o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati

PPTX 9 pages 379.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 379.1 KB

File type PPTX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati. ilk o‘rta asrlar san’ati. somoniylar davrida musiqiy xayot (ix-x asrlar) o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati. o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati. ilk o‘rta asrlar san’ati. somoniylar davrida musiqiy xayot (ix-x asrlar) o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati. 1 reja: 1. x-xi asrgacha bo‘lgan davrdagi musiqa madaniyat. 2. "avesto " va uning yaratilishi. 2 o‘zbek xalqining musiqa madaniyati ko‘p asrlik tarixga ega, ko‘pgina sozanda va xonandalar avlodining faoliyatida qaror topgan xalq hamda og‘zaki an’anadagi professional musiqa san’ati bu haqda guvohlik beradi. moddiy madaniyat yodgorliklarining tasdiqlashicha, bugungi o‘zbek iston territoriyasida o‘rta osiyo xalqlari ajdodlari yaratgan qadimgi sivilizatsiya mavjud bo‘lgan. arxeologiya ma’lumotlari, tasviriy san’at asarlari (sharq poetik ijodiyoti asarlarida tasvirlangan miniaturalar), sharqshunoslarining yangi tadqiqotlari va, nihoyat o‘rta asrdagi o‘rta osiyo olimlarining musiqiy risolalari tarjimasi o‘zbek xalqi musiqa madaniyati taraqqiyotining tarixiy jarayonini tasavvur qilishimizga yordam beradi.o‘zbek xalqi ajdodlarining musiqa sarchashmalari o‘rta osiyo territoriyasida yashagan qardosh xalqlar, birinchi navbatda tojik xalqi ijodi …

2 / 9

gorliklar,.yuksak salohiyati yunon, rim va xitoy manbalarida ham yakdillik bilan e’tirof etilgan. ayrim ilmiy qarashlarga ko‘ra, xorazm ko‘hna zardo‘shtiylik dinining muqaddas kitobi bo‘lmish "avesto "ning vatani hisoblanadi. tadqiqotlarning dalolat berishicha, "aryanim veyjo" deb ataluvchi avesto makoni o‘zining qahraton sovuqi, jazirama issiqiga ega bo‘lgan hamda erlari tars yoriladigan va ilonlari ko‘p o‘lka, deb ta’riflanadi.. 4 "avesto "ning o‘zi aslida ijro vositasida og‘zaki tarqalib, faqat key inchalik kitob shakliga keltirilgan arkonlar majmuasidir. uning oyatlari va, ayniqsa, madhiyalar qismini tashkil etuvchi - xatlar (bunda so‘z oxiridagi "t" harfi juda yumshoq talaffuz etilib, so‘nggi davrlarda "goh" shakliga aylanganligi ham ehtimoldan xoli emas: - yakgoh, dugoh, segoh va h.k.) maxsus kuy tizimini tashkil etuvchi ohanglarda yoqimli ovoz bilan tarannum etilgan, deb topilmoqda. mumtoz musiqamizning "zamzama", "tarona" (eski shakli "taronik" – “taronacha”, "buxorcha", "farg‘onacha"ga o‘xshagan uslub tushunchasi), "suvora" ("asp ros") kabi iboralarining ildizlari ham "avesto " davrining urf-odatlariga borib taqaladi zikr etilgan eski musiqiy belgilar, key …

3 / 9

iv -viii asarlargacha bo‘lgan davr madaniyat va san’at turlarining, jumladan, musiqaning yuqori darajada rivojlangani bilan xarakterlanadi. tarixiy hujjatlarda keltirilishicha, bu davrlarda el orasida “kayxusraviy”, “qini eroj”, “qini siyovush”, “bog‘i shirvon”, “bog‘i shahriyor”, “navro‘zi buzrug”, “navro‘zi kuchak”, “gulzor”, “mehrijon”, “shabdiz”, “dilnavoz” kabi barqaror kuy va ashulalar bo‘lganligi ta’riflanadi. xusrav parvez ii shohlik qilgan davr (590-628 yillar)ga kelib marv (poytaxti hozirgi turkmanistonning mari shahri) madaniyati gullab yashnadi 6 . uning saroyida movarounnahrning turli joylaridan kelgan mohir musiqashunoslar va san’atkorlar, sozanda, xonanda, raqqoslar yig‘ilgan: sarkash, bamshod, noqus, romitin, fitna, navogar, sarkab, ozodvor changiylar shular jumlasidandir. ular orasida borbad marvaziy (faxliz yoki faxlobod deb ham yuritilgan) alohida yorqin yulduz bo‘lib ajralib turgan. borbad o‘z hayoti davomida 360 ta qo‘shiq, 30 tarona yaratgan va ijro etgan. shulardan “xusravoniy”lar turkumi, “yam-yashil”, “ov gashti”, “choshtgoh”, “sarvzor”, “oy sokinligi”, “shirin bog‘i”, “ruh yo‘llari”, “sarviston”, “jamshid oyinasi”, “marvarid soyaboni” kabilari hozirgacha manbalarda eslab kelinadi. butun sharqqa mashhur bo‘lgan va …

4 / 9

dalari batafsil yoritilgan. manbalarda ko‘rsatilishicha, abu nasr forobiy zabardast bastakor hamda ud, tanbur, g‘ijjak, nay, chang va qonun asboblarining mohir ijrochisi bo‘lgan. u o‘tkir didi va ajoyib musiqiy qobiliyati tufayli o‘rta va yaqin sharqda yashovchi turli xalqlarning musiqa madaniyati bilan yaqindan tanish bo‘lgan. uning musiqaviy qarashlarining shakllanishida, ayniqsa, o‘rta osiyo va madaniyati musiqiy urf-odatlari katta ta’sir ko‘rsatgan. forobiy musiqa ilmi va amaliyotida barabar dong taratgan. uning ijrochilik va bastakorlik ijodi shu qadar yuksak cho‘qqilarga erishganki, hatto bu to‘g‘rida xalq orasida ko‘plab afsonalar yuzaga kelgan. forobiy soz chalib, kuy ijro etib, odamlarni sarosimaga solganligi, goho jo‘shqin kishilarni xomush ahvolga tushirib, ba’zan esa ziyraklarni uxlatib, shinavandalarni hayratda qoldirganligi to‘g‘risida rivoyatlar mavjud. 8 forobiy musiqaga oid ko‘p asarlar yozgan. manbalarda uning “ilmlar klassifikatsiyasi” (“ixso al-ulum”), “katta musiqa kitobi” (“kitob al-musiqa al-kabir”), “musiqaga kirish” (“madhal fi-l-musiqa”), “ritmlar klassifikatsiyasi kitobi” (“kitob ixsa al-iko’”) va boshqa ko‘plab asarlari tilga olinadi. bu asarlarning ayrimlari qo‘lyozma sifatida dunyoning …

5 / 9

jima qilingan nusxalari ham mavjud. asar muqaddimasida, forobiyning ta’kidlashicha, “katta musiqa kitobi” ikki qismdan iborat bo‘lgan. birinchisida ushbu ilmning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan bo‘lsa, ikkinchisi — o‘tmish olimlarining musiqa ilmidagi “xatolariga” izohlar berishga qaratilgan. kitobning ana shu so‘nggi qismi bizgacha yetib kelmagan. “katta musiqa kitobi”ning hozirgacha saqlangan nusxasining o‘zi ham ikki qismdan iborat. 9 image1.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati"

o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati. ilk o‘rta asrlar san’ati. somoniylar davrida musiqiy xayot (ix-x asrlar) o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati. o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati. ilk o‘rta asrlar san’ati. somoniylar davrida musiqiy xayot (ix-x asrlar) o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati. 1 reja: 1. x-xi asrgacha bo‘lgan davrdagi musiqa madaniyat. 2. "avesto " va uning yaratilishi. 2 o‘zbek xalqining musiqa madaniyati ko‘p asrlik tarixga ega, ko‘pgina sozanda va xonandalar avlodining faoliyatida qaror topgan xalq hamda og‘zaki an’anadagi professional musiqa san’ati bu haqda guvohlik beradi. moddiy madaniyat yodgorliklarining tasdiqlashicha, bugungi o‘zbek iston territoriyasida o‘rta osiyo xalqlari ajdodlari yaratgan qadimgi sivilizatsiya mavjud bo‘lgan. arxeolog...

This file contains 9 pages in PPTX format (379.1 KB). To download "o‘rta osiyoning qadimiy musiqa madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta osiyoning qadimiy musiqa … PPTX 9 pages Free download Telegram