idrok va xotira haqida tushuncha

PPTX 19 pages 700.7 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 700.7 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

faoliyat falsafasi (praksiologiya) navoiy davlat pedagogika institutining matematika informatika fakulteti smia6 2-kurs talabasi jumaboyeva zulayxoning umimiy psixologiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi. idrok va xotira haqida tushuncha, uning nerv-fiziologik asosi. 2 reja: xotira idrok haqida tushuncha idrokning predmetliligi va yaxlitligi idrokning konstantligi va anglanganligi 3 xotira turlari vauning jarayonlari www.arxiv.uz xotira inson xayoti va faoliyatida juda muxim axamiyatga egadir. xotira odamning o’z o’tmish tajribasini uzluksiz ravishda kengaytirib borishga va amalda foydalanishga imkon beradi. xotiradan maxrum bo’lgan odamni bir daqiqa tassavur qilib ko’raylik bunday odam boshqa kishilarni va tevarakatrofdagi narsalarni tanish imkoniyatidan maxrum bo’lgan bo’lar edi u o’z ona tilini unutgan bo’lib, biror jumlani xam ayta olmas edi. bunday odamda harakat xotirasi yoqolib, u xech bir harakatni qabul qila olmas edi. 5 o’tmish tajribaning ongimizda iz qoldirilishi, saqlanishi va uni keyinchalik qayta tiklanishidan iborat bo’lgan jarayon xotira deb ataladi. individning o’z xayotiy tajribasini esda olib qolishi, esda saqlab turishi va keyinchalik esga …

2 / 19

lar: idrokning predmetligi, yaxlitligi, ma’lum tartibda tuzilishi, konstantligi, anglanganligi. 7 8 shaxs tevarak-atrofdagi narsa hodisalarning faqat ayrim xossalarini ongda aks ettirib qolmaydi balki ularning barcha xossalarini birgalikda bir butun holda ham aks ettiradi. sezgi organlariga bevosita ta'sir etib turgan narsa-hodisalarning obrazlarining kishi bir butun holda aks ettirishi idrok deyiladi. masalan: uyni idrok qilish, gulni idrok qilish, odamni idrok qilish va boshqalar. sezgi va idrok bir-biri bilan chambarchas bog'liq. kishi narsa-hodisalarning ayrim xossalarini sezadi. uni bir butun holda idrok qiladi. idrokning predmetliligi. idrokning predmetliligi ob’ektivlash ham deyiladi va tashqi olamdan olingan ma’lumotlarni shu olamning o‘ziga qaratishida ifodalanadi. tashqi olamdan kelayotgan ma’lumot, obraz (masalan, o‘qilayotgan kitobning tasviri) bizning sezgi organlarimizda emas (ko‘z ichida emas), balki bizning tanamizdan tashqarida, tashqi olamda deb idrok qilinadi. bu xususiyatsiz odamning amaliy faoliyatini tasavvur qilib bo‘lmaydi. idrokning predmetliligi tug‘ma hisoblanmaydi. sub‘ektda olamning predmetliligini ochib beruvchi ma’lum harakatlar tizimi mavjuddir. bu yerda to‘yish va harakat sezgilari muhim rol …

3 / 19

idrokning murakkabligi quyidagilarda ifodalanadi: har bir idrok tarkibiga ayni vaqtda bir necha sezgi kiradi. masalan, qovunni idrok qilish. bunda quyidagi sezgilar ishtirok etadi qovunning shakli va rangini aks etgiruvchi ko'rish sezgisi, hidini aks ettiruvchi hid sezgisi, mazasinn aks ettiruvchi ta'm sezgisi, harakatni aks etgiruvchi teri sezgisi va boshqalar. bu sezgilar taxlil yordamida ajratib olinadi va idrokning reseptiv tomonini tashkil etadi. ular ishtirokida narsaning barcha xossalari bir butun holda aks ettiriladi. bu esa idrokning perseptiv tomonini tashkil etadi. har bir idrok tarkibiga kishining o'tmishda hosil qilingan bilim va tajribalari kiradi. biz bunday shakl buyumlarni ilgari juda ko'p marta ko'rganmiz. ular haqida muayyan bilimlarimiz bor. shuning uchun bu shakllardagi yetishmagan joylarni o'sha bo'limlardan olib qo'shamiz va bir butun aks ettiramiz. demak, idrok jarayoniga xotira faoliyati qo'shiladi. 13 idrok tarkibiga xayol tasavvurlari kiradi. masalan: derazadagi qirovni idrok qilib, tropik o'rmon yoki gullarga o'xshatish, kesib olingan daraxt to'nkasini idrok qilib biror yovvoyi hayvonga o'xshatish, …

4 / 19

ol tug'iladi. shuningdek, har bir idrok hukm shaklida ifodalanadi. ya'ni narsa yoki hodisaga nom beriladi, uni so'z bilan aytiladi mavjud tushuncha doirasiga kiritadi. masalan: "bu gul", bu mashina, "bu kitob" va boshqalar, 16 idrok jarayoniga his-tuyg'ular ta'sir qiladi. bu his-tuyg'ular idrok qilinayotgan narsa hodisalar tug'risida o'tmishda tug'ilgan taassurotlar va fikrlardan hamda ayni paytdagi idrok jarayonidan vujudga kelishi mumkin. his-tuyg'ular idrokning aktivlik darajasini kuchaytiradi, uning mazmunini jonli, erkin qiladi. 17 idrok jarayonida diqqat g'oyat katta ahamiyatga ega. diqqat idrokning aktivligini oshiradi va uning mukammal bo'lishiga xizmat qiladi. diqqatsiz hech narsani idrok qilish mumkin emas. narsa-hodisalarni to'liq, va raso idrok qilish uchun shu narsa-hodisa ular ustida diqqat kuchli va barqaror turish zarur. demak, o'quv materialini yaxshi qilish uchun o'quvchilar diqqatiga e'tibor brish kerak. 18 foydalanilgan adabiyotlar o’zbekiston respublikasi konstitutsiyasi– t.: o’zbekiston, 2014. – 46 b. 8. orlov a.n. istselenie slovom, 1989. 9. ostapenko a.l. deontologiya medsestro` pri provedenii nekotoro`x diagnosticheskix manipulyatsii. medsestra, …

5 / 19

idrok va xotira haqida tushuncha - Page 5

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "idrok va xotira haqida tushuncha"

faoliyat falsafasi (praksiologiya) navoiy davlat pedagogika institutining matematika informatika fakulteti smia6 2-kurs talabasi jumaboyeva zulayxoning umimiy psixologiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi. idrok va xotira haqida tushuncha, uning nerv-fiziologik asosi. 2 reja: xotira idrok haqida tushuncha idrokning predmetliligi va yaxlitligi idrokning konstantligi va anglanganligi 3 xotira turlari vauning jarayonlari www.arxiv.uz xotira inson xayoti va faoliyatida juda muxim axamiyatga egadir. xotira odamning o’z o’tmish tajribasini uzluksiz ravishda kengaytirib borishga va amalda foydalanishga imkon beradi. xotiradan maxrum bo’lgan odamni bir daqiqa tassavur qilib ko’raylik bunday odam boshqa kishilarni va tevarakatrofdagi narsalarni tanish imkoniyatidan maxrum bo’lgan bo’lar edi u o’z o...

This file contains 19 pages in PPTX format (700.7 KB). To download "idrok va xotira haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: idrok va xotira haqida tushuncha PPTX 19 pages Free download Telegram