pul va uning mohiyati, turlari, pulni topish

DOCX 13 стр. 60,2 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 60,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi mavzu: pul va uning mohiyati, turlari, pulni topish reja: 1. pul muomalasi qonuni nima 2. pul muomalasi qonuni: mohiyati 3. pul muomalasi qonunini nima belgilaydi? 4. pul muomalasini huquqiy tartibga solish kirish har bir iqtisodiy kategoriya amal qiluvchi mamlakat rivojlanishining asosiy dastaglaridan biri pul bo’lib, bozor iqtisodiga o’tish va unda ish yuritishda uning roli va ahamiyati yana oshib boradi. darhaqiqat, pul - «bozor tili» deb bekorga aytishmagan. har bir iqtisodiy axborot, tovarlar va xizmatlar bahosi, to’lovlar, daromadlar va xarajatlar, moliyaviy talablar va majburiyatlar, iqtisodiy aloqalar makro va mikro darajalarda faqat pulda ifoda qilinadi. bozor iqtisodiga o’tish sharoitida pulni ahamiyatining oshishi shundaki, jamiyatimizda mavjud huquqiy va jismoniy shaxslar faoliyati va ularning natijasi -daromadi pul bilan bog’liq. shuning uchun ham pul barcha iqtisodiy rivojlanish pog’onalarida odamlarni o’ziga jalb qilib kelgan.1 avstraliyalik iqtisodchi olim k. mengerning fikricha aristotel va platondan boshlab xx asrning boshigacha pul …

2 / 13

lardir. ratsionalistik qarashning asoschilaridan biri aristotel bo’lib, u pul kelib chiqishining asosini o’zaro bir-biriga teng qiymatni harakatga keltiruvchi biror bir maxsus «qurol», kishilar orasida o’zaro kelishuv natijasida qabul qilingan shartli birlikning topilishi ayirboshlash jarayonining bo’lishiga olib kelgan deydi. o’zaro tovarlarni almashtirishga pul qatnashmaganda tovarni sotish jarayoni tovarni sotib olish jarayoni sifatida yuzaga kelgan. tovarlar o’rtasidagi proportsiya tasodifan, masalan, sotilishi kerak bo’lgan mahsulotga talab qay darajada va uning miqdorining kam ko’pligiga bog’liq holda o’rnatilgan. keyinchalik shu tovarlar ichidan umumiy ekvivalent rolini o’ynovchi ba’zi tovarlar ajralib chiqdi. jamiyatning rivojlanishi muomalaga metallarning kirib kelishiga olib keladi. rivojlanishning birinchi bosqichlarda bular mis, bronza, temir bo’lib almashinuv t-p-t shaklida olib borilgan. xviii asrlarning oxirigacha pul tomonlar o’rtasidagi shartnoma vositasi deb qarab kelingan. hozirgi vaqtda ham ba’zi chet el olimlari, masalan, pol samuelson pulni sun’iy sotsial shartlashish belgisi1 deb izohlangan. boshqa amerikalik olim jon gelbreit qimmatbaho metallarning pul vazifasini bajarishi bu kishilar o’rtasidagi kelishuvning mahsulidir deb …

3 / 13

dit pullar muomalada ishlatilmoqda. shuning uchun, qog’oz va kredit pullar, pul kelib chiqishi to’g’risidagi ratsionalistik kontseptsiyaning to’g’ridan-to’g’ri isboti bo’la olmaydi. qog’oz pullar yuzaga kelguncha jamiyat bir necha rivojlanish bosqichlarini bosib o’tgan. pulning kelib chiqish tarixi pulning evolyutsion nazariyasi bilan ko’proq bog’liq. tovar muomalasining evolyutsion rivojlanish jarayonida umumiy ekvivalent shaklini har xil tovarlar o’ynagan. har bir jamoa o’z tovarini ekvivalent sifatida o’rtaga qo’ygan. lekin jamiyat tarraqiyoti shu tovarlar ichidan ikki guruh tovarlarning ajralib chiqishiga olib keldi. bular: birinchi ehtiyoj uchun zarur bo’lgan tovarlar va zebu-ziynat tovarlaridir. ishlab chiqarishning rivojlanishi natijasida dehqonchilik va chorvachilikdagi mehnat taqsimoti, tovar turlarining ko’payishi almashinuv jarayoninig yana rivojlanishini taqozo qildi. almashuv jarayonida tovar egalari o’zaro muloqotda bo’lib, tovarning egasi o’z mahsulotini (mulkini) baholagan. shu baholash jarayoni biror o’lchov birligi bo’lishini taqozo qilgan. mamlakatimizning iqtisodiy jihatdan rivojlanishida ham pulning vujudga kelishi hamda uning amal qilishining o’rni beqiyosdir. pul tizimining vujudga kelishi milliy valyutamiz so’mning vujudga kelishiga ham eng …

4 / 13

ilayotib, k. marks pul muomalasining qonunini ochdi. bu qonunga asosan muomala vositasi funktsiyasini amalga oshirish uchun kerak bo’lgan pul miqdori aniqlanadi. metallik pul muomalasida muomaladagi pul miqdori stixiyali tarzda, pullarning xazina funktsiyasi yordamida tartibga solib turilgan: agar pulga ehtiyoj kamaysa, ortiqcha pullar (oltin tanga) muomaladan xazinaga oqib o’tishi kuzatilgan va aksincha. shunday qilib, muomaladagi pul miqdori kerakli darajada ushlab turilgan.keyinchalik muomalaga banknotalar chiqarilishi va ularning metallar (oltin yoki kumush)ga erkin almashinishi ham muomalada pulning ortiqcha miqdori bo’lishini inkor etadi. agar muomalada oltinga almashinmaydigan banknotalar yoki qog’oz pullar (xazina biletlari) amal qilsa, u holda naqd pul muomalasi pul muomalasi qonuniga asosan amalga oshadi. qog’oz pullar miqdori muomala uchun kerak bo’lgan oltin pullarning nazariy miqdoriga teng bo’lganda pul muomalasida hech qanday salbiy jarayonlar yuz bermaydi. pul muomalasi qonuni muomaladagi tovarlar massasi, ularning narx darajasi va pul muomalasi tezligi orasidagi iqtisodiy aloqadorlikni aks ettiradi. bu qonunga asosan muomala uchun zarur bo’lgan pul miqdorini …

5 / 13

tibor berilishi zarur. muomala uchun zarur bo’lgan pul miqdorini kamaytirish uchun quyidagi choralarni amalga oshirish muhimdir. bular: iste’mol kreditni rivojlantirish; kreditga qanchalik ko’p tovar sotilsa, shuncha kam miqdorda pul muomalada kerak bo’ladi; − naqd pulsiz hisob - kitoblarning rivojlanishi; −pullarning muomala tezligini oshirishga erishish va boshqalar. har bir jamiyat pul muomalasi qonuni talablarini hisobga olgan holda ish yuritishi zarur. chunki pul muomalasi qonunining buzilishi pul barqarorligiga putur yetkazadi. bu holda muomalaga chiqarilgan pul miqdori muomaladagi tovarlar bahosidan oshib ketishi, ya’ni inflyatsiya bo’lishiga, yoki pul ocharchiligiga (etishmovchiligiga) olib kelishi mumkin. pul universal almashinuv va to'lov vositasidir.ular ko'p funktsiyalarni bajaradilar, ular orasida aylanish va to'planishni ajratish mumkin. agar pul sarflanmasa, u egasi tomonidan ixtisoslashtirilgan holda saqlanadi. pulni iste'mol qilish va jamg'arish o'rtasidagi muvozanat insonning qoniqish formulasining ideal yechimidir. pul muomalasi haqida tushuncha o'z -o'zidan, pul aylanishi-bu o'z vazifalarini bajaradigan pulning doimiy harakati jarayoni.harakat naqd shaklda (asosan shaxslar), va naqd bo'lmagan shaklda (tashkilotlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "pul va uning mohiyati, turlari, pulni topish"

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi mavzu: pul va uning mohiyati, turlari, pulni topish reja: 1. pul muomalasi qonuni nima 2. pul muomalasi qonuni: mohiyati 3. pul muomalasi qonunini nima belgilaydi? 4. pul muomalasini huquqiy tartibga solish kirish har bir iqtisodiy kategoriya amal qiluvchi mamlakat rivojlanishining asosiy dastaglaridan biri pul bo’lib, bozor iqtisodiga o’tish va unda ish yuritishda uning roli va ahamiyati yana oshib boradi. darhaqiqat, pul - «bozor tili» deb bekorga aytishmagan. har bir iqtisodiy axborot, tovarlar va xizmatlar bahosi, to’lovlar, daromadlar va xarajatlar, moliyaviy talablar va majburiyatlar, iqtisodiy aloqalar makro va mikro darajalarda faqat pulda ifoda qilinadi. bozor iqtisodiga o’tish sharoitida pulni ahamiyatining oshishi sh...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (60,2 КБ). Чтобы скачать "pul va uning mohiyati, turlari, pulni topish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: pul va uning mohiyati, turlari,… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram