yallig'lanish mehanizmi

DOC 15 pages 181.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 181.0 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

kompyuterning asosiy va qo`shimcha qurilmalari mavzu: yallig'lanishni tizimli ta'sirlari to'qima leganariyasi mehanizmi mundarija 1.yallig‘lanishning umumiy tushunchasi va uning organizmdagi tizimli ta’sirlari 2.yallig‘lanish mediatorlari va ularning qon–tomir, immun va nerv tizimlariga ta’siri 3.to‘qima regeneratsiyasi bosqichlari va hujayra-molekulyar mexanizmi 4.yallig‘lanish va to‘qima regeneratsiyasi o‘zaro bog‘liqligi hamda klinik-biologik ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar. 1. yallig‘lanishning umumiy tushunchasi va uning organizmdagi tizimli ta’sirlari yallig‘lanish – organizmning shikastlangan to‘qima va hujayralarga javoban yuzaga keladigan murakkab himoya reaksiyasi bo‘lib, u infektsiya, jarohat, kimyoviy modda yoki immunologik omillar ta’sirida boshlanadi. uning asosiy maqsadi patogenlarni yo‘q qilish, shikastlangan hududni tozalash va tiklanishni rag‘batlantirishdir. tizimli bosqichida yallig‘lanish mediatorlari (sitokinlar, prostaglandinlar, leykotrienlar) qon aylanish tizimiga chiqarilgan holda butun organizm bo‘ylab ta’sir ko‘rsatadi. bu ta’sirlar quyidagi tizimlarda namoyon bo‘ladi: qon–tomir tizimi: kapillyar permeabelligi oshishi, endoteliyal hujayralarning faollashuvi, trombotsit agregatsiyasi; natijada gemodinamik o‘zgarishlar, shish va ekzudat hosil bo‘lishi kuzatiladi. immun tizimi: neytrofil, makrofag va limfotsitlarning faollashuvi, fagotsitoz jarayonining kuchayishi; bu jarayon yallig‘lanish maydonida …

2 / 15

li yallig‘lanish reaksiyasi shuningdek qonda akutfazali oqsillarning (crp, fibrinogen) miqdorini oshiradi, bu esa diagnostik marker sifatida foydalaniladi. uzoq davom etgan yallig‘lanish esa endoteliy nazariyasiga ko‘ra surunkali kasalliklar, ateroskleroz va autoimmun buzilishlarga olib kelishi mumkin. yallig’lanish yuqori rivojlangan organlarda evolyutsion taraqqiyot natijasida shikastlanishga qarshi yuzaga kelganbiriktiruvchi to’qima, tomir va nerv tizimlarining murakkab mahalliy-himoya moslashuv reaksiyasi,shikastlovchi omilni organizmdan chiqarishga, hamda uning asoratlarini chegaralashga qaratilgan. yallig’lanish sabab bo’luvchi omillar bo’ladi: biologik fizik, ximik ekzogen va endogen omillardir. bakterial ekzogen faktorlarga: bakteriyalar, viruslar, rikketsiyalar, parazit chuvalchanglar, yot oqsillar, endotoksinlar, hasharotlar va ilonlar zahari kimyoviy ekzogen faktorlar: kislota, ishqor, og’ir metal tuzlari fizik faktorlar: a) mehanik: travmalar, kesilish, bosim, b) termik: issiqlik, sovuq harorat c) elektrik tabiiy tok urishi, maishiy va sanoat toki d) nurlantiruvchi omillar: rentgen nurlari, ultrabinafsha nurlar yallig‘lanish organizmning tashqi yoki ichki zararli omillarga (mikroorganizmlar, shikastlanishlar, toksinlar va boshqa patogen faktorlarga) nisbatan beradigan himoya javobi bo‘lib, uning asosiy maqsadi zararni cheklash, patogenlarni …

3 / 15

h reaksiyalari (systemic inflammatory response syndrome – sirs) umumiy va keng qamrovli javob bo‘lib, u isitma, taxikardiya, taxipnoe, leykotsitoz yoki leykopeniya kabi belgilarda namoyon bo‘ladi. bu holat sepsis, jarohatlar, kuyishlar, autoimmun kasalliklar yoki og‘ir infeksiyalar fonida rivojlanadi. gipotalamusda joylashgan termoregulyatsiya markaziga yallig‘lanish mediatorlari, ayniqsa il-1, tnf-α va il-6 ta’sir qilishi natijasida tana harorati ko‘tariladi, bu esa organizmning himoya mexanizmlaridan biri hisoblanadi. aynan shu mediatorlar jigar hujayralarida c-reaktiv oqsil, fibrinogen, serum amiloid a kabi yallig‘lanish oqsillarining sintezini oshiradi. bu oqsillar patogenlarni bog‘lab, fagotsitozni osonlashtiradi va immun javobni faollashtiradi. yallig‘lanish jarayonining yana bir tizimli ta’siri qon tarkibida yuz beruvchi o‘zgarishlardir. leykotsitoz yoki ba’zida leykopeniya kuzatiladi, trombotsitopeniya paydo bo‘lishi mumkin, eritrotsitlar cho‘kish tezligi (eçt) oshadi, bu esa yallig‘lanish biomarkeri sifatida ishlatiladi. shuningdek, yurak-qon tomir tizimida qon bosimi pasayishi, yurak qisqarish chastotasi ortishi kabi reaktiv o‘zgarishlar kuzatiladi. endokrin tizimda esa kortizol va boshqa stress gormonlarining sekretsiyasi ortadi, bu esa yallig‘lanishga qarshi va metabolik ta’sirlar …

4 / 15

atda yallig’lanish o’chog’ida tarqaladi va shu yerda inaktivatsiya bo’ladi. 2. yallig‘lanish mediatorlari va ularning qon–tomir, immun va nerv tizimlariga ta’siri yallig‘lanish – organizmning shikastlangan to‘qima va hujayralarga javoban yuzaga keladigan murakkab himoya reaksiyasi bo‘lib, u infektsiya, jarohat, kimyoviy modda yoki immunologik omillar ta’sirida boshlanadi. uning asosiy maqsadi patogenlarni yo‘q qilish, shikastlangan hududni tozalash va tiklanishni rag‘batlantirishdir. tizimli bosqichida yallig‘lanish mediatorlari (sitokinlar, prostaglandinlar, leykotrienlar) qon aylanish tizimiga chiqarilgan holda butun organizm bo‘ylab ta’sir ko‘rsatadi. bu ta’sirlar quyidagi tizimlarda namoyon bo‘ladi: qon–tomir tizimi: kapillyar permeabelligi oshishi, endoteliyal hujayralarning faollashuvi, trombotsit agregatsiyasi; natijada gemodinamik o‘zgarishlar, shish va ekzudat hosil bo‘lishi kuzatiladi. immun tizimi: neytrofil, makrofag va limfotsitlarning faollashuvi, fagotsitoz jarayonining kuchayishi; bu jarayon yallig‘lanish maydonida patogen va nekrotik qoldiqlarni yo‘q qiladi. nerv tizimi: yallig‘lanish mediatorlari markaziy va periferik nerv hujayralariga ta’sir qilib og‘riq, isitma va umumiy zaiflik hissini keltirib chiqaradi; gipotalamus orqali termoregulyatsiya buzilishi natijasida temperaturaning ko‘tarilishi sodir bo‘ladi. endokrin tizim: stress-gormonlar (kortizol, …

5 / 15

dalar bo‘lib, ular yallig‘lanishning rivojlanishi, davom etishi va yakunlanishida asosiy rol o‘ynaydi. ushbu mediatorlar orasida sitokinlar (interleykinlar, interferonlar, tnf-α), kimokinlar, eikosanoidlar (prostaglandinlar, tromboksanlar, leukotrienlar), reaktiv kislorod turlari (ros), azot oksidi (no), histamin va bradikinin eng muhimlari hisoblanadi. qon–tomir tizimiga ta’siri jihatidan, bu mediatorlar kapillyarlarning kengayishini, endoteliy orqali o‘tkazuvchanlikning oshishini va leykotsitlarning yallig‘lanish o‘chog‘iga chiqishini rag‘batlantiradi. masalan, histamin va bradikinin tomirlarning dilatatsiyasi va vazodilatatsiyaga sabab bo‘lib, shish va qizarish belgilarini yuzaga keltiradi. prostaglandin e2 va no esa arterial kengayish va og‘riq sezuvchanligini oshiradi. immun tizimga ta’sirida esa il-1, il-6, tnf-α kabi sitokinlar immun hujayralarni faollashtiradi, limfotsitlar va monotsitlarning migratsiyasi, ko‘payishi hamda differensiyalashuvini kuchaytiradi. interferonlar antiviral himoyani faollashtiradi, il-12 va il-23 yordamida th1 va th17 hujayra yo‘nalishini belgilaydi. nerv tizimiga ta’siri yallig‘lanish og‘riq orqali sezilishi bilan namoyon bo‘ladi. prostaglandin e2 va substansiya p og‘riq retseptorlarini sezuvchanlashtiradi, bradikinin esa nocitseptorlarni bevosita qo‘zg‘atadi. bundan tashqari, yallig‘lanish mediatorlari markaziy nerv tizimiga kirib, isitma, charchoq, uyquchanlik …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yallig'lanish mehanizmi"

kompyuterning asosiy va qo`shimcha qurilmalari mavzu: yallig'lanishni tizimli ta'sirlari to'qima leganariyasi mehanizmi mundarija 1.yallig‘lanishning umumiy tushunchasi va uning organizmdagi tizimli ta’sirlari 2.yallig‘lanish mediatorlari va ularning qon–tomir, immun va nerv tizimlariga ta’siri 3.to‘qima regeneratsiyasi bosqichlari va hujayra-molekulyar mexanizmi 4.yallig‘lanish va to‘qima regeneratsiyasi o‘zaro bog‘liqligi hamda klinik-biologik ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar. 1. yallig‘lanishning umumiy tushunchasi va uning organizmdagi tizimli ta’sirlari yallig‘lanish – organizmning shikastlangan to‘qima va hujayralarga javoban yuzaga keladigan murakkab himoya reaksiyasi bo‘lib, u infektsiya, jarohat, kimyoviy modda yoki immunologik omillar ta’sirida boshlanadi. uning asosiy ...

This file contains 15 pages in DOC format (181.0 KB). To download "yallig'lanish mehanizmi", click the Telegram button on the left.

Tags: yallig'lanish mehanizmi DOC 15 pages Free download Telegram