o`zbek tilining asosiy imlo qoidalari

PPTX 14 pages 774.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 774.3 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

prezentatsiya powerpoint toshkent davlat agrar universiteti termiz filiali meva sabzavotchilik va texnologiya fakulteti sabzavotchilik, polizchilik va kartoshkachilik ta’lim yo’nalishi 124-guruh talabasi yursinov abdumutallibning o’zbek tili va uning sohada qo’llanishi fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: o`zbek tilining asosiy imlo qoidalari reja: 1. orfografik tamoyillar 2. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari 3. unlilar imlosi 4. undoshlar imlosi o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining qarori o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida o‘zbekiston respublikasining “lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida”gi qonunini bajarish maqsadida vazirlar mahkamasi qaror qiladi: 1. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari tasdiqlansin (ilova qilinadi). 2. respublika vazirliklari, idoralari, mahalliy hokimiyat va boshqaruv idoralari, ommaviy axborot vositalari lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosidagi barcha turdagi yozishmalarda, matbuotda, ish yuritishda ushbu qoidalarni joriy qilish yuzasidan tegishli tadbirlarni ishlab chiqsinlar va amalga oshirsinlar. 3. o‘zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi, oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, xalq ta’limi vazirligi, davlat matbuot qo‘mitasi uch oy muddat ichida maktablar uchun …

2 / 14

zd, tonna, talon; agronom, mikrofon; direktor, termos kabi o‘zlashma so‘zlardagi unlini ifodalash uchun yoziladi. 3. i i harfi: 1) ish, iz, qil; xirmon, ilhom, ikki, ixtisos, shoyi, tulki; volida, piramida; bilan, biroq, sira, qishloq, chiroq kabi so‘zlarda old qator tor unlini ifodalash uchun yoziladi; 2) o‘tin, o‘rik, bo‘lim kabi oldingi bo‘g‘inida o‘ unlisi keladigan so‘zlarning keyingi bo‘g‘inida i aytiladi va yoziladi. 4. u u harfi: 1) uy, kun; buzoq, buloq, buxoro; butun, uchuq, usul, yulduz; mafkura; ko‘zgu, uyqu; aluminiy, yubiley kabi so‘zlarda orqa qator tor unlini ifodalash uchun yoziladi; 2) qovun, sovun, tovush, yovuz, qirg‘ovul, chirmovuq kabi so‘zlarning oldingi bo‘g‘inida o unlisi kelsa, keyingi yopiq bo‘g‘in boshidagi v undoshidan keyin u aytiladi va yoziladi. 5. o‘ o‘ harfi o‘t, o‘q, o‘zbek, o‘simlik, do‘ppi, bo‘tako‘z, semizo‘t, gulko‘rpa, noo‘rin kabi so‘zlarda orqa qator o‘rta-keng unlini ifodalash uchun yoziladi. 6. e e harfi ekin, esla, evara, ekran, eksport; kel, zehn; kecha, behi; telefon, …

3 / 14

, b yoziladi. 3) qibla, tobla kabi so‘zlarda ba’zan v aytilsa ham, b yoziladi; 9. r r harfi paxta, pichoq, opa, tepa, tup, yop kabi so‘zlarda jarangsiz portlovchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi. 10. v v harfi: 1) ov, suv, kuyov; ovoz, savol; volida, vatan kabi so‘zlarda ovozdor sirg‘aluvchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) avtobus, avtomat kabi o‘zlashma so‘zlarda v ba’zan f aytilsa ham, v yoziladi. 11. f f harfi: 1) fan, fe’l, futbol, fizika; asfalt, juft; insof, isrof kabi so‘zlarda jarangsiz sirg‘aluvchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) fasl, fayz, fotima, fursat kabi so‘zlarda f tovushi ba’zan r aytilsa ham, asliga muvofiq f yoziladi. 12. m m harfi moy, muborak, tomon, ilhom kabi so‘zlarda ovozdor lab-lab burun undoshini ifodalash uchun yoziladi. 13. d d harfi: 1) dala, odat, bunyod, modda, jiddiy kabi so‘zlarda til oldi jarangli portlovchi undoshni ifodalash uchun yoziladi; 2) obod, savod, marvarid; zavod, pud, sud; …

4 / 14

anday aytilsa, shunday yoziladi. masalan, ong o'zagidan - la affiksi bilan yasalgan so'z ongla emas, angla shaklida yoziladi, ya'ni o'zakdagi o o'rniga a talaffuz qilinadi va yoziladi. ishla negizidan yasalgan ishlovchi so'zida a o'rniga o yoziladi. (tara – taroq so'zlarida ham shunday).shuningdek, ruscha schѐt, schѐtka so'zlari ham eshitilishiga ko'ra cho't, cho'tka tarzida yoziladi. fonetik tamoyil orfografiyani jonli talaffuzga yaqinlashtiradi. yozuv va talaffuzda ma'lum darajada umumiylik saqlanadi.nutqimizda tushdi so'zi tushti, tushgan so'zi tushkan tarzida talaffuz qilinadi.ba'zan so'z oxirida bir undosh tushirilib aytiladiki (samarqan, xursan, pas kabi), bu so'zlar talaffuzdan boshqacharoq yoki to'liq yoziladi 2. morfologik tamoyil - nutqdagi so'z va affikslar qanday aytilishiga ko'ra emas, balki ularning butunligiga yoki variantlaridan birini tanlab olish asosidayozish morfologik tamoyil deyiladi. morfologik tamoyil so'z va morfemalarni adabiy tilda muqim shakllarida saqlash va yozishga ko'maklashadi, yozuvda bir xillikni ta'minlaydi. masalan, uchta so'zi ushta, kelib turibdi so'zi kep turipti tarzida aytiladi. ammo ular asliga muvofiq uchta, kelib …

5 / 14

, balki an'ana tusiga kirib qolgan qoidaga ko'ra yoziladi: chor rossiyasi, pudratchi, fahm, rahm kabi. hozirgi orfografiyada tarixiy-an'anaviy tamoyil asosida yoziluvchi ba'zi shakllar quyidagilar: 1. buyruq-istak mayli (-gin) mumtoz adabiyotimizda qo'llanib kelgan an'ana (she'riyat talabi)ga ko'ra -gil, -g'il tarzida ishlatiladi: borgil // borg'il. meni kutgil va men qaytarmen (k.simonov) bas, yetar, cholg'uvchi, bas qil sozingni, bas, yetar ko'ksimga urmagil xanjar (a.oripov). 2. maqsad ma'nosini anglatuvchi -gani shaklining -gali, -g'ali, -kali, -qali shakllari: ko'rgali keldingmu yor, kuydirgali keldingmu yor (qo'shiq). 3. hozirgi-kelasi zamon sifatdosh shaklini yasovchi -ur shakli: 4. differensial tamoyil - talaffuzda bir-biridan aniq farqlanmaydigan yoki o'zaro farqlari deyarli sezilmaydigan darajaga kelib qolgan so'zlar yozuvda maxsus qoida bilan ajratilib yozilishi differensiyalash (farqlash) tamoyili deyiladi. bu tamoyil kam qo'llanadi. ayrim misollar: 1. o'zaro yaqin, shakldosh so'zlar yozuvda tutuq belgisi yordamida farqlab qo'llanadi: da'vo – davo, na'sha – nasha, she'r – sher, sur'at – surat, ta'qib – taqib kabi. 2. ba'zi shakldosh …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbek tilining asosiy imlo qoidalari"

prezentatsiya powerpoint toshkent davlat agrar universiteti termiz filiali meva sabzavotchilik va texnologiya fakulteti sabzavotchilik, polizchilik va kartoshkachilik ta’lim yo’nalishi 124-guruh talabasi yursinov abdumutallibning o’zbek tili va uning sohada qo’llanishi fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: o`zbek tilining asosiy imlo qoidalari reja: 1. orfografik tamoyillar 2. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari 3. unlilar imlosi 4. undoshlar imlosi o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining qarori o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida o‘zbekiston respublikasining “lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida”gi qonunini bajarish maqsadida vazirlar mahkamasi qaror qiladi: 1. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari tasdiqlansin (ilova qilinadi)...

This file contains 14 pages in PPTX format (774.3 KB). To download "o`zbek tilining asosiy imlo qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbek tilining asosiy imlo qoi… PPTX 14 pages Free download Telegram