abu nasr farobiy va gʻazzoliyning falsafa ilmiga oid qarashlarni qiyosiy tahlil etish

DOCX 13 стр. 45,4 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 45,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

mavzu: abu nasr farobiy va gʻazzoliyning falsafa ilmiga oid qarashlarni qiyosiy tahlil etish ( farobiyning “ siyosat falsafasi” va gʻazzoliyning “kimyoi saodat “ asarlari asosida) reja: 1. abu nasr farobiyning falsafa ilmiga oid qarashlari. 2. imom g'azzoliyning falsafa ilmiga oid qarashlari. 3. g'azzoliy qoldirgan ijtimoiy-falsafiy meros. kirish. abu nasr farobiy – o’rta asr sharqining mashhur mutafakkiri, qadimgi yunon falsafasining sharqdagi eng yirik davomchisi va targ’ibotchisidir. u sirdaryo bo’yidagi o’tror (forob) shahrida 873 yilda tug’ilib, shosh (toshkent), buxoro shaharlarida o’qidi, so’ng xalifligining markazi bag’dod shahriga borib, u yerda ko’p yil istiqomat qildi. yunon faylasuflarining asarlarini mutolaa qilish, turli tillarni o’rganishbilan shug’ullandi. umrining so’nggi yillarida damashqda yashadi. 950 yilda vafot etdi. u turli sohalarga oid ilmiy asarlar qoldirdi. u o’z davrining faylasufi, musiqachisi, shoiri, qomusiy olimi sifatida shuhrat qozondi. u “aql haqidagi risola” “falsafadan oldin nimani o’rganish kerak”, “falsafa manbalari”, “masalalar manbalari” kabi 160 dan ortiq risolalar yaratdi. yaqin va o‘rta sharqda …

2 / 13

lmiga kirish», «aql haqida» «sillogizm» va «shartli hukmlar» kabi kitoblarini kiritishimiz mumkin. forobiy o‘zining asarlarida mantiq ilmi, uning predmeti, tuzilishi, vazifalari, fikrlash jarayonining bosqich va shakllari, mantiqiy qonunqoidalari, usul hamda amallari haqida keng ma’lumotlar bergan. jumladan, mantiq fanining predmeti va tushunchasining etimologiyasi haqida gap ketganda, forobiy qadimgi grek mutafakkirlariga murojaat qiladi. uning fikricha, greklar mantiqni uch ma’noda: – fikrni til orqali ifodalovchi inson nutqi sifatida; – inson intellekti yordamida zabt etiluvchi obyektlarga yo‘l ko‘rsatuvchi so‘z sifatida; – olamni bilish uchun insonga in’om etilgan ichki ruhiy kuch sifatida tushunishgan. mazkur ta’riflarni to‘ldirgan holda, forobiy mantiqqa «muayyan qonun-qoidalar asosida insonning fikrlash intellektini yo‘naltiruvchi va takomillashtiruvchi fan» deb ta’rif beradi. ushbu ta’rifni yanada aniqlashtirsak, forobiy asarlarida mantiq fanlarning fani sifatida tafakkurning qonun-qoidalarini o‘rganuvchi bosh fan, hatto san’at deb baholanadi. faqat tafakkur qonunlarigina bizga chin haqiqatni ochib bera oladi. forobiyning ta’kidlashicha, ularsiz fikrimiz qachon chin, qachon yolg‘onligini yoki qachon xatoga yo‘l qo‘yganligimizni bila olmaymiz. …

3 / 13

mantiqan kelib chiquvchi xulosaning o‘ziga xos turi sifatida ta’riflanadi. forobiy falsafa, dialektika, sofistika, ritorika va poetika kabi besh sillogistik san’at turlarini alohida ajratib ko‘rsatadi. sillogizmning strukturasi haqida gap ketganda, uni katta asos, kichik asos va natija kabilarga bo‘ladi. shuningdek, sillogizm terminlarini ham uchga ya’ni katta, kichik va o‘rta terminlarga bo‘ladi hamda har biriga alohida ta’rif beradi. forobiyning mantig‘i haqida shuni aytishimiz mumkinki, uning xizmati arastuning mantig‘i bilan keng ilmiy jamoatchilikni tanishtirishga muvaffaq bo‘lganligi, qolaversa, tarixda «arab mantiq maktabi» deb nom olgan yangi yo‘nalishni vujudga keltirganligi bilan baholanadi. farobiyning ta’lim- tarbiya haqidagi qarashlarida insonparvarlik g’oylari alohida o’rin tutadi. uning o’qtirishicha, insonni baxt-saodatga eltuvchi jamoa yetuk jamoa bo’la olishi mumkin. komil insonni yaratish, uni baxt-saodatga eltish har qanday davlat jamoa boshlig’ining vazifasi bo’lishi darkor. farobiyning ta’kidlashicha, insonni tarbiyalash ikki xil usul yordamida olib borilishi lozim. tarbiyalanuvchi ixtiyoriy ravishda zaruriy, aqliy va axloqiy xislatlarni- bilimli bo’lishga, to’g’rilik va haqiqatni sevishga, jasur, do’stlarga sadoqatli …

4 / 13

arini to’g’ri o’rganib, uning talablariga javob bera oladigan insonni kamol toptirish zarurligini ta’kidlaydi. farobiy insonning ma’naviy hayotida, asosan, uning ikki tomoniga: aqli-ongiga va axloqiga (xulq-atvoriga) e’tibor beradi. shuning uchun ta’lim-tarbiya, uning fikricha insonni aqliy tomondan ham, axloqiy tomondan ham etuk mukammal kishi qilib yetishtirishga qaratilmog’i lozim. tarbiyaning birdan bir vazifasi- jamiyat talablariga to’la-to’kis javob bera oladigan va uni bir butunlikda, tinchlikda, farovonlikda saqlab turish uchun xizmat qiladigan ideal inson tayyorlashdir. abu nasr forobiyning ilmiy me`rosi abu nasr forobiy ta'lim – tarbiya masalasida xususan aqliy tarbiyaga, ma'rifatli bo’lishga, aqlni mavjud bilimlar bilan boyitish, to’ldirishga katta e'tibor beradi. har qanday tarbiyani, xususan aqliy tarbiyani, ya'ni bilimlarni o’rganishni inson yoshlikdan boshlashligi zarurligi to’g’risidagi fikrni abu nasr forobiy alohida qayd qiladi. lekin, abu nasr forobiy «aqlli» bo’lishni faqat aqliy tarbiya, bilimdonlik bilangina chegaralab qo’ymaydi. abu nasr forobiy talqinida «aqllilik» insonning butun faoliyati – uning bilimi, axloqi, odobi, harakatlari, qiladigan ishlari majmuasi bilan o’lchanadi, ya'ni …

5 / 13

xslarni fosh qilish va ularga olijanob axloqiy xislatlarni qarama-qarshi qo’yish bilan ham jismoniy, ham axloqiy, har jihatdan yetuk va mukammal bo’lgan inson idealini yaratadi va uni har qanday ta'lim-tarbiyaning maqsadi sifatida namuna qilib qo’yadi. forobiy asarlarida inson, inson tarbiyasi, jamiyat va davlat muammolarini aks etirililgan. erkin fikr yuritish, ya'ni xurfikrlilik g’oyalaridan ilhomlangan o’rta asr faylasufi: abu nasr forobiy inson borlig’i, xususan, uning tanasi bilan joni jismi bilan uning insoniyligi, insoniyligi bilan u yashayotgan jamiyat o’rtasidagi o’zaro aloqadorlik, insonning insoniyligini namoyon qiluvchi fazilatlar, xislatlar va ularning shakllanish jarayoni muammolarini nazariy jihatdan ochib berishga harakat qildi. jon va tananing o’zaro aloqadorligi muammolari haqida fikr yuritgan abu nasr forobiy qadimgi yunon faylasufi platonning insonning ko’chib yurishi haqidagi ta'limotiga qarshi chiqdi. o’zining “masalalarning mohiyati” (“o’yinul masail”) risolasida jon tanadan oldin mavjud bo’lmasligi, bir tanadan boshqa tanaga ko’chib o’ta olmasligi haqidagi g’oyani olg’a surdi. abu nasr forobiyning fikriga asosan, odamlarning tanasi paydo bo’lishi bilan uning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "abu nasr farobiy va gʻazzoliyning falsafa ilmiga oid qarashlarni qiyosiy tahlil etish"

mavzu: abu nasr farobiy va gʻazzoliyning falsafa ilmiga oid qarashlarni qiyosiy tahlil etish ( farobiyning “ siyosat falsafasi” va gʻazzoliyning “kimyoi saodat “ asarlari asosida) reja: 1. abu nasr farobiyning falsafa ilmiga oid qarashlari. 2. imom g'azzoliyning falsafa ilmiga oid qarashlari. 3. g'azzoliy qoldirgan ijtimoiy-falsafiy meros. kirish. abu nasr farobiy – o’rta asr sharqining mashhur mutafakkiri, qadimgi yunon falsafasining sharqdagi eng yirik davomchisi va targ’ibotchisidir. u sirdaryo bo’yidagi o’tror (forob) shahrida 873 yilda tug’ilib, shosh (toshkent), buxoro shaharlarida o’qidi, so’ng xalifligining markazi bag’dod shahriga borib, u yerda ko’p yil istiqomat qildi. yunon faylasuflarining asarlarini mutolaa qilish, turli tillarni o’rganishbilan shug’ullandi. umrining so’nggi ...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (45,4 КБ). Чтобы скачать "abu nasr farobiy va gʻazzoliyning falsafa ilmiga oid qarashlarni qiyosiy tahlil etish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: abu nasr farobiy va gʻazzoliyni… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram