zilzila

PPTX 33 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,1 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

o'zbekiston respublikasi prezidentining qarori o'zbekiston respublikasi prezidentining 2024 yil 17 apreldagi pq-161 sonli «bino va inshootlarning zilzilabardoshligini oshirish hamda seysmik xavfni monitoring qilish faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida» qarorini bajarish yuzasidan «ta'lim tashkilotlarida seysmik xavfsizlikni ta'minlash sohasida faoliyat yurituvchi ilmiy-tadqiqot institutlari olimlari va malakali mutaxassislarni jalb qilgan holda davra suhbatlari tashkil etish» zilzila xaqida asosiy tushunchalar zilzila zilzila (grek. seismos) — bu er osti silkinishlari natijasida er yuzasining kuchli tebranish va siljishlaridir. fanda zilzila deganda er yuzasining har qanday, hatto eng kichik tebranishlari ham tushuniladi. bu tebranishlar er osti silkinishlari natijasida sodir bo'ladi. ular aksariat holda insonlarga sezilmaydigan, ba'zi hollarda esa kuchli va xattoki halokatli ham bo'lishi mumkin. zilzila epitsentri - er yuzasida, to'g'ridan to'g'ri o'choq ustida joylashgan xudud. o'choq - erning ichki qismida, qobiq yoki mantiyadagi tog' jinslarining yorilib, siljiydigan joy. zilzila kuchi – ball bilan baholanadi zilzilaning asosiy parametrlari zilzila sabablari tabiiy plitalarning siljishi vulqon otilishi ko'chki va surilmalari …

2 / 33

ilkitadi. zilzilalarni qayd etuvchi asbob-uskunalar silkinishlar kuchini o'lchash uchun olimlar elektron seysmograflardan foydalanishadi zilzila qanday qayd qilinadi? zilzilalar kuchi zilzila magnitudasi - zilzila natijasida ajralib chiquvchi energiyaning kuchini tavsiflovchi miqdoriy kattalik - magnituda (m) deb ataladi. dastlab, magnituda atamasi 1935 yilda rixter tomonidan taklif qilingan. aaxoli o'rtasida, magnitudani «rixter shkalasi» deb atash odat tusiga kirib qolgan. zilzila intensivligi - zilzila paytida o'sha hududdagi er usti tebranishlarini baholovchi kattalik. intensivlik (i) ballarda baholanadi. zilzila kuchi ballar zilzilaning miqdori qisqacha tavsifi 1 sezilmaydigan faqat seysmik asboblar sezadi va ular orqali qayd etiladi 2 juda kuchsiz ayrim, tinch xolatda turgan odamlar tomonidan seziladi 3 kuchsiz aholining kamchilik qismi tomonidan seziladi 4 mo'tadil predmetlarning, idish-tovoqlarning engil shitirlashi va tebranishi 5 kuchliroq bino va jixozlarlarning silkinishi, devorlarda yoriqlarning paydo bo'lishi, derazalarning darz ketishi kuzatiladi 6 kuchli hammaga sezildi, barcha narsalar joyidan qulaydi, devorlar suvog'i ko'chadi 7 juda kuchli toshli uylar devorlarida yoriqlar paydo bo'ladi 8 …

3 / 33

i hisobga olmasdan qurilganligi sababli, shahar shu qadar vayron bo'lganki, uni deyarli qayta tiklashga to'g'ri kelgan jabrlanganlar soni nafaqat zilzila kuchiga (yuzadagi tebranishlarning intensivligiga), balki zarar ko'rgan hududdagi aholi zichligiga, binolarning seysmik chidamliligiga, qutqaruv ishlarining samaradorligiga va boshqa omillarga bog'liq. 1988 yil 7 dekabr, spitak, armaniston. spitakdagi halokatli zilzila magnitudasi m=7,2 ni tashkil etdi. spitak shahri va yana 58 ta qishloq butunlay vayron bo'lgan. o'lganlar soni 25 ming kishini tashkil etdi, 514 ming kishi boshpanasiz qoldi. zarar 14 milliard dollarga baholangan. 20 - 21 asrlardagi eng kuchli zilzilalar 1985 yil 19 sentyabr, mexiko, meksika. m=8,1 magnitudali bu zilzila amerikadagi eng halokatli zilzilalardan biri hisoblanadi. o'shanda qurbonlar soni 9 ming kishini tashkil etgan, 30 ming kishi yaralangan va 100 ming kishi boshpanasiz qolgan. 20 - 21 asrlardagi eng kuchli zilzilalar 1995 yil 17 yanvardagi kobe zilzilasi yaponiyadagi eng yirik zilzilalardan biri hisoblanadi. er silkinishlar kuchi m=7,3 magnitudani tashkil etdi. 6434 kishi …

4 / 33

ila darakchilarining soni juda ko'p, ular yuzdan ortiq desak ham adashmagan bo'lamiz. lekin ulardan yaxshi o'rganilganlari, dunyo miqyosida tan olinganlari u qadar ko'p emas, 10—15 ta desak katta xato qilmagan bo'lamiz. ularning ichida eng istihbolliklari er osti suvlari sathining hamda uning tarkibidagi turli gaz va mikroelementlarning o'zgarishlari, neft va gaz konlari debitining o'zgarishlari, erning hozirgi zamon harakatlarining o'zgarishlari, erning deformatsiyalari, og'ishlari, egilishlari, tog' jinslarining elektr, magnit xossalarini o'zgarishlari, ionosfera qatlamidagi o'zgarishlar, yorug'lik hodisalari, biologik darakchilar, meteorologik darakchilar, yulduzlar, oy va quyosh bilan bog'liq darakchilar va boshqalar, ularning har birini alohida olib qarasak, nihoyatda qiziq va o'ziga xos xususiyatlar, qonuniyatlarga ega. hozirgi kunda zilzila muammolari bilan shug'ullanadigan fan - seysmologiya fani zilziladan talofat ko'rmaslik choralari - yo'llari bor deb javob beradi. buning uchun qaerda qanday kuch bilan zilzila sodir bo'lishini ko'rsatadigan seysmik rayonlashtirish xaritalarini tuzish va barcha qurilish ishlarini tuzilgan xaritalarga amal qilgan holda olib borish kerak bo'ladi. xududlarni rayonlashtirish 2019 …

5 / 33

tida xavfsiz xatti - xarakatlar qoidalari bo'yicha ayrim tavsiyalar zilzila sodir bo'lganda, er satxi nisbatan qisqa vaqt ichida sezilarli darajada silkinadi - ehtimol atigi bir necha soniya yoki kuchli zilzila paytida esa bir daqiqagacha. silkinishlar sizni qo'rqitishi mumkin, ammo ularning tugashini kutishdan boshqa ilojingiz yo'q. agar siz xotirjam va o'ylagan holda to'g'ri harakat qilsangiz, xavfsiz qolish imkoniyatingizni oshirasiz. bundan tashqari, sizning xotirjamligingiz atrofingizdagilarga o'tadi va ularni tinchlantirishga yordam beradi. kuchli zilzila sodir bo'lgan hududda dastlabki soat va kunlarda suv va oziq-ovqat, dori-darmon, issiq kiyim-kechak, tunash uchun joy etishmaydi. ha! inson hali ham tabiat oldida zaifdir. lekin ilojisiz emas! zilzilaga qanday tayyorgarlik ko'riladi oldindan o'z xarakatlaringizni rejalashtiring; hujjatlar, pul, qo'l-chiroq va zaxira batareyalarni qulay joyda saqlang; uyda bir necha kunlik ichimlik suvi va konserva zaxiralariga ega bo'ling; to'shaklarni derazadan va tashqi devorlardan uzoqroqqa ko'chiring. shkaflarni, javonlarni va tokchalarni mahkamlang va yuqori javonlardan og'ir narsalarni olib tashlang; barcha aholi elektr quvvati qaysi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zilzila"

o'zbekiston respublikasi prezidentining qarori o'zbekiston respublikasi prezidentining 2024 yil 17 apreldagi pq-161 sonli «bino va inshootlarning zilzilabardoshligini oshirish hamda seysmik xavfni monitoring qilish faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida» qarorini bajarish yuzasidan «ta'lim tashkilotlarida seysmik xavfsizlikni ta'minlash sohasida faoliyat yurituvchi ilmiy-tadqiqot institutlari olimlari va malakali mutaxassislarni jalb qilgan holda davra suhbatlari tashkil etish» zilzila xaqida asosiy tushunchalar zilzila zilzila (grek. seismos) — bu er osti silkinishlari natijasida er yuzasining kuchli tebranish va siljishlaridir. fanda zilzila deganda er yuzasining har qanday, hatto eng kichik tebranishlari ham tushuniladi. bu tebranishlar er osti silkinishlari natijasi...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PPTX (1,1 МБ). Чтобы скачать "zilzila", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zilzila PPTX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram