ijtimoiylashuv

DOCX 12 pages 35.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.5 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: ijtimoiylashuv ijtimoiy pedagogik hodisa sifatida. ijtimoiylashuv omillari va vositalari. reja: 1. “ijtimoiylashuv” va uning mexanizmlari, agentlari, vositalari, omillari. 2. ta’lim-tarbiya bola (o‘quvchi) shaxsni ijtimoiylashtirish omili sifatida. 3. ijtimoiy pedagogning tarbiyasi og‘ir o‘smirlar bilan ish olib borishi. asosiy tushunchalar: ijtimoiylashuv, ijtimoiylashuv omillari, mexanizm, vosita, agent va boshqalar. 1-masalaning bayoni ijtimoiylashuv tushunchasi. "ijtimoiylashuv” so‘zi dastlab siyosiy iqtisodiyotdan kelib chiqqan. u siyosiy iqtisodiyotda yer va ishlab chiqarish vositalarining umumlashuvi ma’nosini anglatgan. "ijtimoiylashuv” atamasini birinchi bo‘lib amerikalik sotsiolog f. g. keddings insonlarga nisbatan qo‘llagan. u "ijtimoiylashuv nazariyasi” (1987) kitobida hozirgiga yaqin ma’noda "ijtimoiy tabiat yoki individ xarakterini rivojlantirish, insonni ijtimoiy hayotga tayyorlashdir” degan fikrni bildiradi. xx asr o‘rtalarida ijtimoiylashuv inson rivojlanishini butun umri mobaynida o‘rganuvchi hamda fanlararo bog‘lanuvchi mustaqil ilmiy sohaga aylandi. ijtimoiylashuvning turli konsepsiyalarini tahlil qilish uni, shartli ravishda, ikki asosiy yondashuvga ajratish imkonini beradi: — subyektiv-obyektiv. unda insonga jamiyat ta’sirining sust iste’molchisi sifatida qaraladi (e. dyurkgeym, t. parsons); — subyektiv-subyektiv. bunda …

2 / 12

shakllanadi. bola uni yuzaga chiqarish uchun turli usul va vositalarni qidira boshlaydi va buning natijasida uning individuallashuvi ro‘y beradi. shaxsning faqat o‘ziga tegishli bo‘lgan ijtimoiy ahamiyatga ega xislatlari individual tarzda namoyon buladi, uning ijtimoiy xulq-atvori esa takrorlanmas jihatlarga ega bo‘ladi. bolaning ijtimoiy rivojlanishi o‘zaro bog‘liq bulgan ikki yo‘nalishda olib boriladi: moslashuv (ijtimoiy madaniy tajriba, madaniyatni o‘zlashtirish) va individuallashuv (mustaqillik, nisbatan uziga xoslikka ega bo‘lish). shunday qilib ijtimoiylashuv tushunchasi zamonaviy fanda inson shaxsining moslashuvi va individuallashuvi jarayonlarini o‘zaro bog‘laydi. inson (bola)ning aniq bir jamiyat sharoitlariga moslashuvi yoki undan ajralib chiqishi (individuallashuvi) ijtimoiylashuv jarayonining mazmunini tashkil qiladi. moslashish subyekt va ijtimoiy muhitning o‘zaro faol yaqinlashuv jarayoni va natijasidir. (j. piaje, r. mertoj). ijtimoiy moslashuv esa ijtimoiy muhit talablariga insonning munosabat bildirishidir. shunday qilib, ijtimoiylashuv (moslashuv) individning ijtimoiy mavjudotga aylanish jarayoni va natijasidir. individuallashuv insonning obyektiv ehtiyojlar bilan bog‘liq hrlda jamiyatda ma’lum darajada alohidalikka intilishi bo‘lib, uning yoshligidayoq o‘z-o‘zini namoyon qilishga bo‘lgan harakatlarida …

3 / 12

on uch asosiy sohada amalga oshadi: 1.faoliyat turlarining kengayishi, uning shakl va vositalarini qo‘lga kiritish, erkin mo‘ljal olish. 2. muloqot doirasini kengaytirish, uning mazmunini chuqurlashtirish, xulq-atvor meyorlarini o‘zlashtirish. 3. shaxsiy "men” obrazini faoliyatning faol ishtirokchisi sifatida shakllantirish, uz ijtimoiy mansubligi va o‘rnini anglash, o‘ziga baho berishni shakllantirish. ijtimoiylashuv vositalari. inson ijtimoiylashuvi u yoki bu jamiyat ijtimoiy qatlamlariga xos bulgan universal vositalar orqali amalga oshiriladi. ularga quyidagilar kiradi: go‘dakni emizish va g‘amxo‘rlik qilish usullari, maishiy va gigiyenik yurish-turish qoidalari, insonni o‘rab turuvchi moddiy madaniyat mahsulotlari, ma’naviy madaniyat unsurlari (alladan boshlab ertaklargacha), muomala usuli va mazmuni, oilada jazolash va mukofotlash uslublari, insonning qayotiy faoliyatidagi ko‘p sonli munosabatlari: muloqot, o‘yinlar, ma’naviy-amaliy faoliyat, sport bilan shug‘ullanish. har bir jamiyat, davlat, ijtimoiy guruh ijobiy va salbiy, rasmiy va norasmiy qarorlar, ta’qiqlashlar, ruxsat berish, majburlash kabi chora-tadbirlarni ishlab chiqadi. bu choralar yordamida inson xulq-atvori shu jamiyatda qabul qilingan meyoriy qadriyatlarga moslashtiriladi. bola ijtimoiylashuvining yetakchi vositalari: muloqot …

4 / 12

oyaga yetishida va shakllanishi jarayonida u bilan bevosita munosabatda bo‘lgan kishilar muhim o‘rin tutadilar. ularni ijtimoiy pedagogikaga oid adabiyotlarda “ijtimoiylashuv agentlari deb ham nomlanadi. turli yosh davrlarida agentlarning tarkibi turlicha buladi. bolalar va o‘smirlar uchun ota-ona, aka-uka, opa-singillar, qarindoshlari, tengdoshlari, qo‘shnilar agent bo‘lishlari mumkin. yoshlik davriga kelib, agentlar qatoriga turmush o‘rtog‘i va hamkasblari ham qushilishlari mumkin. ijtimoiylashuvdagi tutgan o‘rniga, inson uchun ahamiyatiga qarab agentlar faol ta’sir etuvchi va faol ta’sir ko‘rsatmaydigan agentlarga farqlanadi. ijtimoiylashuv mexanizmlari. insonning ijtimoiylashuvi turli omillar, agentlar bilan hamkorlikda va bir qator mexanizmlar asosida amalga oshadi. fransuz olimi gabriel tard, amerikalik uri bronfenbrener, rus olimlaridan v. s. muxina va a. v. petrovskiylarning tadqiqotlarida ijtimoiylashuv mexanizmlariga turlicha yondashuvlar keltiriladi. mavjud ma’lumotlarning umumlashtirilishi quyidagi mexanizmlarni alohida ajratib ko‘rsatish imkonini beradi: i. p. podlasiy tasnifi bo‘yicha, ijtimoiylashuv mexanizmlari quyidagilardan iborat: bostirish mexanizmi. uning mazmuni muayyan g‘oya, fikr, xohish, istaklarni ongdan chiqarib tashlashdan iborat. bu mexanizmningtashqi va ichki turlari mavjud. ichki …

5 / 12

bu esa uning o‘z “men”ini cheklab qo‘yishi va qiyinchiliklar oldida ojiz qolishi, demakdir. ba’zi hollarda o‘z-o‘zini cheklash mexanizmini qo‘llashni oqlasa bo‘ladi. chunki bu holatda moslashuv sodir bo‘lishi mumkin. biroq uzoq muddatli o‘z-o‘zini oqibatda bola o‘z salohiyatini bilmay turib, ilk muvaffaqiyatsizlikdan so‘ng boshlagan ishini tashlab qo‘yib, oqimga qarab suza boshlaydi; loyihalash mexanizmining mohiyatini o‘z kamchiliklarini boshqalarga tegishli, deb hisoblash tashkil qiladi. o‘ziga yoki boshqalarga qarshi krratilgan salbiy hissiyotlar yordamida inson o‘ziga bo‘lgan hurmatni saqlab qoladi. shubhali inson boshqalardan gumonsiraydi, xudbin hammani xudbin deb hisoblaydi. identifikatsiyalash ijtimoiylashuvning yana bir asosiy mexanizmidir. identifikatsiya jarayonida tarbiyalanuvchi xayolan o‘zini o‘rtoqlari bilan qiyoslaydi. identifikatsiya obyekti nafaqat real insonlar, balki tasavvurlardagi insonlar ham bo‘lishi mumkin. identifikatsiyaning to‘liq, qisman, ongli, ongsiz turlari mavjud. identifikatsiya mexanizimi introyeksiya mexanizimi bilan juda bog‘liq. bunda boshqalarning xislatlari, go‘yoki “ketma- ket terilganday” maxsus o‘zgartirilmagan holda bola ongida o‘zlashtirib olinadi. garchi bu mexanizm xayolan amalga oshirilsa- da, uning natijalarini anglab olish unchalik murakkab emas. …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiylashuv"

mavzu: ijtimoiylashuv ijtimoiy pedagogik hodisa sifatida. ijtimoiylashuv omillari va vositalari. reja: 1. “ijtimoiylashuv” va uning mexanizmlari, agentlari, vositalari, omillari. 2. ta’lim-tarbiya bola (o‘quvchi) shaxsni ijtimoiylashtirish omili sifatida. 3. ijtimoiy pedagogning tarbiyasi og‘ir o‘smirlar bilan ish olib borishi. asosiy tushunchalar: ijtimoiylashuv, ijtimoiylashuv omillari, mexanizm, vosita, agent va boshqalar. 1-masalaning bayoni ijtimoiylashuv tushunchasi. "ijtimoiylashuv” so‘zi dastlab siyosiy iqtisodiyotdan kelib chiqqan. u siyosiy iqtisodiyotda yer va ishlab chiqarish vositalarining umumlashuvi ma’nosini anglatgan. "ijtimoiylashuv” atamasini birinchi bo‘lib amerikalik sotsiolog f. g. keddings insonlarga nisbatan qo‘llagan. u "ijtimoiylashuv nazariyasi” (1987) kitobida h...

This file contains 12 pages in DOCX format (35.5 KB). To download "ijtimoiylashuv", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiylashuv DOCX 12 pages Free download Telegram