xavfsizliktadqiqotlarining evolyutsiyasi

PPTX 12 pages 2.2 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

xavfsizlik tadqiqotlarining evolutsiyasi xavfsizlik tadqiqotlarining evolutsiyasi hozirgi kunda dunyoning etakchi ta'lim muassasalarida xavfsizlik masalalari «xavfsizlik tadqiqotlari» («security studies») deb nomlanuvchi fan doirasida o'qitilmoqda. xavfsizlik tadqiqotlari «strategik tadqiqotlar» negizida yuzaga kelgan xavfsizlikka oid qarashlar tizimi bo'lib, avvalgisidan xavfsizlikning barcha daraja (milliy, mintaqaviy va xalqaro) va sohalari (iqtisodiy, ekologik, ijtimoiy, gumanitar va boshqalar) hamda sub'ektlari (shaxs, jamiyat, davlat va xalqaro hamjamiyat)ni qamrab olishi bilan farq qiladi. xavfsizlikka oid fanning predmeti – keng ma'noda xavfsizlik sub'ektlarining, ya'ni xavfsizlikka oid ijtimoiy munosabatlar ishtirokchilarining milliy, mintaqaviy va xalqaro xavfsizlikni ta'minlash borasidagi o'zaro munosabatlari. fan predmetini aniqlash muammosi fan predmetini aniqlashning murakkabligi xavfsizlik fenomenining predmetlararo xususiyatga egaligi bilan izohlanadi. uning asosiy tushuncha va kategoriyalari turli ijtimoiy-gumanitar fanlar doirasida ham tadqiq qilinadi. xususan, harbiy, siyosiy, oziq-ovqat, ekologik xavfsizlik sohalariga oid kategoriyalar xavfsizlik tadqiqotlari bilan bir qatorda, siyosatshunoslik, xalqaro munosabatlar, geosiyosat, iqtisodiyot, ekologiya kabi fanlarning ham ob'ektini tashkil etadi. shuning uchun mazkur fanlar xavfsizlik muammolarining umumnazariy jihatlarini o'rganishda …

2 / 12

atdan umumlashtirish va tizimga solish orqali xavfsizlik muammolarini hal etishning nazariy va amaliy echimini berishdan iborat. xavfsizlikka oid fanning vazifalari sifatida quyidagilarni keltirib o'tish mumkin birinchidan, xavfsizlik va xavfsizlik – bu, avvalambor, sub'ektlarning ob'ektiv ehtiyojlarni qondirish va sub'ektiv manfaatlarga erishishga qaratilgan siyosiy faoliyatini ifodalaydi. tushunchasining mazmun mohiyatini anglab etish, uning ob'ekti, predmeti va sub'ektlariga oid bilimlarga ega bo'lish; ikkinchidan, xavfsizlik tadqiqotlarining rivojlanish bosqichlari hamda zamonaviy tendentsiyalariga oid bilim va tasavvurlarga ega bo'lish; uchinchidan, xavfsizlikka oid nazariya va kontseptsiyalar, xavfsizlikning sohalari, va darajalarini aniqlash; tizimosti elementlari to'rtinchidan, milliy xavfsizlikning tayanch tushunchalari, normativ-huquqiy va kontseptual asoslarini, tahdid va xavflarning yuzaga kelish sabablarini aniqlash, ularga qarshi kurashish, oldini olish usul va mexanizmlarini o'rganish; beshinchidan, mintaqaviy xavfsizlikning nazariy jihatlari, uni ta'minlashda xalqaro tashkilotlarning o'rni va roli borasida tegishli bilimlarga ega bo'lish; oltinchidan, xalqaro xavfsizlik, kollektiv xavfsizlik, bmt va uning asosiy organlari, xususan, xavfsizlik kengashining xalqaro xavfsizlikni ta'minlashdagi o'rni va rolini bilish va boshqalar. strategik …

3 / 12

yotda xavfsizlik siyosati tahdidlarni boshqarish bilan uyg'un tarzda ko'rildi. xavfsizlik sub'ektlari tizimida davlat hamda davlat suverenitetini himoya/mudofaa qilish o'zining mutlaq hukmron mavqeini saqlab qoldi. tadqiqotchilar «strategik tadqiqotlar»ni «kuch instrumentlarining xalqaro munosabatlarga ta'siri» (b.buzan) yoki «xalqaro munosabatlarda harbiy o'lchamning tushunilishi» (k.but va e.xerring), deya izohlaydilar. strategik tadqiqotlar harbiy-siyosiy xarakter kasb etish bilan birga milliy xavfsizlik kontseptsiyasining ustuvorligiga asoslangan tadqiqotlar hisoblanadi. etakchi mutaxassislar ta'biri bilan aytganda, xavfsizlik «muayyan davlat miqyosida davlat tomonidan davlatning harbiy qudrati orqali erishiladigan davlatning holati» sifatida ta'riflanadi (k.uolts). albatta, ushbu fikr strategik tadqiqotlar hukmron bo'lgan davr uchun xos bo'lib, mavjud voqelikni tasdiqlaydi. zero, «temir parda» o'rnatilgan vaqtdan boshlab, g'arb va sharq qarama-qarshiligi xalqaro munosabatlarning mazmun va mohiyatini belgilab beruvchi muhim omil bo'lib keldi. xavfsizlikning (harbiy) tahdid va davlat (manfaatlari) mudofaasiga yo'naltirilgan an'anaviy yoki «tor» kontseptsiyasi, avvalo, aqsh siyosiy fanlarida ustuvor bo'lgan siyosiy realizmning kuchli ta'siri ostida rivojlandi. yaqin vaqtlarga qadar xavfsizlik sohasi ikkinchi jahon urushidan keyin g'arbning qudratli …

4 / 12

bi jihatlarning asosiylari sifatida quyidagilarni qayd qilib o'tish mumkin: birinchidan, mavhum (abstrakt) tahdid nazariyasiga alohida e'tibor qaratilishi hamda uni o'zaro konfliktlarning barcha jihatlariga nisbatan qo'llanilishi; ikkinchidan, xavfsizlikning noan'anaviy sohalari hamda noharbiy missiyalar (xususan, tinchlikparvarlik operatsiyalari, gumanitar yordam va boshqalar)ga etarli darajada o'rin ajratilmaganligi; uchinchidan, strategik tadqiqotlar «geografiyasi»ning cheklanganligi, ya'ni asosiy e'tiborni aqsh, evropa va sobiq ittifoqqa qaratilganligi va boshqa mintaqalarning uning predmeti doirasidan chetda qolganligi; to'rtinchidan, iqtisodiy, siyosiy, moliyaviy, mafkuraviy va boshqa shu kabi noharbiy kuch va ta'sir instrumentlarini o'rganish darajasi etarli bo'lmaganligi; beshinchidan, xavfsizlikning xalqaro va mintaqaviy darajalarining milliy xavfsizlik tadqiqotlari «soyasi»da qolganligi va etarli e'tibor berilmaganligi. xavfsizlik tadqiqotlari rivojlanishining zamonaviy tendentsiyalari 20-asrning 60-70 yillaridan boshlab, xavfsizlikka oid qarashlar tizimi turli voqea, hodisa va jarayonlar ta'sirida sezilarli o'zgarishlarga uchradi. xususan, davlatlar milliy iqtisodiyotlari o'zaro bog'liqligining o'sib borishi, atrof-muhitni himoya qilish, inson huquq va erkinliklarini ta'minlash, fan-texnika taraqqiyoti, globallashuv jarayonlari, transmilliy ahamiyat kasb etuvchi omillarning sahnaga chiqishi davlatlararo munosabatlarga ta'sir …

5 / 12

etadi. xavfsizlikning bo'linmasligi va zamonaviy davlatlar xavfsizligining o'zaro bog'liqligini kuchayib borishi. xavfsizlikning bo'linmasligi zamonaviy davlatlararo munosabatlarning eng muhim xususiyatlaridan biri hisoblanadi. bugungi murakkab dunyoda alohida olingan davlat, harbiy-siyosiy jihatdan u qay darajada qudratli bo'lmasin, o'z xavfsizligini ayri/yakka holda samarali ta'minlay olmasligi tobora ayon bo'lib bormoqda. xavf va tahdidlarning murakkab tabiati davlatlarni o'zaro hamkorlikni rivojlantirish, xalqaro tashkilotlarga murojaat qilish, kollektiv xavfsizlik va kollektiv mudofaa tizimlarini mustahkamlashni taqozo etmoqda. umumiy/yalpi/kollektiv xavfsizlikni ta'minlash ehtiyoji, o'z navbatida, xavfsizlik borasidagi milliy strategiyalarning o'zaro muvofiqligiga asoslanadi. xavfsizlikni ta'minlashda xalqaro tashkilotlar rolining oshib borishi. o'tgan davr mobaynida tinchlik va xavfsizlikni ta'minlashda xalqaro tashkilotlarning o'rni va roli sezilarli darajada ortdi. kollektiv xavfsizlik, kuchlar muvozanatini ta'minlash hamda suveren davlatlarning milliy manfaatlarini amalga oshirish mexanizmi sifatida tuzilgan mazkur institutlar xalqaro siyosatda tobora o'z «so'zi»ga ega bo'lgan sub'ektlar sifatida namoyon bo'lmoqda. xalqaro tashkilotlar bevosita davlatlarning ichki ishlari deb baholab kelingan soha va vakolat (migratsiya, terrorizm, inson huquqlari, atrof-muhit va boshqa)lar doirasiga …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xavfsizliktadqiqotlarining evolyutsiyasi"

xavfsizlik tadqiqotlarining evolutsiyasi xavfsizlik tadqiqotlarining evolutsiyasi hozirgi kunda dunyoning etakchi ta'lim muassasalarida xavfsizlik masalalari «xavfsizlik tadqiqotlari» («security studies») deb nomlanuvchi fan doirasida o'qitilmoqda. xavfsizlik tadqiqotlari «strategik tadqiqotlar» negizida yuzaga kelgan xavfsizlikka oid qarashlar tizimi bo'lib, avvalgisidan xavfsizlikning barcha daraja (milliy, mintaqaviy va xalqaro) va sohalari (iqtisodiy, ekologik, ijtimoiy, gumanitar va boshqalar) hamda sub'ektlari (shaxs, jamiyat, davlat va xalqaro hamjamiyat)ni qamrab olishi bilan farq qiladi. xavfsizlikka oid fanning predmeti – keng ma'noda xavfsizlik sub'ektlarining, ya'ni xavfsizlikka oid ijtimoiy munosabatlar ishtirokchilarining milliy, mintaqaviy va xalqaro xavfsizlikni ta'minlash ...

This file contains 12 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "xavfsizliktadqiqotlarining evolyutsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xavfsizliktadqiqotlarining evol… PPTX 12 pages Free download Telegram