o‘zbek tili leksikasining boyish manbalari

DOCX 4 стр. 23,5 КБ Бесплатная загрузка

4 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 23,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 4

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 4

mavzu: o‘zbek tili leksikasining boyish manbalari. tarixga xos o‘z va o‘zlashgan so‘zlar tasnifi reja: 1. o‘zbek tili leksikasining boyish manbalari 2. tarixga xos o‘z va o‘zlashgan so‘zlar o‘zbek tilining leksikasi fan-texnika, san’at, ishlab chiqarishning taraqqiyoti bilan bog‘liq holda boyib boradi. tilning lug‘at tarkibi 2 manba asosida boyiydi. 1. o‘zbek tilining ichki imkoniyatlari asosida (ichki manba). bunda so‘z yasash orqali yangi so‘zlar hosil qilinadi: sirifdosh. limonzor. vazirlik. ijarachi, tinchliksevar. mdh, bmt kabi. ichki imkoniyatga shevalaruan adabiy tilga so'z olish ham kiradi: aya. bolish. uvildiriq (ikra) kabi. 2. boshqa tillardan so'z olish (tashqa manba). 0‘zbek tiliga boshqa tillardan so‘z o‘zlashtirish turli davrlarda turlicha bomgan. eng qadimda fors-tojik tillaridan, keyinroq arab tilidan, undan ham keyinroq rus tilidan va rus tili orqali yevropa tillaridan so‘z o'zlashtirish faollashgan. 0‘zlashgan so‘zlar ham o‘zbek tili leksikasida anchagina miqdomi tashkil etadi. keyingi yillarda tilning leksik tarkibini so‘z yasashdan ko‘ra boshqa tillardan so‘z o'zlashtirish hisobiga boyishi yyetakchilik qilmoqda. boshqa …

2 / 4

qlanib, bir qismi o‘z til orqali beriladi. traktorist - traktorchi, tabelshik - tabelchi kabi. 0‘zga til so‘zidagi ma’no o‘z tildagi so'z bilan berilsa, bu semantik kalka deb ham yuritiladi. masalan, bo'g'in so'zining ruscha «pokoleniye» ma’nosi. o`zbek tili leksikasi bir qancha manba asosida boyib, rivojlanib boradi. uni, eng avvalo, ikki katta guruhga ajratish mumkin: 1) ichki imkoniyat; 2) tashqi imkoniyat. birinchisi ichki manba, ikkinchisi tashqi manba deyiladi: 1. o`zbek tili lug`at tarkibining birinchi yo`l bilan boyib borish imkoniyati juda keng. masalan: a) ilgari qo`llanib, keyin iste’moldan chiqib ketgan so`zdan yangi tushunchani ifodalash uchun foydalanish: vazir, hokim, viloyat, shirkat, noib, tuman kabi; b) yasovchi qo`shimcha yordamida yangi so`z yasash: uyali (telefon), omonatchi, pudratchi, bojxona, auditchi (auditor), dizaynchi (dizayner) va boshqa; d) shevaga xos so`zni faollashtirish: mengzamoq (xorazm) «o`xshatmoq», «tenglashtirmoq», «qiyoslamoq» ma’nosida. 2. o`zbek tili lug`at tarkibi tashqi manba asosida ham boyib bormoqda. dunyoda ichki imkoniyati asosidagina rivojlanadigan til yo`q. faqat ma’lum zarurat …

3 / 4

dan qolgan, eskirgan ma’nolari berilgan. iii. so`zlarning ma’nolari bir-biridan arab raqamlari bilan ajratilgan, har bir ma’noga taaluqli ma’no nozikliklari esa shu ma’no ichida bir tik chiziqdan keyin berilgan. masalan: dodxoh (f-t) 1 adolat talab etuvchi, adolat istovchi. 2 buxoro xonligida adolat istovchilardan amir nomiga ariza qabul qiluvchi lavozimli kishi. 3 farg`ona vodiysi va toshkentda mingboshi va boshqa ba’zi amaldorlarni ulug`lash uchun ishlatiladigan so`z. iv. bosh so`zlarning mustaqil ko`chma ma’nolari arab raqamlari bilan ajratilgan va ko`chma belgisi bilan ta’minlangan. v. lug`atda ayrim so`zlarning leksik ma’no kasb etgan grammatik shakllari (lek, ila, limu, badaliga kabi) ham berilgan turli leksikografik usullar bilan izohlangan. masalan:murabba (a, murabba, iii sh.brl. murabbai). tomonlari teng to`g`ri to`rtburchak, kvadrat, chorsi. vi. ayrim so`zlarning boshqa so`zlarga birikib qoshma so`z yasash xususiyati ham alohida- alohida izohlab berilgan. vii. lug`atda atash vazifali so`zlarning, ayniqsa, ot, sifat va fe’llarning ma’nolarini ochishda tavsifiy izoh usullaridan keng foydalanilgan. bu xildagi so`z ma’nosi uning asosiy …

4 / 4

o‘zbek tili leksikasining boyish manbalari - Page 4

Хотите читать дальше?

Скачайте все 4 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek tili leksikasining boyish manbalari"

mavzu: o‘zbek tili leksikasining boyish manbalari. tarixga xos o‘z va o‘zlashgan so‘zlar tasnifi reja: 1. o‘zbek tili leksikasining boyish manbalari 2. tarixga xos o‘z va o‘zlashgan so‘zlar o‘zbek tilining leksikasi fan-texnika, san’at, ishlab chiqarishning taraqqiyoti bilan bog‘liq holda boyib boradi. tilning lug‘at tarkibi 2 manba asosida boyiydi. 1. o‘zbek tilining ichki imkoniyatlari asosida (ichki manba). bunda so‘z yasash orqali yangi so‘zlar hosil qilinadi: sirifdosh. limonzor. vazirlik. ijarachi, tinchliksevar. mdh, bmt kabi. ichki imkoniyatga shevalaruan adabiy tilga so'z olish ham kiradi: aya. bolish. uvildiriq (ikra) kabi. 2. boshqa tillardan so'z olish (tashqa manba). 0‘zbek tiliga boshqa tillardan so‘z o‘zlashtirish turli davrlarda turlicha bomgan. eng qadimda fors-tojik tilla...

Этот файл содержит 4 стр. в формате DOCX (23,5 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek tili leksikasining boyish manbalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek tili leksikasining boyis… DOCX 4 стр. Бесплатная загрузка Telegram