viruslar va bakteriofaglar

PPT 39 pages 2.2 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPT

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

prezentatsiya powerpoint tabiatshunoslik va geografiya fakulteti 2-kurs biologiya ta’lim yo‘nalishi talabalariga “mikrobiologiya va virusologiya” fanidan “viruslar va bakteriofaglar” mavzusida ochiq dars o‘qituvchi: j. sherqulova o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti botanika kafedrasi reja: 1. viruslarning rivojlanishi tarixi 2. viruslarning tuzilishi va ko’payishi 3. viruslarning klassifikatsiyasi va virusli kasalliklar 4. oitv – odam immun tanqislik virusi 5. bakteriofaglar haqida umumiy tushuncha 6. xulosa 7. oits haqida qisqa metrajli filmlar d.i. ivanovskiy 1. viruslarning ochilish tarixi viruslar alohida bir guruh mikroorganizmlar bo‘lib, boshqa mikroorganzmlardan o‘zining fiziologik va morfologik tuzilishi bilan farq qiladi. odam, hayvon va o‘simliklarda ma’lum bo‘lgan ko‘pchilik kasalliklarning qo‘zg‘atuvchilari oddiy mikroskopda ko‘rinmaydi. shuning uchun l.paster bunday kasalliklarga bakteriyalardan bir necha yuz marta kichik bo‘lgan ma’lum mikroorganizmlar sababchi bo‘ladi, deb taxmin qilgan edi. viruslarni birinchi marta 1892-yilda rus olimi d.i.ivanovskiy tamaki o‘simligida uchraydigan kasallikni tekshirib, unga tamaki mozaykasi deb nom beradi. ivanovskiy o‘z tajribasida mozayka kasalligi …

2 / 39

h va doshqa olimlar virusli kasalliklarni o‘rganish sohasida katta va samarali ish qildilar. hozirgi paytda viruslarning odam va hayvonlarda turli kasalliklar qo‘zg‘atuvchi 1000 dan, o‘simliklarda 800 dan ortiq turi ma’lum. 2. viruslarning tuzilishi va rivojlanishi viruslar juda ham mayda bo‘lib, oddiy mikroskopda ko‘rinmaydi, ularni faqat 1000 va 10000 marta katta qilib ko‘rsatadigan elektron mikroskopda ko‘rish mumkin. shuning uchun ularning kattaligi millimikron yoki nanomikron bilan o‘lchanadi. virus – lotincha “zahar” degan ma’noni bildiradi. chunki viruslar o‘zidan zahar chiqarib ko‘pgina o‘simliklar, hayvonlarda va odamlarda turli: ya’ni o’simliklarda qand lavlagining sariq virusi, kartoshka bargining buralishi virusi, beda jaroxati shishi, beda mozaikasi virusi, hayvonlarda va odamda esa gripp, qizamiq, chechak, suvchechak, quturish kabi kasalliklarni keltirib chiqaradi. viruslar quyidagi shakllarda bo‘lishi aniqlangan. masalan, tayoqchasimon, sharsimon, kubsimon, ipsimon shakllarda bo‘ladi. umuman viruslarga xos xususiyatlar quyidagilar: 1) viruslarning kattaligi 7-20 nm dan 250-360 nm gacha; 2) filtrlardan, ya’ni bakteriyalarni tutib qoladigan filtrlardan bemalol o‘tib ketadi; 3) hujayraviy …

3 / 39

iruslar ancha murakkabroq tuzilgan bo‘lib, tarkibida nuklein kislotalar dnk va rnk, oqsil, lipidlar, mis, biotin va polisaxaridlar ham uchraydi. hozirgi aniqlangan viruslardan faqat gripp kasalini tarqatuvchi virusda rnk bor, boshqa hamma hayvon va odamlarda kasallik qo‘zg‘aydigan viruslarda dnk borligi aniqlangan. keyingi tekshirishlarda ayrim viruslarda fermet borligi ham aniqlangan. masalan, gripp viruslarida neyraminidaza fermenti borligi aniqlangan. oddiy vironlar -nuklein kislota va uni zich o‘rab turgan oqsil qobig‘i –kapsiddan iborat. vironlarning kapsidlari o‘z navbatida ketma –ket keluvchi subbirliklardan iborat bo‘lib, ularni kapsomerlar deb ataladi. kapsomerlarni elektron mikroskopda ko‘rish mumkin, har bir vironlar uchun kapsomerlarni soni ularga xos hisoblanadi. masalan, adenoviruslar 252 ta, pikornoviruslarda 60 ta, kapsomerlar tutadi. nuklein kislota va kapsomer o‘zaro birikib virusni nukleokapsidni hosil qiladi. kapsida ichida joylashgan nuklein kislota - nuklsokapsid ba’zi vakillarda (tamaki mozaikasi virusida, adenoviruslarda) oqsil qobiqqa tegib tursa, boshqalarida (gripp, gepes viruslarida) qobiqdan alohida membrana bilan ajralgan bo‘ladi. murakkab viruslarni nukleokapsidi tashqi tomondan lipoprotenli qobiq bilan …

4 / 39

jlanmaydi. viruslar organizmdagi ba’zi to‘qimalarga kirib hujayra ichida oladi. shuning uchun viruslarni ko‘paytirish va o‘stirishda tovuq embrioni hamda hayvon to‘qimalaridan (buyrak) foydalaniladi. hozirgi vaqtda eng ko‘p qo‘llaniladigan usul – viruslarni tovuq embrionida o‘stirish usulidir. buning uchun urug‘langan tuxum 8-10 kun inkubatorga qo‘yiladi, tuxum po‘stidan embrion yaxshi ko‘rinib qolgandan keyin virus maxsus igna orqali tovuq tuxumining sarig‘iga yuboriladi, igna bilan teshilgan joy bekitiladi, tuxum yana inkubatorga qo‘yiladi. ana shu yo‘l bilan virus embrion to‘qimalari va pardalarida ko‘paytiriladi. tovuq embrioning virus yuqtirish yo‘llari. virusning sezgir hujayraga ta’siri 5 davrga bo‘linadi: adsorbsiya, bunda virus zarrachalari tuxum embrion hujayralariga shimiladi. hujayra ichiga kiradi. virus zarrachasining asosiy qismlari sintezlanadi. tuxum ichida bir butun virus zarrachasi tashkil qilinadi. hosil bo‘lgan viruslarning zarrachalari hujayradan ajralib chiqadi. ko‘pchilik kasallik qo‘zg‘atuvchi viruslar tovuq embrionida rivojlantirilib, ulardan itlarning o‘latiga, odam va parrandalarning chechak, qoramollarning o‘lat kasalliklariga qarshi vaksinalar tayyorlanadi. viruslar bakteriyalarga o‘xshash antigenlik xususiyatiga ega. shuning uchun virusli infeksiyalardan keyin …

5 / 39

yasi qabul qilingan. ushbu klassifikatsiya viruslar morfologiyasiga tarkibida dnk va rnk borligiga asoslanib tuzilgan. 3.1. tarkibida dnk bo‘lgan viruslar p o k s v i r u s l a r 1. chin chechak virusi 2. gerpes virusi 3. suv chechak virusi a d e n o v i r u s l a r 1. adenovirus infeksiyasini vujudga keltiruvchilar. f a g l a r 1. bakteriofaglar (bakteriyalar virusi) 2. sianofaglar (ko‘k yashil suv o‘tlar virusi) 3. aktinofaglar (aktinomitsstlar virusi) 3. viruslar klassifikatsiyasi va virusli kasalliklar m i k s o v i r u s l a r 1. gripp virusi 2. qizamiq virusi 3. quturish virusi r i o v i r u s l a r- yomon shish kasalliklarini qo'zg'atadi p i k o r n o v i r u s l a r 1. oqsil virusi 3.2. tarkibida rnk bo‘lgan viruslar a r b …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "viruslar va bakteriofaglar"

prezentatsiya powerpoint tabiatshunoslik va geografiya fakulteti 2-kurs biologiya ta’lim yo‘nalishi talabalariga “mikrobiologiya va virusologiya” fanidan “viruslar va bakteriofaglar” mavzusida ochiq dars o‘qituvchi: j. sherqulova o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi davlat universiteti botanika kafedrasi reja: 1. viruslarning rivojlanishi tarixi 2. viruslarning tuzilishi va ko’payishi 3. viruslarning klassifikatsiyasi va virusli kasalliklar 4. oitv – odam immun tanqislik virusi 5. bakteriofaglar haqida umumiy tushuncha 6. xulosa 7. oits haqida qisqa metrajli filmlar d.i. ivanovskiy 1. viruslarning ochilish tarixi viruslar alohida bir guruh mikroorganizmlar bo‘lib, boshqa mikroorganzmlardan o‘zining fiziologik va morfologik tuzilishi bilan farq qiladi. odam,...

This file contains 39 pages in PPT format (2.2 MB). To download "viruslar va bakteriofaglar", click the Telegram button on the left.

Tags: viruslar va bakteriofaglar PPT 39 pages Free download Telegram