ega va uning o‘zbek tilshunosligida tadqiqi

DOCX 33 pages 47.7 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.7 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

mavzu: ega va uning o‘zbek tilshunosligida tadqiqi mundarija: kirish 3 i.bob. gap bo‘laklari haqida umumiy ma’lumot 1.1. gapning bosh bo‘laklari 6 1.2. ega va uning ifodalanishi 14 ii.bob. eganing o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi 2.1. eganing oʻrganilishi 21 2.2. eganing matnda qo‘llanilishi 27 xulosa 30 foydalanilgan adabiyotlar 32 kirish kurs ishining dolzarbligi. davrimizning hayotiy ehtiyojlari maktablarda ta’lim-tarbiya ishlari darajasini yuqori bosqichga ko‘tarishni, har tomonlama puxta bilim olgan, fan va texnika asoslari bilan qurollangan kelajak avlodni tarbiyalab voyaga yetkazishni talab qiladi. prezidentimiz shavkat mirziyoyev: “bizning vazifamiz – to‘plangan tajriba va ilg‘or xalqaro amaliyotga suyangan holda, o‘zimizning taraqqiyot va yangilanish modelimizni qat’iy amalga oshirishdan iborat. shu borada yaqin muddatga belgilangan marralarga erishish uchun qat’iyat bilan harakat qilishimiz zarur”,[footnoteref:1] – deb ta’kidlagani be’jiz emas. [1: 1mirziyoyev sh. m. erkin va farovon, demokratik o‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. t.: o‘zbekiston‖ nmiu, 2016.] prezidentimiz ona tilimizning davlat va jamiyat hayotidagi ta’siri va mavqeyini yanada oshirish, “davlat tili …

2 / 33

gap bo‘laklari sirasiga kirib, gapning qurilishida asos hisoblanadi. ko‘p gaplarda egali va egasi kelgan holatlarni ham uchratamiz. aynan kurs ishi davomida egali va egasiz gaplarni farqlab olishimiz mumkin. kurs ishimiz “ega va uning oʻzbek tilshunosligidagi tadqiqi” haqida. ega mavzusi o‘zbek tilshunosligida bir necha yillardan buyon o‘rganib kelinmoqda. egani o‘rganish sintaksisning tarkibiy qismi hisoblanadi, undan ajratilgan holda o‘rganish mumkin emas. o‘zbek tilshunoslari bu mavzu yuzasidan bir necha bor tadqiqot ishlarini olib borishgan. xususan, sayfullayeva r, rahmatullayev sh, abduraxmonov g‘, mahmudov n. kabi bir nechta o‘z sohasining yetuk mutaxassislari ega mavzusi bo‘yicha atroflicha ma’lumotlarni qayd etishgan. ushbu kurs ishi hozirgi o‘zbek tilidagi sintaksis bo‘limini tizimli o‘rgangan holda, ega mavzusini chuqur tahlil qilishdan iborat. buning uchun quyidagi vazifalar belgilab olinadi: 1. o‘zbek tilshunosligida sintaksis bo‘limiga doir nazariyalarni chuqur o‘rganish. 2. gap bo‘laklari o‘rtasida ega mavzusini alohida tahlil qilish. 3. egaga doir bo‘lgan barcha nazariy ma’lumotlarni funksional o‘rganib chiqish. kurs ishining maqsadi va vazifalari. …

3 / 33

ili grammatikasi, turli davrlarda yozilgan darslik va qo‘llanmalar, sintaksisga bag‘ishlangan ishlardan asosiy manba sifatida foydalaniladi. kurs ishida ilmiy-tadqiqot metodlaridan tavsifiy, qiyosiy-tarixiy, tahliliy usullardan keng foydalaniladi. kurs ishining ilmiy va amaliy ahamiyati. kurs ishining ilmiy va amaliy ahamiyati gap bo‘laklariga, ayniqsa, egaga turli xil tomondan yondashib, turlarga ajratish va turli guruhlarga bo‘lishdan iborat. shuni ta’kidlash lozimki, bu kabi ishlarni amalga oshirishdan maqsad, birinchidan, tilshunoslik doirasidagi grammatik qoidalarda va ular orqali amaliyotda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolarni bartaraf etishi lozim. ikkinchidan, ta’lim-tarbiya sohasida o‘quvchilar va mustaqil o‘rganuvchilarga o‘qish-o‘qitish jarayonlarini yengillashtirishdan iborat bo‘lishi lozim. zeroki, bugungi zamonaviylashgan texnika asri ham aynan shunday sodda, oson, ham qulay, ayniqsa, samarali o‘rgatish va o‘rganish tarafdoridir. kurs ishining tuzilishi. ushbu kurs ishi tuzilish juhatdan kirish, ikki asosiy bob, umumiy xulosalar, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan tashkil topgan bo‘lib, umumiy hajmi 33 betdan iborat. i.bob. gap bo‘laklari haqida umumiy ma’lumot 1.1. gapning bosh bo‘laklari gap tarkibini tashkil etuvchi bo‘laklar gap …

4 / 33

kim?) ega; jonlanib ketdi (nima qildi?) kesim; birpasda (qachon?) ravish holi. [3: rahimov s., umurqulov b. hozirgi oʻzbek adabiy tili. toshkent: oʻqituvchi, 2003. –b.167.] har bir gap bo‘lagi o‘zi munosabatga kirishgan so‘z bilan ma’lum sintaktik aloqada bo‘ladi: shavkat jonlanib ketdi; birpasda jonlanib ketdi. har bir gap bo‘lagi o‘zining qaysi so‘z bilan ifodalanishiga va boshqa gap bo‘lagi bilan bo‘lgan grammatik munosabatiga ko‘ra belgilanadi. gap bo‘laklari vazifalariga, gapdagi mavqeyiga qarab dastlab ikkiga bo‘linadi: 1. bosh bo‘laklar 2. ikkinchi darajali bo‘laklar.[footnoteref:4] boshqa kitoblarda gap boʻlaklari haqida quyidagicha fikrlar ketadi: gap bo‘laklari gapning uzviy qismi sifatida maydonga kelgan sintaktik kategoriyadir. so‘zlar gapda grammatik-semantik jihatdan mustaqil funksiya ifodalab (sintezlanib), muayyan so‘roqqa javob bo‘lib kelgandagina, gap bo‘lagi sanaladi. so‘zlarning biror bo‘lak vazifasida kelishi yoki kela olmasligini gap qurilishining sintaktik qonunlari belgilaydi. masalan, shoir o‘zining ilhomini sevimli xalqidan oladi. (“s. o‘zb.”) keyingi yillarda sovet ittifoqining xalqaro miqyosdagi obrosi nihoyat darajada oshib ketdi. (“s. o‘zb.”) birinchi gapda oltita …

5 / 33

atning aniqlovchi, ravishning hol, otning ega, to‘ldiruvchi vazifasida kelishi shu holat bilan izohlanadi. biroq bundan so‘z turkumlari va gap bo‘laklari tushunchasi bir xil hodisa ekan degan xulosa kelib chiqmaydi. so‘z va so‘z birikmalarining mohiyati gap sostavida bajargan vazifasiga qarab belgilanadi. muayyan bir so‘z formasining o‘zi boshqa so‘zlar bilan bo‘lgan munosabatiga ko‘ra gapning har xil bo‘lagi vazifasida kela oladi. so‘z turkumlari leksik-grammatik belgilar asosida aniqlanadi. gap bo‘laklari esa funksional jihatdan ajratiladi, gap bo‘laklari sintaktik kategoriya sifatida, so‘z turkumlari leksik birlik sifatida o‘rganiladi. so‘zlar kontekstdan tashqarida ko‘p ma’noli bo‘lishi mumkin, lekin gapda, uning bo‘lagi sifatida, faqat bitta sintaktik funksiya bajaradi. gap bo‘laklarini o‘rganish gapning leksik-semantik strukturasini o‘rganish bilan uzviy bog‘liqdir. chunki gapni bo‘laklarga ajratish ularning ifoda materiali va ma’nolarini o‘rganishni ham taqozo qiladi. gapning har bir bo‘lagi ifoda qilinayotgan hukmning butunligini ta’minlashda alohida o‘rin tutadi.[footnoteref:5] [5: abduraxmonov g. hozirgi o'zbek adabiy tili. toshkent: o'qituvchi, 1979, –b.49-50 ] olimlar gap bo‘laklarining funksional turlariga …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ega va uning o‘zbek tilshunosligida tadqiqi"

mavzu: ega va uning o‘zbek tilshunosligida tadqiqi mundarija: kirish 3 i.bob. gap bo‘laklari haqida umumiy ma’lumot 1.1. gapning bosh bo‘laklari 6 1.2. ega va uning ifodalanishi 14 ii.bob. eganing o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi 2.1. eganing oʻrganilishi 21 2.2. eganing matnda qo‘llanilishi 27 xulosa 30 foydalanilgan adabiyotlar 32 kirish kurs ishining dolzarbligi. davrimizning hayotiy ehtiyojlari maktablarda ta’lim-tarbiya ishlari darajasini yuqori bosqichga ko‘tarishni, har tomonlama puxta bilim olgan, fan va texnika asoslari bilan qurollangan kelajak avlodni tarbiyalab voyaga yetkazishni talab qiladi. prezidentimiz shavkat mirziyoyev: “bizning vazifamiz – to‘plangan tajriba va ilg‘or xalqaro amaliyotga suyangan holda, o‘zimizning taraqqiyot va yangilanish modelimizni qat’iy amalga oshi...

This file contains 33 pages in DOCX format (47.7 KB). To download "ega va uning o‘zbek tilshunosligida tadqiqi", click the Telegram button on the left.

Tags: ega va uning o‘zbek tilshunosli… DOCX 33 pages Free download Telegram