sezgilar haqida tushuncha

PPTX 45 pages 2.3 MB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

mavzu: sezgi mavzu: sezgi va idrokning psixologik mohiyati reja: bilish jarayonlari. sezgilar haqida tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi. sezgilarning umumiy qonuniyatalari idrok haqida tushuncha. idrokning murakkabligi. idrokning xossalari. idrok etish qonuniyatlari. teverak-atrofimizdagi narsa va hodisalarning turli xil belgi va xususiyatlari har doim bizning sezgi a’zolarimizga ta’sir etib turadi. natijada bizda turli sezgilar hosil bo’ladi. yorug’lik nurlarining ko’zimiga ta’sir qilishi natijasida ko’rish sezgisi, havo to’lqinlarining qulog’imizga ta’sir etishi natijasida eshitish sezgisi, nafas oliy paytida havo bilan birga burun bo’shlig’iga kirgan turli zarrachalarning ta’siri natijasida hid bilish sezgisi, biror narsani qo’limiz yoki badanimizga tegib ta’sir etishi orqali teri(tuyish) sezgisi hosil bo’ladi. sezgi deb – atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a’zolarimizga bevosita ta’sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgi bilish jarayonlari ichida oddiy psixologik jarayon bo’lib, tashqi olamdagi narsa va hodisalarni aks ettiradi. tashqi olamdan kelayotgan qo’zg’atuvchilarning muayyan retseptorlarga bevosita ta’sir etish orqali ayrim belgi va …

2 / 45

qabul qilib olib, fizologik jarayon bo’lgan qo’zg’alishni psixik jarayonga, ya’ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo’lib, ular quyidagilardan iborat. periferik – tashqi quvvatni nerv jarayoniga o’tkazadigan maxsus transformator qismi analizatorning periferik bo’limining markaziy analizator bilan bog’laydigan yo’llarni ochadigan afferent va efferent nervlar analizatorning periferik bo’limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo’ladigan qobiq osti va qobiq bo’limlari. ch.sherrington retseptorlarning qayerda joylashganiga qarab sezgilarni 3 turga bo’ladi. tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishga moslashgan hamda retseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya’ni ekstroretseptiv sezgilar. ichki tana a’zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda retseptorlari ichki tana a’zolarida, to’qimalarda joylashgan sezgilar, ya’ni interoretseptiv sezgialr. tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma’lumot beruvchi muskullarda, bog’lovchi paylarda,mushaklarda joylashgan sezgilar, ya’ni proprioretseptiv sezgilar. sezgi turlari ko’rish sezgilari teri sezgilari muskul-harakat statik sezgilar eshitish sezgilari hid bilish sezgilari ta’m bilish sezgilari organik sezgilar insonlar tomonidan rang va yorug’likni sezish …

3 / 45

musiqaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. odatda tovushlar oddiy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning birinchisi tonli, ikkinchisi esa bir necha tondan tashkil topadi. eshitish sezgilari quloq bo’lib, tashqi quloqlar suprasi bilan eshituv yo’lidan iborat. o’sha quloqlar nog’ora parda va unga yopishgan uchta suyakcha bolg’acha, sopdan va uzangidan tashkil topgan. ichki quloq o’zaro birlashmagan uchta bo’lakdan tuzilgan. eshitish sezgilari eshituv organi tovushlarni eshitish va muvozanat funksiyasini bajaradi. hid bilish sezgilariga hidlarni his qilish kiradi va ularning organi burun kavagining yuqori tomoni hisoblanib,bu yerda hid bilish hujayralari hamda sezuvchi nerv tarmoqlari joylashgan. ular shilliq pardalarda botib turadi. hidli moddalar sezuvchi nervni qo’zg’aydi. hid bilish markazi bosh miya yarim sharlari orqa yuzasining pastki qismida mavjud deb taxmin qilinadi. hid bilish sezgilari odamda hid retseptorlari burunning yuqori chig’anoqlarining o’rta qismi va burun to’sig’ining shilliq pardasida joylashgan. ularning soni 60mln.dan ortiq. ta’m bilish sezgilari shirin, achchiq, nordon, sho’r singari mazalarni his qilish bilan tavsiflanadi. ta’m …

4 / 45

sh sezgisi uchun ichki quloqdagi vestibulyar apparat retseptor vazifasini bajaradi. organik sezgilarning retseptorlari ichki organlarda,qizilo’ngach, me’da ichak, qon tomirlari, o’pka va shu kabilarda joylashgan bo’ladi. ichki organlardagi jarayonlar organik sezgilar retseptorlarining qo’zg’atuvchilaridir. organik sezgilar retseptorlarining qo’zg’atuvchilari og’riq sezgilar chanqoq sezgilar noxush tuyg’ular ochlikni sezish tayanch tushunchalar: adaptatsiya - qo`zg`atuvchining davomli ta`siriga analizatorning moslashishi analizator - sezuvchi apparat vibratsiya - titrashni sezish sensibilizatsiya - sezgirlikning ortib borishi. sinesteziya - ikki sezgining qo`shilib ketishi kinestezik - oraliq sezgi retseptor - analizatorlarning qo`zg`atuvchini qabul qiluvchi qismi idrok sezgi a`zolariga bevosita ta`sir etib turgan narsa - hodisalarning obrazlarining kishi ongida bir butun holda aks ettirilishi idrok deyiladi. masalan: uyni idrok qilish, gulni idrok qilish, odamni idrok qilish va boshqalar. sezgi va idrok bir - biri bilan chambarchas bog`liq. 2. idrokning murakkabligi sezgilar oddiy elementar psixik jarayondir. idrok esa sezgilarga qaraganda murakkab psixik jarayon hisoblanadi. idrokning murakkabligi quyidagilarda ifodalanadi: 1. har bir idrok tarkibiga ayni …

5 / 45

xshatish va boshqalar. 4. idrok tarkibiga tafakkur va nutq faoliyati ham kiradi. agar idrok qilinayotgan narsa yoki hodisa biz uchun yangi, notanish bo`lsa, darrov fikr yuritish faoliyati boshlanadi va “bu nima”, “buning nomi nima” degan savol tug`iladi. shuning, har bir idrok hukm shaklida ifodalanadi. 5. idrok jarayoniga his-tuyg`ular ta`sir qiladi. bu his - tuyg`ular idrok qilinayotgan narsa va hodisalar to`g`risida o`tmishda tug`ilgan taassurotlar va fikrlar ayni paytdagi idrok jarayonida vujudga kelishi mumkin. 6. idrok jarayonida diqqat g`oyat katta ahamiyatga ega. diqqat idrokning faolligini oshiradi va uning mukammal bo`lishiga xizmat qiladi. diqqatsiz hech narsani idrok qilish mumkin emas. demak, o`quv materialini yaxshi idrok qilish uchun o`quvchilar diqqatini jamlash kerak bo’ladi. 3. kuzatish va kuzatuvchanlik kuzatish idrokning mustaqil faoliyati sifatida namoyon bo`ladi. kishining rejali, tizimli va davomli ixtiyoriy idrok qilish qobiliyatini kuzatuvchanlik deyiladi. kuzatuvchanlik shaxsning shunday xislatlaridanki, bunda u narsa - hodisalarning unga bilinmaydigan, lekin muhim xarakterli xususiyatlarini payqay oladi. 4. idrokning …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgilar haqida tushuncha"

mavzu: sezgi mavzu: sezgi va idrokning psixologik mohiyati reja: bilish jarayonlari. sezgilar haqida tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi. sezgilarning umumiy qonuniyatalari idrok haqida tushuncha. idrokning murakkabligi. idrokning xossalari. idrok etish qonuniyatlari. teverak-atrofimizdagi narsa va hodisalarning turli xil belgi va xususiyatlari har doim bizning sezgi a’zolarimizga ta’sir etib turadi. natijada bizda turli sezgilar hosil bo’ladi. yorug’lik nurlarining ko’zimiga ta’sir qilishi natijasida ko’rish sezgisi, havo to’lqinlarining qulog’imizga ta’sir etishi natijasida eshitish sezgisi, nafas oliy paytida havo bilan birga burun bo’shlig’iga kirgan turli zarrachalarning ta’siri natijasida hid bilish sezgisi, biror narsani qo’limiz yoki badanimizga t...

This file contains 45 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "sezgilar haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgilar haqida tushuncha PPTX 45 pages Free download Telegram

sezgilar haqida tushuncha

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "sezgilar haqida tushuncha"

Similar files