organik birikmalarning tuzilishi va reaksiyaga kirishish qobiliyati

PDF 287 pages 3.8 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 287
1 h.s.tojimuhamedov organik birikmalarning tuzilishi va reaksiyaga kirishish qobiliyati universitetlarning magistratura talabalari uchun o`quv qo`llanma ikkinchi to`ldirilgan nashri toshkent “mumtoz so‘z” 2019 2 uo‘k: 547.(075) kbk 24.2ya721 o‘quv qo‘llanmada organik birikmalar tabiatining zamonaviy ta’rifi, molekuladagi atomlarning sifat va miqdor jihatdan o‘zaro ta’siri hamda bu ta’sirning modda xossalarida aks etishi, organik birikmalarning kislotali va asosli xossalari, organik reaksiyalarning mexanizmlari to‘g‘risidagi materiallar sodda va tushunarli tarzda bayon qilingan. o‘quv qo‘llanma respublika universitetlari kimyo fakulteti magistratura talabalariga mo‘ljallangan. qo‘llanmadan kimyoni chuqur o‘rganuvchi yuqori sinf o‘quvchilari, yosh o‘qituvchilar va ilmiy tadqiqotchilar ham foydalanishlari mumkin. v uchebnom posobii prostim i vnyatnim obrazom izlojeni materiali o sovremennom opredelenii prirodi organicheskix soedineniy, kachestvennom i kolichestvennom vzaimnom vliyanii atomov v molekule i otrajenie ix v svoystvax organicheskix soedineniy, mexanizmax organicheskix reaktsiy. uchebnoe posobie prednaznacheno studentam magistraturi ximicheskix fakultetov universitetov. uchebnim posobiem mogut polzovatsya takje ucheniki starshix klassov, glubje izuchayushix organicheskuyu ximiyu, molodie prepodavateli i nauchnie rabotniki. in this …
2 / 287
doktori, o‘zbekiston milliy universiteti professori abdug‘afurov i.a., o‘zrfa o‘simlik moddalari kimyosi instituti professori, k.f.d. sodiqov t.s. isbn 978-9943-5562-5-6 h.s.tojimuhamedov, 2019 “mumtoz so‘z”, 2019 3 o‘zbekiston milliy universitetining 100 yilligiga bag`ishlanadi so‘zboshi organik birikmalarning tuzilish bilan ularning reaksiyaga kirishish qobiliyati o‘rtasidagi bog‘lanish bir tomondan molekulaning tarkibi, kimyoviy, elektron, fazoviy tuzilishi, undagi atomlarning o‘zaro ta’siri, kislotali, asosli, amfoter xossalari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni o‘z ichi- ga olsa, ikkinchi tomondan organik reaksiyalarning mexanizmlari to‘g‘- risidagi tushunchalarni o‘z ichiga oladi. o‘quvchiga taqdim qilinayotgan o‘quv qo‘llanma ilgari nashr etil- gan – h.s.tojimuhamedov. organik birikmalarning tuzilishi va reak- sion qobiliyati. i qism: molekulada atomlarning o‘zaro ta’siri. toshkent, “universitet”, 1997 yil hamda h.s.tojimuhamedov, h.m.shohidoyatov. organik birikmalarning tuzilishi va reaksion qobiliyati, ii qism. organik reaksiyalarning mexanizmlari. toshkent, “abu ali ibn sino”, 2001 yil o‘quv qo‘llanmalarining to‘ldirilgan va qayta ishlangan nashridir. qo‘llanmada organik birikmalar tabiatiga ta’sir qiluvchi omillar, organik birikmalar tarkibidagi kimyoviy bog‘lar,ularning hosil bo‘lishi, xarakteristikalari, molekulada atomlarning o‘zaro sifat va …
3 / 287
o‘zbekiston milliy universi- teti kimyo yo‘nalishi magistratura talabalari uchun o‘qiladigan “organik birikmalarning tuzilishi va reaksiyaga kirishish qobiliyati” fanining o‘quv dasturi asosida tayyorlangan. uni tayyorlashda falsafa va kimyo fani doktori ilmiy darajasini oluvchi mutaxassislar uchun zarur bo‘lgan adabiyotlardan foydalanil- gan. qo‘llanma organik birikmalarning tuzilishi va xossalari o‘rtasidagi bog‘liqlikni hamda organik reaksiyalarning mexanizmlari to‘g‘risida o‘zbek tilida yozilgan birinchi kitobdir. kitob to‘g‘risidagi fikr va mulo- hazalar mamnuniyat bilan qabul qilinadi. muallif 5 2. organik birikmalarning xossalariga ta’sir etuvchi omillar rus olimi a.m.butlerovning organik birikmalarning kimyoviy tuzilish nazariyasi deb ataluvchi nazariyasida u organik birikmalar xossalariga birikma tarkibi va kimyoviy tuzilishi ta’sir qilishini ko‘rsatgan.  a.m.butlerov organik birikma tabiatiga quyidagicha ta’rif bergan (1861 yil): murakkab zarrachaning kimyoviy tabiati uning tarkibiga kiruvchi elementlar zarrachalarining tabiatiga, ularning miqdoriga va kimyoviy tuzilishiga bog‘liq. bu ta’rifdagi asosiy fikr moddaning kimyoviy tuzilishi bo‘lib, u molekuladagi atomlar bir-bir bilan qanday tartibda bog‘langanligiga e’tibor beradi. molekula tarkibidagi atomlar xili va ularning soni …
4 / 287
ruh- larining fazoda tetraedr uchlariga tomon yo‘nalganliklari to‘g‘risidagi fikrlari asosida sut va vino kislotalarining fazoviy izomerlar shaklida bo‘lishi tushuntirildi. organik birikma molekulalarining fazoviy tuzi- lishi to‘g‘risidagi tushunchalarning rivojlanishi natijasida qo‘sh bog‘li yoki xalqasimon birikmalarning geometrik (sis-, trans-) izomeriyasi tushuntirildi. shunday qilib, organik birikma tabiatiga berilgan a.m.butlerov ta’rifiga birikma fazoviy tuzilishini xisobga oluvchi qo‘shimcha kiritiladi. 6 h2c ch br h3c ch2 br cooh c ch3 ohh cooh c ch3 ho h h3c c c h ch3 h h3c c c h ch3 h d - sut kislota l - sut kislota ko`zgu sis- buten-2 trans - buten-2 endi organik birikma tabiatiga quyidagicha ta’rif beriladi: «organik birikma molekulasining fizik va kimyoviy xossalari uning tarkibiga, kimyoviy va fazoviy tuzilishiga bog‘liq» 1899 yili elektronning kashf etilishi, atom tuzilish nazariyasining paydo bo‘lishi natijasida organik birikmalarning elektron tuzilishi to‘g‘risidagi tushunchalar vujudga keldi va organik birikmaning elektron tuzilishi uning xossalariga ta’sir qilishi isbotlandi. masalan, etilbromidning qaynash harorati …
5 / 287
alar sub- va yu- qorikritik holatda o‘zlarining zichligini, dielektrik o‘tkazuv- chanligini, ion ko‘paytmasini, vodorod bog‘larini, erituvchanli- gini temperatura va bosimga bog‘liq ravishda keng oraliqda o‘z- gartiradi. shuni hisobga olgan holda hozirda organik birikma tabiatiga quyidagicha ta’rif berish mumkin: «organik birikmaning tabiati uning tarkibiga, kimyoviy, fazoviy, elektron tuzilishiga, muhitga va sharoitga bog‘liq». (h.s. tojimuhamedov, 2010 y.) bu ta’rif moddaning xossalari bog‘liq bo‘lgan hamma faktorlarni hisobga oladi. quyida keltirilgan misollar fikrimizni tasdiqlaydi. misollar: 1. metan bilan n-geksanning xossalarini solishtiring. echish: metan ch4 ham, geksan c6h14 ham faqat uglerod va vodo- roddan tashkil topgan ulgerovodoroddir. ular bir-biridan tarkibidagi uglerod va vodorod atomlarining soni bilangina farq qiladi. shuning uchun ular bir-biridan avvalo, fizik xossalari bilan keskin farq qiladi. metan odatdagi sharoitda gaz, geksan esa suyuqlikdir. ularning kim- yoviy xossalarida ham farq bor. masalan, termik kreking vaqtida geksan metanga nisbatan oson parchalanadi, xlorlash, nitrolash va oksidlash reaksiyalari ham geksanda osonroq ketadi. 2. etil spirti bilan …

Want to read more?

Download all 287 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik birikmalarning tuzilishi va reaksiyaga kirishish qobiliyati"

1 h.s.tojimuhamedov organik birikmalarning tuzilishi va reaksiyaga kirishish qobiliyati universitetlarning magistratura talabalari uchun o`quv qo`llanma ikkinchi to`ldirilgan nashri toshkent “mumtoz so‘z” 2019 2 uo‘k: 547.(075) kbk 24.2ya721 o‘quv qo‘llanmada organik birikmalar tabiatining zamonaviy ta’rifi, molekuladagi atomlarning sifat va miqdor jihatdan o‘zaro ta’siri hamda bu ta’sirning modda xossalarida aks etishi, organik birikmalarning kislotali va asosli xossalari, organik reaksiyalarning mexanizmlari to‘g‘risidagi materiallar sodda va tushunarli tarzda bayon qilingan. o‘quv qo‘llanma respublika universitetlari kimyo fakulteti magistratura talabalariga mo‘ljallangan. qo‘llanmadan kimyoni chuqur o‘rganuvchi yuqori sinf o‘quvchilari, yosh o‘qituvchilar va ilmiy tadqiqotchilar ham fo...

This file contains 287 pages in PDF format (3.8 MB). To download "organik birikmalarning tuzilishi va reaksiyaga kirishish qobiliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: organik birikmalarning tuzilish… PDF 287 pages Free download Telegram