pulning paydo bo'lishi

PPTX 14 pages 72.4 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 72.4 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

pulning paydo bo`lishi. pul aylanmasi. pulning paydo bo`lishi. reja 1. pulning paydo bo`lishi va rivojlanish tarixi 2. pulning funksiyalari 3. pulning turlari pul - iqtisodiy kategoriya bo‘lib, barcha tovarlar uchun umumekvivalent vazifasini bajaradigan maxsys tovardir. tarixda pulga bir qancha ta`riflar berilgan. misol uchun a.smit pulni iqtisodiy kategoriya darajasiga kotarib, unga “pul - bu muomalaning buyuk g‘ildiragi“, “savdo sotiqning yuksak quroli” desa, d.yum a.smitning pul xususidagi qarashlariga e’tiroz bildirib, “pul bu - savdo-sotiqning g'ildiragi emas, balki u yog‘, shu savdo-sotiq g'ildiragini erkin va yumshoq yurishiga imkoniyat yaratadigan vositadir” degan fikrni bildiradi . o'zbekistonlik iqtisodchi olima sh.z.abdullaeva pul ham tovar, lekin boshqa tovarlardan farq qiluvchi xususiyatlarga ega bolgan maxsus tovar desa, iqtisod fanlari doktori, professor ‘ o.yu.rashidov va boshqalar ishtirokida nashrdan chiqarilgafi darslikda “pul- bu umumiy ekvivalent sifatida qollaniladigan universal tovaming alohida turi bo lib, boshqa barcha tovarlarning qiymati u orqali ifodalanadi. pul - bu boshqa ne’matlarning qimmatini olchash vositasi (umumiy ekvivalent) …

2 / 14

va hayot kechirish tarzi rivojlanganligi natijasida, ikki tomonloma ayirboshlash munosabatlari vujudga kela boshladi. bu davrda, kishilarda o'ziga zarur bolmagan buyumning o‘rniga nimadir olish evaziga, ikkinchi kishiga berish lozimligini anglay boshladilar. o'sha davrdagi ayirboshlash munosabatlarini faollashishiga asosiy omillar sifatida quyidagilami keltirish mumkin: • ishlab chiqarishning natural xo`jalik shaklidan tovar ishlab chiqarish davriga otishi; • ishlab chiqaruvchi subyektlarning bir-biriga o'zaro bogliqligining vujudga kelishi; • ayirboshlash jarayonida tovarlar ekvivalentligining ta’minlanganligi. pulning qiymat shakllari asosan beshta ko'rinishdan iboratligi e’tirof etilib, ular quyidagilardan iborat: qiymatning oddiy shakli. qiymatning ushbu shakli natural xo'jalik tuzumiga xos bolib, mahsulotlaming ortiqchaligi vaqti-vaqti bilan vujudga kelgan sharoitda amal qilgan. qiymatning oddiy shaklida ishlab chiqarish hajmining pastligi, yaratuvchi va oluvchining manfaatlari doimo ham bir-biriga mos kelmagan ayirboshlash jarayonida malum tovarlargina ishtirok etgan. masalan, bir qop don = bitta qo‘yga almashilgan va h.k. asosiy maqsad tovarning qiymati emas, balki uning iste’mol qiymatiga qaratilgan. qiymatning kengaytiriigan shakli. qiymatning kengaytirilgan shakli jamiyatda mehnat taqsimotining …

3 / 14

arlar eramizdan oldingi v-iv asrlarga qadar pul vazifasini bajardi. qiymatning umumiy shakli davrida, ishlab chiqarish 11kengaydi va uning asosiy maqsadi barcha uchun zarur bolgan tovami o‘zlashtirishga qaratildi. umumiy ekvivalent sifatida qo“y, don, jun, qimmatbaho buyum va boshqalar e’tirof etildi, lekin ular o'zining xossasidan kelib chiqqan holda uzoq vaqt umumekvivalent vazifasini bajarmadi. chunki, ishlab chiqarishning rivojlanishi, kishilar ovtasida iqtisodiy munosabatlami tezlashtirdi, bu sharoitda umumekvivalent vazifasini bajaradigan tovarlami olib yurish, saqlash va boshqa jarayonlar turli noqulaylik va qiyinchiliklami keltirib chiqardi. qiymatning pul shakli. ayirboshlash munosabatlarining rivojlanishi, jahon bozorining vujudga kelishi, kumush va oltinning barcha tovarlar ichidan umumekvivalent vosita sifatida ajralib chiqishiga olib keldi. ushbu metallaming tabiiy xossasi (yagona jismligi, qiymatining o'zgarmasligi, sifatining buzilmasligi) uzoq davr jamiyatda pul vazifasini bajarishiga xizmat qildi. tarixiy manbalarga ko‘ra, dastlabki metall tangalar eramizdan 12awalgi vii asrda xitoy va lidiya (malaya aziya) daviatlarida zarb etilgan. oltinning muomalada amal qilishi xx asrning 30-70 yillarida bekor qilindi, ya’ni oltin demonitizatsiyasi …

4 / 14

matga ega bolmasdan, ular davlatning qonuniy hujjatlari asosida mamlakatda tolov va muomala vositasi rolini bajaradi. hozirgi zamonning shiddatli o`sib borishi natijasida qiymatning keyingi 2 zamonaviy shakli ham paydo bo`ldi. bular: qiymatning elektron - pul shakli. qiymatning elektron - pul shakli keng qamrovli qiymat tushunchasi bolib, banklarning hisob varaqlari va plastic kartochkalarda maxsus kompyuter tizimlarining dasturiy ta’minotlari (globus8, nci9, asbt10, iabs11, click, payme va boshqalar) yordamida saqlanadi va tegishli maqsad uchun otkaziladi hamda boshqa zarur operatsiyalami amalga oshirishda foydalaniladi. qiymatning virtual - pul shakli. qiymatning ushbu shakli “kriptovalyuta” - raqamli valyutalar ko`rinishida bolib, ularni vujudga kelishi (ishlab chiqishi, muomalaga kiritilishi) va nazorati markazlashmagan holda kriptografik (dasturiy ta’minot) metodlar yordamida amalga oshiriladi. “kriptovalyuta” termini dastlab 2009 yillarda satosi nakamoto taxallusi ostida bir yoki bir guruh dasturchilar tomonidan “bitkoyn” tolov tizimi paydo bolgandan keyin foydalanila boshlangan. pulning rivojlanishiga turtki bolgan asosiy omillar quyidagilar hisoblanadi. 1.tovar ishlab chiqarishning kengayishi va mehnat taqsimotining chuqurlashuvi. 2. …

5 / 14

yda chiqarilgan. yevropada dastlabki qog'oz pullar stokgolm banki tomonidan 1661 yilda emissiya qilingan. yevropada qog’oz pullar emissiyasining namoyandalaridan biri shotlandiyalik djon lo (1671-1729) hisoblanadi. 0 ‘zbekistonda qog'oz pullar 1918 yildan boshlab dastlab buxoro amirligida muomalaga chiqarilgan. muomalaga chiqarilgan nominali 20, 60, 100, 200, 300, 500, 1000, 2000, 3000, 5000, va 10000 qog'oz pullar tanga deb atalgan. 1922-yilda bsxr(buxoro ssr) tomonidan denominatsiya amalga oshirilib, pullarning nominali yuzlab marta kamaytirilgan va 1, 5, 10, 25, 100 rubllik yangi pullar muomalaga chiqarilgan. ammo ko‘p otmasdan, kuchli inflyatsiya natijasida past nominaldagi pul birliklari bozor ehtiyojlarini qondira olmay qoladi va 1000, 2500 va 5000 rubllik pullar bosib chiqarila boshlagan. iqtisodiyotni markazdan boshqarish sharoitida nashr etilgan adabiyotlarda, pul beshta, ya’ni qiymat o‘lchovi, muomala vositasi, to'lov vositasi, jamg‘arma vositasi va jahon puli funksiyalarini bajarishi takidlanadi. angliya - amerika iqtisodchi olimlari pulning uchta funksiyasi (muomala vositasi, qiymat olchovi va jag‘arma vositasi) mayjudligini e’tirof etishadi. 0‘zbekistonlik iqtisodchi, professor sh.z.abdullayeva …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pulning paydo bo'lishi"

pulning paydo bo`lishi. pul aylanmasi. pulning paydo bo`lishi. reja 1. pulning paydo bo`lishi va rivojlanish tarixi 2. pulning funksiyalari 3. pulning turlari pul - iqtisodiy kategoriya bo‘lib, barcha tovarlar uchun umumekvivalent vazifasini bajaradigan maxsys tovardir. tarixda pulga bir qancha ta`riflar berilgan. misol uchun a.smit pulni iqtisodiy kategoriya darajasiga kotarib, unga “pul - bu muomalaning buyuk g‘ildiragi“, “savdo sotiqning yuksak quroli” desa, d.yum a.smitning pul xususidagi qarashlariga e’tiroz bildirib, “pul bu - savdo-sotiqning g'ildiragi emas, balki u yog‘, shu savdo-sotiq g'ildiragini erkin va yumshoq yurishiga imkoniyat yaratadigan vositadir” degan fikrni bildiradi . o'zbekistonlik iqtisodchi olima sh.z.abdullaeva pul ham tovar, lekin boshqa tovarlardan farq qiluvch...

This file contains 14 pages in PPTX format (72.4 KB). To download "pulning paydo bo'lishi", click the Telegram button on the left.

Tags: pulning paydo bo'lishi PPTX 14 pages Free download Telegram