kasbiy nutq odobi

DOCX 6 pages 29.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.2 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

hadislarda nutq va nutq odobi haqida kasbiy nutq odobi. sohaga oid (pedagogik) nutqning o`ziga xosliklari. reja: 1. mutafakkirlarimizning nutq odobi haqida bildirgan fikrlari. 2. o’qituvchi nutq haqida. 3. hadislarda nutq odobi haqida. 4. shirinsuxanlik insonning ziynati. nutq odobi insonning umumiy axloqini belgilovchi asosiy mezondir. o’rta osiyoda axloqiy tarbiya o’z an`analariga egadir. axloq haqidagi ibratli fikrlar qadimgi turkiy yodnomalarda, buyuk allomalarning asarlarida va boshqa yozma yodgorliklarda bizgacha etib kelgan. axloq fan sifatida o’rta asrlarda yuzaga keldi. bu fanning o’z olimlari paydo bo’ldi, nazariyasi yaratildi. farobiy, ibn sino, nasriddin tusiy, jaloliddin davoniy, sabzovoriy, g’iyosiddin mansur kabilar axloq fanining mavzui, vazifalari, maqsadining nazariy va amaliy jihatlarini asoslab berishga hissa qo’shdilar. afsuski, ko’p yillar davomida bu merosni o’rganish, ommalashtirishga imkon bo’lmadi, juda ko’p olimlarimiz hamon xalq uchun noma`lum bo’lib kelmoqda. aslida esa deyarli hamma davrlarda bu fan taraqqiy etib bordi, yangi-yangi asarlar paydo bo’ldi; axloq va ta`lim-tarbiya sohasida ilmiy tadqiqot olib borgan juda ko’p …

2 / 6

bu boy merosdan bahramand bo’la olmadi. kishining odobi, eng avvalo, uning nutqida ko’rinadi. nutq odobi nima? nutq odobi deganda aytilishi zarur bo’lgan xabarlarni, tinglovchini hurmat qilgan holda, uning ko’ngliga mos, adabiy normadagi ifodalar bilan etkazish tushuniladi. har qanday xunuk xabarni ham tinglovchiga beozor etkazish mumkin. buning uchun so’zlovchi tilni, adabiy til normalarini mukammal bilishi lozim. muloyim, yoqimli, odobli so’zlash ham o’z-o’zidan paydo bo’lmaydi. unga yoshlikdan ongli mashqlar qilish, tilning lug’at boyligini egallash, bu borada nutqni ibratli kishilarga taqlid qilish, ulardan o’rganish orqali erishiladi. o’quvchi uchun eng yaxshi namuna o’qituvchi nutqidir. buni o’qituvchi har doim o’zida his etib turishi, o’z nutqida hech vaqt odob-axloq, nutq madaniyati normalaridan chiqmasligi lozim. nutqiy muomala salomlashishdan boshlanadi. salomlashishdagi xushmuomalalik undan keyingi yaxshi suhbatga debocha bo’ladi, tinglovchiga yaxshi kayfiyat paydo qiladi. agar salomlashish quruq, iltifotsiz bo’lsa, keyingi suhbatga salbiy ta`sir etishi mumkin. ko’p asrlik odatiy an`analarimizga ko’ra, “assalomu alaykum”ning javobi “vaalaykum assalom”dan iborat. keyingi davrlarda yoshlar …

3 / 6

ilimizda xayrlashganda ishlatiladigan “sog’ bo’ling”, “xayr, ko’rishguncha”, “xayr, omonlikda kurishaylik” kabi ta`sirchan iboralar mavjud. o’qituvchi sinfdan chiqayotganda “xayr, sog’ bo’linglar”, “xayr, yaxshi qolinglar” iboralarini ishlatsa, o’rinli bo’ladi. bolaga yaxshilik qilgan, aytilgan yumushni, iltimosni bajargan kishilarga minnatdorchilik ifodalaydigan chiroyli ifodalar bor. ularni kundalik muomalaga kiritish, o’z o’rnida ishlatish kishi xulqini naqadar bezaydi. o’qituvchi topshiriqni yaxshi bajargan o’quvchilarni “ofarin”, “barakalla”, “rahmat”, “otangizga rahmat”, “minnatdorman” kabi so’zlar bilan rag’batlantirishi mumkin. o’qituvchining nutqi hamma vaqt o’zbek adabiy tili normalariga sodiq qoladi, adabiy tilning go’zal va ta`sirchanligini o’zida saqlaydi. adabiy til ma`lum qo’shimchalar, grammatik kategoriyalarning qo’llanishdagi bir xilligi, barkarorligi bilan umumo’zbek xarakterida bo’ladi va shevalardan ustun turadi. uning ustunligini bir tomondan adabiy normalar belgilaydi. hadislarda nutq va nutq odobi haqida hadislarda aytilishicha, “qur`oni karim”da ehsonga loyiq kishilarning birinchi navbatda ota-ona haqi belgilab beriladi. “al-isro” surasining 23-24 oyatlarida ota-onaga yaxshilik – alloh taologa ibodat qilishdan keyin ikkinchi vazifa sifatida ta`kidlanadi. ota-ona qanday inson bo’lishidan qat`iy nazar, …

4 / 6

llik qilmaslik, xushmuomala bo’lish odoblari hayotda tinchlik va baxt saodatga erishishda yorug’ yul sifatida talqin etiladi: “alloh tomonidan bo’lgan bir marhamat sababli ularga (sahobalarimizga) yumshoq so’zli bo’ldingiz. agar qo’pol, qattiqqo’l bo’lganingizda edi, albatta atrofingizdan tarqalib ketgan bo’lar edilar”. (“ol - imron” surasi, 159-oyat). haqiqatdan ham so’zlashish madaniyati har bir inson uchun eng zarur bo’lgan, unga baxt-saodat, jamiyatga esa ravnaq keltiradigan muhim fazilatdir. “qur`on”da insonni axloqiy kamolga etkazishda yaxshi kishilar bilan hamsuxbat bo’lish ham katta ahamiyatga ega, deb ko’rsatiladi. yaxshi kishilar bilan ham, yomon kishilar bilan ham muomala-muloqotda bo’lganda, albatta uning o’ziga xos odob qoidalari bor. islomda ruxsat so’rash va salomlashish odoblariga ham e`tibor beriladi. “nur” surasining 27-28 oyatlarida bu borada aniq tavsiyalar berilganki, bu tavsiyalarga rioya qilish insonning ma`naviy kamolotidan dalolat beradi. islomda salomga alik olish xususida “niso” surasining 86-oyatida “qachon sizlarga biron ibora bilan salom berilsa, sizlar undan chiroyliroq qilib alik olinglar yoki (hech bo’lmasa) o’sha iborani qaytaringlar”, -deyiladi. …

5 / 6

bni kaykovus o`z o`g’li gilonshohga bag’ishlaydi. ma`lumki, x-xi asrlarda ilm-fan, madaniyat, san`at va adabiyot taraqqiy etdi. abu abdulloh ro`dakiy, abulqosim firdavsiy, abul hasan binni ahmad unsuriy kabi shoir, olimlar shu davrda yetishib chiqdilar. kaykovusning “qobusnoma” asari ham mana shunday ilm-fan jadal sur`atlarda rivojlangan bir paytda dunyoga keldi. “qobusnoma” sharq olimlari bilan bir qatorda g’arb ilm ahlining diqqatini ham o`ziga tortdi. ulkan tarbiyaviy ahamiyatga ega ekanligi sababli ham turli tillarga tarjima etildi va butun dunyo xalqlariga tanildi. 1702-1705-yillarda turk tiliga, 1786-87-yillarda muhammad siddiq rashidiy tomonidan uyg’ur tiliga, 1811-yil nemis tiliga tarjima qilindi. asli fors-tojik tilida yaratilgan bu asarni ota-bobolarimiz asl nusxasidan foydalangan holda asrlar mobaynida mutolaa qilib keldilar. 1860-yilda mashhur o`zbek shoiri va olimi muhammad rizo ogahiy tomonidan bu kitob o`zbek tiliga o`girildi. “qobusnoma” 1881-yilda qayum nosiriy tomonidan tatar tiliga, 1886-yilda rus va franso’z tillariga tarjima qilindi. mashhur rus olimi .ye.i.beltels 1953-yilda rus tiliga tarjima qildi. 3

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kasbiy nutq odobi"

hadislarda nutq va nutq odobi haqida kasbiy nutq odobi. sohaga oid (pedagogik) nutqning o`ziga xosliklari. reja: 1. mutafakkirlarimizning nutq odobi haqida bildirgan fikrlari. 2. o’qituvchi nutq haqida. 3. hadislarda nutq odobi haqida. 4. shirinsuxanlik insonning ziynati. nutq odobi insonning umumiy axloqini belgilovchi asosiy mezondir. o’rta osiyoda axloqiy tarbiya o’z an`analariga egadir. axloq haqidagi ibratli fikrlar qadimgi turkiy yodnomalarda, buyuk allomalarning asarlarida va boshqa yozma yodgorliklarda bizgacha etib kelgan. axloq fan sifatida o’rta asrlarda yuzaga keldi. bu fanning o’z olimlari paydo bo’ldi, nazariyasi yaratildi. farobiy, ibn sino, nasriddin tusiy, jaloliddin davoniy, sabzovoriy, g’iyosiddin mansur kabilar axloq fanining mavzui, vazifalari, maqsadining nazariy va a...

This file contains 6 pages in DOCX format (29.2 KB). To download "kasbiy nutq odobi", click the Telegram button on the left.

Tags: kasbiy nutq odobi DOCX 6 pages Free download Telegram