ehtimollar nazariyasi

PDF 17 стр. 431,7 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 431,7 КБ

Тип файла PDF

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalari. sinashlar va hodisalar. tasodifiy hodisalarning turlari. ehtimolning klassik ta'rifi. ehtimollarni bevosita hisoblashga doir misollar. nisbiy chastota. statistik ehtimol. ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalari ehtimollar nazariyasi predmeti. biz kuzatiladigan hodisalarni (voqealarni) quyidagi uch turga ajratish mumkin: muqarrar, ro‘y bermaydigan va tasodifiy hodisalar. muqarrar hodisa deb tayin shartlar to‘plami s bajarilganda albatta ro‘y beradigan hodisalarga aytiladi. masalan, agar idishdagi suv normal atmosfera bosimi ostida va temperaturasi 200 bo‘lsa, u holda “ idishdagi suv suyuq holatda ” hodisasi muqarrar hodisadir. bu misolda berilgan atmosfera bosimi va suv temperaturasi shartlar to‘plami s ni tashkil etadi. mumkin bo‘lmagan hodisa deb shartlar to‘plami s bajarilganda mutloqa ro‘y bermaydigan hodisaga aytiladi. masalan, agar idishdagi suv normal atmosfera bosimi ostida va temperaturasi 200 bo‘lsa, “idishdagi suv qattiq holatda” hodisasi mutlaqo ro‘y bermaydi. tasodifiy hodisa deb shartlar to‘plami s bajarilganda ro‘y berishi ham, ro‘y bermasligi ham mumkin bo‘lgan hodisaga aytiladi. masalan, tanga tashlanganda, u yo gerbli …

2 / 17

abiatlaridan qat’i nazar tayin qonuniyatlarga, chunonchi ehtimoliy qonuniyatlarga bo‘ysunar ekan. ehtimollar nazariyasi ana shu qonuniyatlarni aniqlash bilan shug‘ullanadi. sunday qilib, ehtimollar nazariyasining predmeti ommaviy bir jinsli tasodifiy hodisalarning ehtimoliy qonuniyatlarini o‘rganishdir. ommaviy tasodifiy hodisalar bo‘ysunadigan qonuniyatlarni bilish shu hodisalarning qanday kechishini avvaldan ko ra bilishga imkon beradi. masalan, yuqorida aytilgandek, tangani bir marta tshlash natijasini oldindan aytib bo‘lmasada, lekin tanga yetarlicha ko‘p marta tashlanganda gerbli tomoni toshish sonini uncha katta bo‘lmagan xato bilan oldindan aytish mumkin. bunda har galgi tanga tashlash shart- sharoitlari bir xil deb faraz qilinadi, albatta. ehtimollar nazariyasi metodlari tabiatshunoslik va texnikaning turli sohalari: ishonchlilik nazariyasi, ommaviy hizmat ko‘rsatish nazariyasi, nazariy fizika, geodeziya, astronomiya, otish nazariyasi, kuzatish xatoliklari nazariyasi, avtomatik boshqarish nazariyasi, umumiy aliqa nazariyasida va boshqa ko‘p nazariy va tatbiqiy fanlarda qo‘llaniladi. ehtimollar nazariyasi shuningdek, matematik va amaliy statistikani asoslash uchun xizmat qiladi, u esa o‘z navbatida ishlab chiqarishni plnlshtirish va tashkil etishda, texnologik prosseslarni analiz …

3 / 17

sh. nishonning tayin sohasiga o‘q tegishi- hodisa. misol. yashikda rangli sharlar bor. yashikdan tavakkaliga bitta shar olinadi. yasikdan shar olinishi sinash hisoblanadi. tayin rangli shar chiqishi- hodisa. tasodifiy hodisalarning turlari. birgalikda bo‘lmagan hodisalar deb bitta sinashda birini ro‘y berishi qolganlarinining ro‘y berishini yo‘qqa chiqaradigan hodisalarga aytiladi. sinashlar va hodisalar misol. detallar solingan yashikdan tavakkaliga bitta detal olindi. bunda standart detal chiqishi nostandart detal chiqishini yo‘qqa chiqaradi. ”standart detal chiqdi” va ”nostandart detal chiqdi” hodisalari birgalikda emas. misol. tanga tashlandi. tanganing gerbli tomoni tushishi yozuvli tomoni tushishini yo‘qqa chiqardi. ”gerbli tomon tushdi” va ” yozuvli tomon tushdi” hodisalari birgalikda emas. yagona mumkin bo‘lgan hodisalar deb sinash natijasida bir necha hodisalardan bittasi va faqat bittasining ro‘y berishi muqarrar hodisaga aytiladi. ko‘rinib turibdiki, yagona mumkin bo‘lgan hodisalar juft-jufti bilan birgalikda emas. misol. ikkita pul-buyum lotereyasi sotib olingan. quyidagi hodisalarning bittasi va faqat bittasi albatta ro‘y beradi: “yutuq birinchi biletga chiqdi, ikkinchisiga chiqmadi”, “yutuq …

4 / 17

raz qilinadi. misol. o‘yin soqqasi tashlanganda u yoki bu sondagi ochkolar tushishi tehg imkoniyatli hodisalardir. haqiqatdan ham, soqqa bir jinsli materialdan ishlangan muntazam ko‘pyoq shakliga ega va unga ochkolarning yozilganligi u yoki bu yog‘i bilan tushishiga ta’sir qilmaydi deb faraz qilinadi. ehtimollikning klassik ta’rifi. ehtimol tushunchasi ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalaridan biridir. bu tushunchaning bir necha ta’rifi majud. misol ko‘raylik. aytaylik, yashikda yaxshilab aralashtirilgan 6 ta bir xil shar bo‘lib, ulardan 2 ta qizil, 3 tasi ko‘k va 1 tasi oq bo‘lsin. shubhasiz, yashikdan tavakkaliga rangli shar (ya’niy qizil yoki ko‘k) olish imkoniyati ko‘proq. bu imkoniyatni son bilan xarakterlash mumkinmi? ha , mumkin ekan. mana shu son hodisaning ehtimoli deb ataladi. shunday qilib, ehtimol hodisaning ro‘y berish imkoniyatini xarakterlovchi sonidir. biz o‘z oldimizga tavakkaliga olingan sharning rangli bo‘lish imkoniyatini miqdoriy baholash vazifasini qo‘yaylik. rangli shar chiqishini a hodisa sfatida qaraymiz. sinashning (sinash yashkdan shar olishdan iborat) mumkin bo‘lgan natijalarining har birini, …

5 / 17

tug‘diruvchi elementar natijalar sonining ularning umumiy soniga nisbati a hodisaning ehtimoli deyiladi va p(a) bilan belgilanadi. ko‘rilayotgan misolda elementar natijalar jami 6 ta, ulardan 5 tasi a hodisaga qulaylik tug‘diradi. demak, olingan sharning rangli bo‘lish ehtimoli: p( a)  5 . 6 topilgan son(ehtimol) biz oldimizga qo‘ygan masaladagi rangli shar chiqishi mumkinligining miqdoriy bahosini berai. ta’rif. a hodisaning ehtimoli deb, sinashning bu hodisa ro‘y berishiga qulaylik tug‘diruvchi natijalari sonining sinashning yagona mumkin bo‘lgan va teng imkoniyatli elementar natijalari jami soniga nisbatiga aytiladi va p( a)  m , n bu erda m a hodisaning ro‘y berishiga qulaylik tug‘diruvchi elementar natijalar soni; n - sinashning mumkin bo‘lgan barcha elementar natijalari soni. bu yerda elementar natijalar yagona mumkin bo‘lgan va teng imkoniyatli deb faraz qilinadi. ehtimolning ta’rifidan uning quyidagi xossalari kelib chiqadi: 1. muqarrar hodisanig ehtimoli birga teng. haqiqatan ham, agar hodisa muqarrar bo‘lsa, u holda sinashning har bir elementar natijasi shu …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ehtimollar nazariyasi"

ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalari. sinashlar va hodisalar. tasodifiy hodisalarning turlari. ehtimolning klassik ta'rifi. ehtimollarni bevosita hisoblashga doir misollar. nisbiy chastota. statistik ehtimol. ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalari ehtimollar nazariyasi predmeti. biz kuzatiladigan hodisalarni (voqealarni) quyidagi uch turga ajratish mumkin: muqarrar, ro‘y bermaydigan va tasodifiy hodisalar. muqarrar hodisa deb tayin shartlar to‘plami s bajarilganda albatta ro‘y beradigan hodisalarga aytiladi. masalan, agar idishdagi suv normal atmosfera bosimi ostida va temperaturasi 200 bo‘lsa, u holda “ idishdagi suv suyuq holatda ” hodisasi muqarrar hodisadir. bu misolda berilgan atmosfera bosimi va suv temperaturasi shartlar to‘plami s ni tashkil etadi. mumkin bo‘lmaga...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PDF (431,7 КБ). Чтобы скачать "ehtimollar nazariyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ehtimollar nazariyasi PDF 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram