molekulalar tuzilshi va kimyoviy bog'lanish

PPT 27 pages 1015.0 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1015.0 KB

File type PPT

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

slayd 1 ma'ruza №4 molekulalar tuzilishi va kimyoviy bog'lanish molekulalar, ionlar, erkin radikallar element atomlari kimyoviy jarayonlarda uch xil zarrachalar molekulalar, ionlar va erkin radikallar hosil qilishi mumkin. molekula moddaning mustaqil mavjud bo'la oladigan va uning kimyoviy xossalariga ega bo'lgan kichik zarrachasidir. molekulalar - bir atomli, ikki atomli, uch atomli va hokazo, ko'p atomli bo'ladi. 1-topshiriq. oddiy sharoitda inert gazlar necha atomli molekulalar hisoblanadi? misollar bilan izohlab bering. ikki va undan ortiq atomlardan tuzilgan molekulalar ko'p atomli deyiladi. atom elementi molekula elementi molekulalar aralashmasi molekula i atom aralashmasi ion - ortiqcha elektronga ega bo'lgan (anion) yoki elektron etishmagan (kation) atomlar va kimyoviy bog'langan atomlar guruxini tashkil qiluvchi zaryadga ega bo'lgan zarrachalardan iborat. moddalarda musbat zaryadlangan ionlar har doim manfiy zaryadlangan ionlar bilan birgalikda bo'ladi. chunki ionlar orasidagi elektrostatik ta'sir kuchi juda kuchli, shu sababli hech qachon musbat yoki manfiy zaryadi ortiqcha bo'lgan modda hosil bo'lmaydi. erkin radikallar deb valentliklari to'yinmagan …

2 / 27

mumkin. 2-topshiriq. nima uchun katta o'lchamga ega bo'lgan radikallar stabil ridikallar bo'lishini izohlab bering! kimyoviy bog'lanish va uni hosil bo'lish nazariyalari birinchi kimyoviy bog'lanish nazariyasi xix asr boshlarida yaratila boshlandi. bu nazariyani bergman (shvetsiya) va bertolle (frantsiya) rivojlantirdilar. bu nazariya zarrachalarning bir-biriga ta'siri butun olam tortilish qonuni asosida vujudga kelishi kerak, deb tushuntirdi. biroq, bir-biri bilan ta'sirlashish natijasida hosil bo'lgan molukulalarda atomlar massalariga proportsional emas. masalan, simob atomi vodorod atomidan 200 marta og'ir, lekin suvdagi bog'lanishi simob oksididagi bog'lanishga qaraganda anchagina mustahkamdir. h2o hg2o bundan tashqari tortilish kuchi har qanday masofada ham ta'sir etaveradi, kimyoviy bog'lanish hosil bo'lishi esa 0,05 - 0,z nm oralig'ida kuzatiladi. kimyoviy kuchlar esa to'yinuvchanligi bilan xarakterlanadi, masalan, vodorod-ning bir atomiga ikkinchi atomi birik-kandan keyin uchinchi atomi kelib birika olmaydi. bundan tashqari kimyoviy kuchlar gravitatsion kuchlardan farq qilib, ular fazoda ma'lum yo'nalishga ega bo'ladi. valentlik soni -kuzatilayotgan elementning qanday holatda ekanligiga, -reaktsiyaga kirishayotgan element tabiati va …

3 / 27

rab olgan elektron juftlar elektron bulutlar deb qaraladi. bu elektron bulutlar-ning itarilishi natijasida elek-tronlar mumkin qadar bir-birlari-ga nisbatan uzoqroq joylashishga intiladi, u holda elektron bulutlari bir-birlariga bir xil ta'sir etadi deb hisoblab, ularni quyidagicha taqsimlash mumkin. ion bog'lanish ion bog'lanish elektrostatik nazariya asosida tushuntiriladi. bu nazariyaga muvofiq, atomning hosil bo'ladigan qarama-qarshi zaryadli ionlar elektrostatik kuchlar vositasida o'zaro tortishib, barqaror sistema hosil qiladi. bunday barqaror sistema hosil bo'lishida ta'sir etuvchi atomlarning elektrostatik energiyasi o'zgarishini ko'rib chiqamiz. bu xildagi energiyani quyidagi atomlar: a) elektron yo'qotgan atomlar, ya'ni musbat zaryadlangan ionlar-kationlar; b)elektron biriktirib olgan atomlar, ya'ni manfiy zaryadlangan ionlar - anionlar hosil qilishi mumkin. qattiq holatda ionlar juda zich joylasha-di, chunki har qaysi ion o'ziga qarama-qarshi zaryadlangan ionlarni mumkin qadar ko'p tortib olishga intiladi. markaziy ion bilan qarama-qarshi zaryadlangan ion hosil qilgan bog'lanish ayni ionning koordinatsion soni deyiladi. ion bog'lanish elektrostatik ta'sir natijasida hosil bo'lgani uchun yo'naluvchanlik xossasini namoyon qilmaydi. chunki ion qarama-qarshi …

4 / 27

ovalent bog'lanish kovalent bog'lanish hosil bo'lishi-da ishtirok etadigan atomlarning elektronlari juftlashib, bir yoki bir necha elektron juftlar hosil bo'ladi. har qaysi atom uchun aloqa-dor bo'lgan elektron juftlar hisobiga o'zlarining sirtqi qavatini sakkizta elektronga to'ldirib barqarorlashadi. masalan, n +  cl:  n : cl: h - cl qutbli kovalent bog'lanish dognor akseptor bog'lanish kovalent bog'lanishning donor-aktseptor mexanizmi kovalent bog'lanishni hosil qiluvchi elektronlarning biri dastlab bir atomda, ikkinchisi atomda bo'lishi shart emas. elektron o'zaro birikuvchi atomlarining birida bo'lib, ikkinchi atomda bo'sh orbitallar mavjud bo'lsa, natijada bog'lanish hosil bo'lishi uchun o'zining elektron juftini beradigan atom yoki ion - donor, elektron juftni o'zining bo'sh orbitaliga qabul qiladigan atom yoki ion esa aktseptor deb ataladi. masalan: kf + bf3 k[bf4] bu reaktsiyada kg' tarkibidagi manfiy zaryadli ftor ioni tashqi elektron qavatida 8 ta elektronga ega, chunki birikmada bir elektron biriktirib juftlashgan, ya'ni f + e  f- bor atomi tashqi elektron qavatida 4 ta …

5 / 27

alar ham dipol bo'ladi. qutblangan molekulada qutblar bir-biridan qancha uzoq bo'lsa qutblanganlik shuncha ortiq bo'ladi. qutblar orasidagi masofa dipol uzunligi deb ataladi. dipol uzunligining zaryadga ko'paytmasi dipol momenti deyiladi. dip = e . l bu erda: dip - dipol momenti: e - zaryad, elektrostatik birlik; l- dipol uzunligi, sm. vodorod bog'lanish vodorod kuchli elektromanfiy element bilan biriksa, u holda qo'shimcha kimyoviy bog'lanish hosil bo'ladi. shuning uchun vodorodning koordinnatsion soni ikkiga teng bo'ladi. bunday holatda vodorod atomi ikkita zarracha orasida "ko'prik" rolini bajaradi. hosil bo'lgan qo'shimcha bog'lanish asosiy kovalent bog'lanishdan birmuncha kuchsiz bo'ladi. chunki qo'shimcha bog'lanish kimyoviy va molekulalararo bog'lanishlar o'rtasida sodir bo'ladi. bunday bog'lanishni vodorod bog'lanish deyiladi. vodorod bog'lanish 1880 yilda m.a.ilinskiy va n.i.beketovlar tomonnidan aniqlangan. vodorod bog'lanish adabiyotlar 1. milliy istiklol goyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar.-t.:uzbekiston, 2000, 30 b. 2. ahmerov q.a., jalilov a., sayfutdinov r.s., umumiy va anorganik kimyo. t.: ozbekiston, 2006 y. 3. axmerov q.a., jalilov.a., sayfutdinov …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "molekulalar tuzilshi va kimyoviy bog'lanish"

slayd 1 ma'ruza №4 molekulalar tuzilishi va kimyoviy bog'lanish molekulalar, ionlar, erkin radikallar element atomlari kimyoviy jarayonlarda uch xil zarrachalar molekulalar, ionlar va erkin radikallar hosil qilishi mumkin. molekula moddaning mustaqil mavjud bo'la oladigan va uning kimyoviy xossalariga ega bo'lgan kichik zarrachasidir. molekulalar - bir atomli, ikki atomli, uch atomli va hokazo, ko'p atomli bo'ladi. 1-topshiriq. oddiy sharoitda inert gazlar necha atomli molekulalar hisoblanadi? misollar bilan izohlab bering. ikki va undan ortiq atomlardan tuzilgan molekulalar ko'p atomli deyiladi. atom elementi molekula elementi molekulalar aralashmasi molekula i atom aralashmasi ion - ortiqcha elektronga ega bo'lgan (anion) yoki elektron etishmagan (kation) atomlar va kimyoviy bog'langan a...

This file contains 27 pages in PPT format (1015.0 KB). To download "molekulalar tuzilshi va kimyoviy bog'lanish", click the Telegram button on the left.

Tags: molekulalar tuzilshi va kimyovi… PPT 27 pages Free download Telegram