modellari bajardi:____________ qabul qildi: ____________ toshkent 2025 mundarija 3kirish 5i bob. demokratiya tushunchasining tarixiy evolyutsiyasi 61.1 demokratiya atamasining etimolgiyasi va uning nazariy asoslari 91.2 qadimgi yunon va rimdagi demokratiya modellari 161.3 o‘rta asrlardagi siyosiy erkinlik g‘oyalari 19ii bob. yangi davr demokratiyasining shakllanishi 222.1. renessans va ma’rifat davridagi demokratiya tushunchasi 252.2 aqsh konstitutsiyasi va liberal-demokratik model 2...

This file contains 34 pages in DOC format (176.0 KB). To download "xx asrgacha bo‘lgan demokratiya modellari", click the Telegram button on the left.

Tags: xx asrgacha bo‘lgan demokratiya… DOC 34 pages Free download Telegram