boshlang’ich matematika kursinazariysi

PPTX 17 pages 545.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 545.5 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint fanning nomi: «boshlang’ich matematika kursi nazariysi» 8-mavzu o’nli kasrlar va ular ustida arifmetik amallarni bajarish algoritmi. davriy o’nli kasrlar va ular ustida arifmetik amallar. o’qituvchi: alima primkulova maruza rejasi: kasr sonlar, turlari oddiy kasrlar o’nli kasrlar o’nli kasrlar va ular ustida arifmetik amallarni bajarish algoritmi. davriy o’nli kasrlar va ular ustida arifmetik amallar. savol: tort nechta qismga bo’lingan? tortning qancha qismi yeyilgan? tortning qancha qismi qolgan? kasr son ta‘rif. birlikning bitta yoki bir nechta teng bo‘laklarini ifodalovchi son kasr deyiladi. masalan, to’rtdan bir desak, bu bir birlikni 4 ta teng bo‘lakka bo‘lib, undan 1 tasi olinganini ko‘rsatadi va shaklida yoziladi. chiziq ustida turgan son kasrning surati, chiziq ostidagi son kasrning maxraji deb ataladi. surat bilan maxraj kasrning hadlari deyiladi. chiziq esa kasr chizig‘i deyiladi. kasrda 1 – kasrning surati, 4 – kasrning maxraji kasr chizig‘i kasr chizig‘ini birinchi marta 1202 yili italiyalik matematik olim leonardo pizanskiy (fibonachi) tomonidan …

2 / 17

ni qisqartirish deb, uning surat va maxrajini bir xil songa bo‘lib, hadlari kichik bo‘lgan boshqa kasr bilan almashtirishga aytiladi. = = ta‘rif. kasrlar maxrajlarining eng kichik umumiy karralisi shu kasrlarning eng kichik umumiy maxraji deyiladi. va kasrlarning eng kichik umumiy maxraji 36 = 22*32; 24 =23*31 ekuk(36;24)= 23*32 = 8 * 9 = 72 kasrlar ustida arifmetik amallar bajarish qoida. kasrlarni bir-biriga qo‘shish (ayirishda) uchun ular eng kichik umumiy maxrajga keltiriladi, hosil bo‘lgan suratlarini qo‘shib (ayirib), yig‘indini (ayirmani) suratga, umumiy maxrajni esa maxraj qilib yozish, so‘ngra qisqarsa, qisqartirish kerak. + = + = = = 1 qoida. kasrni kasrga ko‘paytirish uchun ularning suratini suratga ko‘paytirib - surat, maxrajini maxrajga ko‘paytirib, maxraj qilib yozish kerak. * = = = qoida. kasrni kasrga bo‘lish uchun bo‘luvchi kasrni (2-kasrni) teskarilash va kasrlarni ko‘paytirish lozim. : = * = ta’rif. maxraji 10; 100; 1000 va hokazo bo‘lgan kasrlar, ya’ni maxraji 1 va undan keyin …

3 / 17

’tibor qilmay, butun sonlarni ko‘paytirgandek ko‘paytirish kerak, so‘ngra ko‘payuvchi bilan kopaytuvchida qancha kasr xonasi bo‘lsa, ko‘paytmada o‘ngdan chapga qarab shuncha kasr xonani vergul bilan ajratish kerak. o’nli kasrlar ustida arifmetik amallarni bajarish algoritmi o‘nli kasrni butun songa bo‘lish o‘nli kasrni butun songa bo‘lishda bo‘linuvchi bo‘luv-chidan kichik bo‘lsa, bo‘linmaga nol butun yozib uni vergul bilan ajratamiz, so‘ngra bo‘lish amalini butun sonlarni bo‘lishdagi kabi bajaramiz. o’nli kasrlar ustida arifmetik amallarni bajarish algoritmi o‘nli kasrni o’nli kasr songa bo‘lish o‘nli kasrni o‘nli kasrga bo‘lish uchun bo‘luvchidagi vergulni tashlab yubo-riladi va mos ravishda bo’linuvchida vergil o’ngga suriladi, so‘ngra bo‘lishni o‘nli kasrni butun songa bo‘lish qoidasiga asosan bajariladi. 2,232 ni 1,2 ga bo’lamiz: davriy kasrlar ta‘rif. cheksiz o‘nli kasrning kasr qismidagi bir yoki bir necha raqamlari bir xil tartibda ketma-ket takrorlanib ketaversa, bunday kasr davriy o‘nli kasr deyiladi. 5,8333…=5,8(3); 0,333…=0,(3); 11,252525…=11,(25) sof davriy o'nli kasrni oddiy kasrga almashtirganda surati davrga teng, maxraji esa kasr davrida …

4 / 17

undan 1 tasi olinganini ko‘rsatadi va ri shaklida yoziladi. 1 4 chiziq ustida turgan son kasrning surati, chiziq ostidagi son kasrning maxraji deb ataladi. surat bilan maxraj kasrning hadlari deyiladi. chiziq esa kasr chizig‘i deyiladi. a kasrda 1 — kasrning surati, 4 — kasrning maxraji ta‘rif. surati maxrajidan kichik bo‘lgan kasr to‘g‘ri kasr, surati maxrajidan katta yoki teng bo‘lgan kasr noto‘g‘ri kasr deyiladi. masalan, 1 t 6g ik e z 7 to’g*ri kasr; 4 t ge ik e 5 ~ to’g*ri kasr; 8 a 5” hoto g‘ri kasr 13 . 3 noto‘g‘ri kasr ta‘rif. butun va kasrdan iborat son - aralash son deyiladi. 1 1 masalan, 3 ? 1 2? 1-qoida. noto‘g‘ri kasrni aralash songa aylantirish uchun kasrning suratini uning maxrajiga bo‘lish va qoldiqni topish kerak, bo‘linma butun birliklar sonini, qoldiq esa birlik bo‘laklarining sonini bildiradi. 13 15 aa 2-qoida. aralash sonni noto‘g‘ri kasrga aylantirish uchun kasr maxrajini undagi butun …

5 / 17

axrajini maxrajga ko‘paytirib, maxraj qilib yozish kerak. qoida. kasrni kasrga bo‘lish uchun bo‘luvchi kasrni (2-kasrni) teskarilash va kasrlarni ko‘paytirish lozim. 4,.3_4,5_ 20 9°5 9 3. 27 ta’rif. maxraji 10; 100; 1000 va hokazo bo‘lgan kasrlar, ya’ni maxraji | va undan keyin (bitta yoki bir nechta) noli bo‘lgan kasrlar o‘nli kasrlar deyiladi. 3. 7 23. 139 . . => 3 3 a cee lar o’nli kasrlardir. masalan, 10’ 100° 100° 1000 ular maxrajsiz bunday yoziladi: 0,3; 0,07; 0,23; 0,139 qoida. o‘nli kasrdagi vergul o‘ng tomonga bir, ikki, uch va hokazo xona surilsa, kasr 10,100, 1000 va hokazo marta ortadi, chap tomonga surganda esa kasr 10, 100, 1000 va hokazo marta kamayadi. 23,328*10=233,28; 23,328*100=2332,8 23,328:10=2,3328; = 23,328:100=0,23328 4,2835 _ 3,8070 1,0360 1,9162 5,3195 1,8908 6.986100 22,82 | 12 12 1,86 103 = 9% 72 = 0 _ 489 _ 163, 0,35 = ae 0, (489) = 909 ~ 333, 761-7 _ 754 …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang’ich matematika kursinazariysi"

prezentatsiya powerpoint fanning nomi: «boshlang’ich matematika kursi nazariysi» 8-mavzu o’nli kasrlar va ular ustida arifmetik amallarni bajarish algoritmi. davriy o’nli kasrlar va ular ustida arifmetik amallar. o’qituvchi: alima primkulova maruza rejasi: kasr sonlar, turlari oddiy kasrlar o’nli kasrlar o’nli kasrlar va ular ustida arifmetik amallarni bajarish algoritmi. davriy o’nli kasrlar va ular ustida arifmetik amallar. savol: tort nechta qismga bo’lingan? tortning qancha qismi yeyilgan? tortning qancha qismi qolgan? kasr son ta‘rif. birlikning bitta yoki bir nechta teng bo‘laklarini ifodalovchi son kasr deyiladi. masalan, to’rtdan bir desak, bu bir birlikni 4 ta teng bo‘lakka bo‘lib, undan 1 tasi olinganini ko‘rsatadi va shaklida yoziladi. chiziq ustida turgan son kasrning surati, c...

This file contains 17 pages in PPTX format (545.5 KB). To download "boshlang’ich matematika kursinazariysi", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang’ich matematika kursina… PPTX 17 pages Free download Telegram