amur temur davrida yashagan allomalar

DOC 8 pages 59.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 59.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

amur temur davrida yashagan allomalar reja: 1. sayfi saroyi 2. xusayn voiz koshifiy 3. nasriddin burxoniddin o‘g‘li rabg‘uziy sayfi saroyi. 1321 yilda xorazmning qamishli degan joyida hunarmand qurolsoz oilasida dunyoga kelgan. dastlabki bilimni o‘z yurtida olgan sayfi o‘qishni davom ettirish uchun oltin o‘rda davlatining markazi saroy shahriga borgan. u yerda qunt bilan o‘qib, shoir sifatida tanilgan. bu haqda uning o‘zi quyidagilarni yozgan: qamishli yurti mening tuvg‘on elimdi, biling, g‘urbatga kelturgon bilimdi. kelib bo‘ldum saroyda she’r fidoyi, saroyning shoiri, elning gadoyi. lekin o‘zaro feodal urushlarning avj olishi, toj-taxt uchun kurashning kuchayib ketganligi, markazlashgan davlat yaratish uchun intilayotgan amir temurning oltin o‘rdaga shiddatli zarbasi tufayli sayfi saroyi yurtini tark etadi. u avval eronga, so‘ng turkiyaga boradi. shoir sarson-sargardonlik, muhtojlikda kechgan kunlaridan nolib she’rlar bitgan: o‘sib tuprog‘im uzra nayzalar men eldan ayrildim, vatandan benishon o‘ldim-da, o‘zga yurtda evrildim. nechun menga falak javr ayladi, qanday gunohim bor, iloho ayla kam javring, men elga sodiq …

2 / 8

tirish-lar sa’diy asarining asl mohiyatiga zarar yetkazmagan. tarjima buyuk san’atkorning xalqparvarlik, adolatsevarlik, kasb-hunarga, ilmga mehr qo‘yish, halol, pok, diyonatli, xayr-ehsonli bo‘lish haqidagi yuksak g‘oyalarini o‘zbek xalqiga yaqinlashtirish uchun xizmat qilgan. sayfi saroyi o‘z she’rlarida yaxshilik, go‘zallik va chin insoniy sevgini, muhabbatni kuylagan, ma’rifatni targ‘ib etgan, kishilarni real hayotga, el-yurt xizmatiga chorlagan. shoir o‘ziga xos rang-barang badiiy-tasviriy vositalarni qo‘llab, xalqnamo iboralarni ishlatgan. ayrim g‘azallarida mutlaqo yangi so‘z va iboralardan foydalangan. chinakam hayot oshig‘i bo‘lgan shoir xalqining marhamatini, vatanini, hayot fayzini hamma narsadan afzal ko‘rgan: xabarsizman u dunyo jannatidan, yuz o‘gurmam elimning rahmatidan. inonman bo‘lguchi dorul vafoya, ¡rug‘lik bahrasin topsam kifoya. xusayn voiz koshiôiy (1440-1505) xusayn voiz koshifiy xv asrning 30 yillarida sabzavor viloyatining bayhaq tumanida tug‘ilgan. bolalik va dastlabki tahsil yillarini o‘z vatanida o‘tkazgan bo‘lajak adib nishopur va mashhad madrasalarida tahsil olgan. o‘ta bilimdon, notiq, va’z aytuvchi bo‘lgani uchun u xusayn voiz koshifiy nomi bilan shuhrat qozongan. u 1468 yilda hirotga …

3 / 8

zmat qilgan. xusayn boyqaroning o‘g‘li abdulmuhsin mirzoga bag‘ishlab 1495 yili yozilgan asar 253 sahifa 40 bobdan iborat. asarning asosiy mavzusi ta’lim-tarbiya va axloqdir. “axloqi muhsiniy” asarida adib ibodat, ixlos, shukr, rizo, hayo, odob, himmat, adl, sabot, shafqat, marhamat, ta’lim-tavoze, vafo, g‘ayrat, shijoat, siyosat, haq va huquq singari inson kamoloti uchun muhim fazilat-larni ta’riflagan, ularga rioya qilish me’yorini bayon qilgan, so‘zlashish odobi, mehmondorchilik, salomlashish, safarga chiqish qoidalarini, axloq mezonlarini ifodalagan. voiz koshifiyning ijodiyotida odob va axloqiy tarbiyaning nazariy asoslari yaratilgan edi. u komil inson tarbiyasidagi odobini quyidagicha ta’riflagan edi: odob – bu qalbni yomon so‘zlardan va nojo‘ya xulqdan saqlay olish, o‘zini va o‘zgalarni ham hurmat qila bilish, shu bilan birga o‘zini va o‘zgalarning obro‘sini tushirmaslikdir. voiz koshifiy odob tushunchasini keng ma’noda tushunadi yomon so‘z atamaslik, xulqni tarbiyalay olish, o‘zini boshqarish va o‘zgalarni hurmat qilish axloqiylik deb hisoblagan edi. voiz koshifiy axloqiy tarbiyani quyidagicha yo‘nalishlarga bo‘lgan edi: 1. olijanoblik, oqko‘ngillik, rostgo‘y, sofdil, …

4 / 8

diga mas’uliyatli vazifa-larni qo‘yadi. xar bir ota-onaning burchi farzandarini to‘g‘ri tarbiyalab ulardagi yaxshi xislatlarni ko‘paytirib, yomon xislatlar-ni yo‘qotishdir. voiz koshifiyning fikricha muallimlar bilimdon, dono, shirinsuxan, adolatli bo‘lishi lozim. voiz koshifiy muallim va murabbiyning pedagogik mahorati haqida shunday yozgan edi: murabbiy bolaga nasihat va ta’lim berishda lutf va odob qoidalariga rioya qilishi kerak. ko‘pchilik oldida bolaga pand berilmaydi, unga muloyimlik bilan pand-nasihat qilish lozim. tarbiyachilik san’atida ustozni nihoyatda ulug‘lab shunday yozadi: ôaromush qilmagilsan haqi ustod, ki oningdindurur ilmingga bunyod. agar ustodinga mehring yo‘q o‘ldi. degilkim ilmim mani mavq uldi. kishikim qildi ustodiga xizmat. zamoni o‘tmadi tobti ul izzat. voiz koshifiy ota-ona va yaxshi ustozdan olgan pand-nasihat-ga quloq solmay behuda yo‘llarda yurgan farzand o‘zini-o‘zi rasvo qiladi. nihoyat halokat va falokat daryosiga g‘arq bo‘ladi, degan edi. voiz koshifiyning merosi bo‘lajak avlodni axloqiy fazi-latlarining shakllanishiga dastur sifatida xizmat qilmoqda. uning axloqiy tarbiyadagi g‘oyalari komil inson tarbiyalash yo‘riq-nomasini yaratish, ijodkor insonlar hamisha adolatli va inson-parvar, …

5 / 8

iy siymolar haqidagi qissalardan, xalq og‘zaki ijodidan olib yozilgan, qayta ishlangan hikoya va naqllardan iborat. “qissai rabg‘uziy”dagi asosiy g‘oya xudoga itoat qilish gunoh ishlardan saqlanish, birovga zulm qilmaslik, xalq orasida to‘g‘ri, odil hukm chiqarish, zino qilmaslik, sharob ichmaslik, qon to‘kmaslik, xiyonat qilmaslik, ota-onani hurmatlash, ularga xizmat qilish, bolani to‘g‘ri tarbiyalash, jamiyat manfaatini shaxsiy manfaatdan ustun qo‘yish, adolat uchun kurashish, do‘stlik va biro-darlik, yaxshilikka intilish, yomonlikdan qochish kabi ezgu fazilatlarni targ‘ib qilishdir. aksariyat qissalarda, jumladan, dovud alayhissalom, yusuf alayhissalom va sulaymon alayhissalom qissalarida yuksak insonparvarlik, rostgo‘ylik, halollik, jasorat va matonat, imon-ning butligi, vijdonning pokligi, barcha insonlarga birdek munosabatda bo‘lish singari eng olijanob xislatlar ulug‘lanadi. xususan, yusuf timsolida komil inson, haqiqiy ishq fidoyisi gavdalantirilgan. ¡sh yusuf otasini deb, olloni yodda tutib, aka-lari tomonidan sodir etilgan munofiqlik azoblariga, ishq kuyidagi barcha iztiroblarga bardosh beradi, matonatlilik namunasini ko‘rsatadi. “qaldirg‘och va qovoqari”, “otlar hikoyasi”, “momo xavo va shayton”, “luqmon hikoyati” singari qator hikoya va naqllarda …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amur temur davrida yashagan allomalar"

amur temur davrida yashagan allomalar reja: 1. sayfi saroyi 2. xusayn voiz koshifiy 3. nasriddin burxoniddin o‘g‘li rabg‘uziy sayfi saroyi. 1321 yilda xorazmning qamishli degan joyida hunarmand qurolsoz oilasida dunyoga kelgan. dastlabki bilimni o‘z yurtida olgan sayfi o‘qishni davom ettirish uchun oltin o‘rda davlatining markazi saroy shahriga borgan. u yerda qunt bilan o‘qib, shoir sifatida tanilgan. bu haqda uning o‘zi quyidagilarni yozgan: qamishli yurti mening tuvg‘on elimdi, biling, g‘urbatga kelturgon bilimdi. kelib bo‘ldum saroyda she’r fidoyi, saroyning shoiri, elning gadoyi. lekin o‘zaro feodal urushlarning avj olishi, toj-taxt uchun kurashning kuchayib ketganligi, markazlashgan davlat yaratish uchun intilayotgan amir temurning oltin o‘rdaga shiddatli zarbasi tufayli sayfi saroyi...

This file contains 8 pages in DOC format (59.0 KB). To download "amur temur davrida yashagan allomalar", click the Telegram button on the left.

Tags: amur temur davrida yashagan all… DOC 8 pages Free download Telegram