ehtimollar nazariyasi

DOCX 6 pages 67.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

hodisalar va ular ustida amallar. ehtimollik ta'riflari toshmurodova muxlisa jizzax davlat pedagogika universiteti psixalogiya mutaxasisligi 1-kurs talabasi annotatsiya. ushbu maqola ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalari – hodisalar va ular ustida amallar hamda ehtimollikning ta’riflariga bag‘ishlangan. maqolada hodisalarning turlari, ular ustida amalga oshiriladigan asosiy amallar va ehtimollikning klassik, statistik va aksiomatik ta’riflari keng yoritiladi. nazariy tushunchalar amaliy misollar yordamida izohlanadi va ehtimollar nazariyasining ilmiy va kundalik hayotdagi ahamiyati ko‘rsatib o‘tiladi. kalit so‘zlar hodisalar, ehtimollik, klassik ta’rif, statistik ta’rif, aksiomatik ta’rif, ehtimollar nazariyasi, elementar hodisa, elementar hodisalar fazosi, ehtimollik ta’riflari, hodisalarning turlari. kirish ehtimollar nazariyasi – tasodifiy hodisalarni va ularning xususiyatlarini o‘rganadigan matematik fan sohasi bo‘lib, u ilm-fan va texnika sohalarida, shuningdek, kundalik hayotda ham keng qo‘llaniladi. ushbu nazariyaning asosini hodisalar va ularning ehtimolliklarini aniqlash tashkil etadi. tasodifiy hodisalarning mazmunini chuqur tushunish, ularni matematik asoslash va ularga oid ehtimolliklarni hisoblash ehtimollar nazariyasining eng muhim vazifalaridan biridir. maqola hodisalar va ular ustida amallar, shuningdek, …

2 / 6

arflaria ,b,c... lar bilan belgilanadi.demak a,b,c,…larning ω qism to‘plamlarini tashkil qiladi. ehtimollar nazariyasi boshqa matematik fanlardan farqli o‘laroq nisbatan qisqa, ammo o‘ta shijoatlik rivojlanish tarixiga ega. endi qisqacha tarixiy ma’lumotlarni keltiramiz. ommaviy tasodifiy hodisalarga mos masalalarni sistematik ravishda o‘rganish va ularga mos matematik apparatning yuzaga kelishi xvii asrga to‘g‘ri keladi. xvii asr boshida, mashhur fizik galiley fizik o‘lchashlardagi xatoliklarni tasodifiy deb hisoblab, ularni ilmiy tadqiqot qilishga uringan. xvii asr boshida, mashhur fizik galiley fizik o‘lchashlardagi xatoliklarni tasodifiy deb hisoblab, ularni ilmiy tadqiqot qilishga uringan. shu davrlarda kasallanish, o‘lish, baxtsiz hodisalar statistikasi va shu kabi ommaviy tasodifiy hodisalardagi qonuniyatlarni tahlil qilishga asoslangan sug‘urtalanishning umumiy nazariyasini yaratishga ham urinishlar bo‘lgan. ammo, ehtimollar nazariyasi matematik ilm sifatida murakkab tasodifiy jarayonlarni o‘rganishdan emas, balki eng sodda qimor o‘yinlarini tahlil qilish natijasida yuzaga kela boshlagan. shu boisdan ehtimollar nazariyasining paydo bo‘lishi xvii asr ikkinchi yarmiga mos keladi va u paskal (1623-1662), ferma (1601-1665) va gyuygens …

3 / 6

ivojlanishida katta hissa mashhur matematik laplasga (1749-1827) ham tegishlidir. u birinchi bo‘lib ehtimollar nazariyasi asoslarini qat’iy va sistematik ravishda ta’rifladi, markaziy limit teoremasining bir formasini isbotladi (muavr-laplas teoremasi) va ehtimollar nazariyasining bir necha tadbiqlarini keltirdi. ehtimollar nazariyasi rivojidagi etarlicha darajada oldinga siljish gauss (1777-1855) nomi bilan bog‘liqdir. u normal qonuniyatga yanada umumiy asos berdi va tajribadan olingan sonli ma’lumotlarni qayta ishlashning muhim usuli – “kichik kvadratlar usuli”ni yaratdi. puasson (1781-1840) katta sonlar qonunini umumlashtirdi va ehtimollar nazariyasini o‘q uzish masalalariga qo‘lladi. uning nomi bilan ehtimollar nazariyasida katta rol’ o‘ynovchi taqsimot qonuni nomlangandir. misol. tajriba nomerlangan kub(o‘yin soqqasi)ni tashlashdan iborat bo‘lsin. u holda tajriba 6 elementar hodisadan hodisalar lardan iborat bo‘ladi. hodisa tajriba natijasida ochko tushishini bildiradi. bunda elementar hodisalar fazosi: . tajriba natijasida albatta ro‘y beradigan hodisaga muqarrar hodisa deyiladi. elementar hodisalar fazosi muqarrar hodisaga misol bo‘la oladi. aksincha, umuman ro‘y bermaydigan hodisaga mumkin bo‘lmagan hodisa deyiladi va u orqali …

4 / 6

ama-qarshi hodisa faqat va faqat hodisa ro‘y bermaganda ro‘y beradi(ya’ni hodisa a hodisa ro‘y bermaganda ro‘y beradi). ni uchun teskari hodisa deb ham ataladi.agar hodisa ro‘y berishidan hodisaning ham ro‘y berishi kelib chiqsa hodisa hodisani ergashtiradi deyiladi va ko‘rinishida yoziladi.agar va bo‘lsa, u holda va hodisalar teng(teng kuchli) hodisalar deyiladi va ko‘rinishida yoziladi. va -ixtiyoriy hodisalar bo‘lsin. bu hodisalar orqali quyidagi hodisalarni ifodalang: d={uchchala hodisa ro‘y berdi}; e={bu hodisalarning kamida bittasi ro‘y berdi}; f={bu hodisalarning birortasi ham ro‘y bermadi}; g={bu hodisalarning faqat bittasi ro‘y berdi}. hodisalar ustidagi amallardan foydalanamiz: ; ; ; . demak hodisalarni to‘plamlar kabi ham talqin etish mumkin ekan. belgilash to‘plamlar nazariyasidagi talqini ehtimollar nazariyasidagi talqini fazo (asosiy to‘plam) elementar hodisalar fazosi, muqarrar hodisa fazo elementlari elementar hodisa a to‘plam a hodisa , va to‘plamlarning yig‘indisi, birlashmasi va hodisalar yig‘indisi ( va ning kamida biri ro‘y berishidan iborat hodisa) , va to‘plamlarning kesishmasi va hodisalar ko‘paytmasi ( …

5 / 6

elementlari keltiramiz. kombinatorikada qo‘shish va ko‘paytirish qoidasi deb ataluvchi ikki muhim qoida mavjud. va chekli to‘plamlar berilgan bo‘lsin. qo‘shish qoidasi: agar to‘plam elementlari soni n va to‘plam elementlari soni m bo‘lib, ( va to‘plamlar kesishmaydigan) bo‘lsa, u holda to‘plam elementlari soni n+m bo‘ladi. ko‘paytirish qoidasi: va to‘plamlardan tuzilgan barcha juftliklar to‘plami ning elementlari soni nm bo‘ladi. xulosa hodisalar va ular ustida amallar, shuningdek, ehtimollikning turli ta’riflari ehtimollar nazariyasining asosini tashkil etadi. ushbu tushunchalar va metodlar yordamida turli xil tasodifiy hodisalarning ehtimolligini aniqlash va ularni boshqarish mumkin. ehtimollar nazariyasining klassik, statistik va aksiomatik ta’riflari bir-birini to‘ldirib, ehtimollik tushunchasini har tomonlama yoritadi. mazkur maqola ushbu mavzuning nazariy asoslarini tushunishga va ularni amalda qo‘llashga xizmat qiladi. hodisalar va ehtimollik haqidagi bilimlar nafaqat ilmiy tahlilda, balki kundalik hayotdagi qarorlar qabul qilishda ham muhim ahamiyatga ega. foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati . 1.r.n.nazarov,e.t.toshpo`latov,a.d.dusumbetov “algebra va sonlar nazariyasi” 1-qism”o`qituvchi”.1993-y. 2.a.u.umirbekov ,sh.sh.shoabzalov “matematikani takrorlash”.” o`qituvchi” .1989-y. 3.b.abdalimov,sh.salihov “ oliy …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ehtimollar nazariyasi"

hodisalar va ular ustida amallar. ehtimollik ta'riflari toshmurodova muxlisa jizzax davlat pedagogika universiteti psixalogiya mutaxasisligi 1-kurs talabasi annotatsiya. ushbu maqola ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalari – hodisalar va ular ustida amallar hamda ehtimollikning ta’riflariga bag‘ishlangan. maqolada hodisalarning turlari, ular ustida amalga oshiriladigan asosiy amallar va ehtimollikning klassik, statistik va aksiomatik ta’riflari keng yoritiladi. nazariy tushunchalar amaliy misollar yordamida izohlanadi va ehtimollar nazariyasining ilmiy va kundalik hayotdagi ahamiyati ko‘rsatib o‘tiladi. kalit so‘zlar hodisalar, ehtimollik, klassik ta’rif, statistik ta’rif, aksiomatik ta’rif, ehtimollar nazariyasi, elementar hodisa, elementar hodisalar fazosi, ehtimollik ta’riflari, ...

This file contains 6 pages in DOCX format (67.0 KB). To download "ehtimollar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ehtimollar nazariyasi DOCX 6 pages Free download Telegram