arxeologiyada davrlashtirish masalalari

PPTX 14 sahifa 2,4 MB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,4 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

keldiyev akbar arxeologiyada davrlashtirish masalalari image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg arxeologiya fanida davrlashtirish va yodgorliklarni yoshini aniqlash masalalari. ma“ lumki butun insoniyat tarixi ijtimoiy- iqtisodiy formatsiyalarning taraqqiyotiga qarab yirik davrlarga bo’lingan. bular orasida ibtidoiy tuzum eng qadimiysi va uzoq davom etgani bo’lib, bu davr asosan arxeologlar tomo-nidan o’rganiladi. arxeologlar tarixiy yodgorliklarni ta- raqqiyotidagi rivojlanish jarayonini o’zluksizligini aniq-roq ko’rsatish maqsadida ularni davrlashtiradilar. bu davr-lashtirishga asos qilib, ajdodlarimizni mehnat qurolari-ni takomillashib borishini, ularni yasashlaridagi texnika-ni o’zgarishini oladilar. bu davrlashtirishga muvofik butun insoniyat tarixi tosh, bronza va temir davriga bo’linadi. bu davrlar ham o’z navbatida mehnat qurollarini qay darajada takomillashuvlariga qarab yana davrlarga va o’ziga xos ma-daniyatlarga ajratiladi. har qanday arxeologik davr aj- dodlarimiz bosib o’tgan tarixiy taraqqiyotning bir bo’lagi hisoblanadi. agar afrika kit‘ asida insoniyat tarixi 3 million yil bilan belgilansa, bizning markaziy osiyoda 1 million yil bilan belgilanadi. ana shu 1 million yil …

2 / 14

ajdodlarimiz mis va qalay birikmasidan mehnat qurollarini yasashni o’rganib olganliklari tufayli eneolitdan so’ng bronza asri boshlanadi. bu bronza asri er sharining janubiy rayonlarida miloddan avvalgi iii ming yillikda, bizning markaziy osiyoda esa ii ming yillikni boshlarida boshlangan. bronza asridan so’ng miloddan avval-gi 1x-u1 asrlarda temir asri boshlanadi. shunday qilib, arxeologik davriashtirish asosan mehnat qurollarini ri- vojlanishiga, ularni yasash jarayonidagi usullarni takomil-lashuviga qarab qilinadi. chunki bu jarayonlarda insoniyatning asosiy tarixiy taraqqiyot belgilari aks etgan bo’ladi. davriashtirishni yuzaga keltirish ya~ ni uni ishlab chiqish ko’p jixatdan arxeologiya ni tarixiy fan sifatida taraqq-iy etishi bilan borliq. hozirgi zamon arxeologiyasini davrlashtirishni ishlab chiqilishiga xix asrning oxiri xx asrning boshlarida asos solingan. demak arxeologiyada davriashtirish yuz yildan ortiqrog vaqtdan beri takomilla-shib kelmokda. arxeologiya “ni vazifasi nafaqat tarixiy jarayonni va ijtimoiy hayotni moddiy manbalar asosida tiklash, balki tarixiy voqelikni sodir bo’lgan vaqtini ya ni xronologiyasini aniqlashdan ham iborat. (xronologiya-sini aniqlash deganda u yoki bu yodgorlikni yoshini …

3 / 14

yodgorlikni ashyolari bilan qiyoslab o’rganish uchun birinchi navbatda u 0’z ashyolarini ikir- chikirigacha ya “ni ularni soni, xajmi, texnikasi, ishlov be-rish usuli, u yoki bu mehnat qurolini yasashda qanday xom ashyolardan foydalanganligi va boshqalarini o’rganishi shart bo’ladi. ikkinchi navbatda arxeolog qiyoslanishi ko’zda tu-tilgan boshqa yodgorlikni va undagi arxeologik ashyolarni xuddi o’zini ashyolarini o’rganganidek sinchikovlik bilan ku-zatadi. shundagina arxeolog har ikki yodgorlikdagi farq-larni, o’xshashliklarni ajrata oladi va 0’z xulosasiga ko’ra 0’z o’rganayotgan yodgorlikni yoshini taxminiy aniqlaydi. am-mo bu taxminiy yoshini aniqlash yuqoridagi harakatlar tu-fayli xaqiqatga ancha yaqin bo’ladi. har bir arxeolog o’zi o’rganayotgan yodgorlikni, undagi arxeologik ashyolarni mut-loqg xoronologiyasini aniqlashni istaydi. ana shu istak amalga oshgan taqdirda, o’z ashyolari xaqida taxminiy emas balki aniq fikrlarni bayon etish imkoniga ega bo’ladi. ar-xeologik yodgroliklarni, ulardagi ashyolar yirindisini, xat-to qaysi madaniyatga mansubligini aniqlashda mutlog xronologiya “ni ahamiyati beqiyosdir. mutlog xronologiyani aniqlashda arxeologiya va tabiiy fanlarni o’.ziga xos uslublari bor. agar u yoki bu yodgorlikni …

4 / 14

ladi. masalan o’lib qirilib ketgan hozirgi kunda esa avlodari qolmagan xayvonlarni suyak qoldiqlariga qarab (chunki bu xildagi hayvonlarni qachon yashaganlari geologik qatlamlardan ma“ lum) yoki yodgorlikni madaniy qatlamlaridan tekshiruv uchun olingan tuproqlarni analizi orqali qadimiy o’simliklarni aniqlash yuli bilan yodgorliklarni mutloq xronologiyasi belgilana-di. bulardan tashqari yodgroliklarni yoshini aniqlashda ta-biiy fanlar tomonidan ishlab chiqilgan boshqa usullardan, masalan radiokarbon usulidan ham foydalaniladi. tashqa-ridan qaraganda ajdodlarimiz tarixini yoritishda kimyo va fizika fanlarini xech qanday aloqasi- yo’qdek ko’rinadi. ammo bu yodgorlikni mutlog xronologiyasini va mehnat qu-rolarini hamda ularni yasashda foydalanilgan xom-ashyolar tarkibini o’rganishda ularning roli beqiyosdir. bu usulga ko’ra u yoki bu yodgorlikni yoshini 5730 yil deb aniqlansa faqat 30 - 40 yilga xato qilish mumkin xolos. demak tarixiy yodgorliklarni mutloq yoshlarini aniqlashda bu radiokarbon usulini ahamiyati arxeologlar uchun juda katta. ammo bu usulni'kamchiligi yoshi 40 ming yilgacha bo’lgan yodgorliklar-ni yoshini aniqlay oladi xolos, ya* ni undan nariga o’ta olmaydi. demak bu usul bilan …

5 / 14

gan uslublar mavjud. bu kaliy karbon usuli bo’lib, bu usul bilan efiopiya-dagi vest-gona yodgorligini yoshi 2,8 million yil bilan belgilangan. markaziy osiyoda arxeologiya fanini tashkil topishi va uni rivojlanishi. kadim zamonlardayok, aniqrori miloddan avvalgi i asr-lardayoq o’tmishdagi insoniyatni taraqqiyoti xaqida, kishini xayratga soluvchi fikrlarni yozib qoldirgan olimlar bo’lgan. ulardan birinchisi rim yozuvchisi lukretsiy kar bo’lib, u o’zining «tabiat buyumlari» nomli poemasida inso-niyat o’zining boshidan tosh, bronza va temir asrlarini ke-chirib, taraqqiy etgan degan fikrni bayon qilgan. «arxeologiya» degan so’zni qadimgi yunon faylasufi platon miloddan avvalgi iv asrdayok ishlatgan. ammo shunga qaramay arxeologiya fan sifatida o’sha davrdayogq tashkil top-gan va tarixiy yunalnshga ega bo’lgan degan xulosaga kelib bo’lmaydi. aksincha arxeologiya boshqa kelib bo’lmaydi. aksincha arxeologiya boshqa fanlarga nisbatan an-cha yosh fanlar qatoriga kiradi. «arxeologiya» so’ziga turli davrlarda turlicha mano berganlar. platon arxeologiya de-ganda nimaiki o’tmishga oid bo’lsa ularni arxeologiya deb tushungan. arxeololgik ilmiy izlanishlarning boshlanishi xori-jiy mamlakatlarda xviii asrga to’rri keladi. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"arxeologiyada davrlashtirish masalalari" haqida

keldiyev akbar arxeologiyada davrlashtirish masalalari image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg arxeologiya fanida davrlashtirish va yodgorliklarni yoshini aniqlash masalalari. ma“ lumki butun insoniyat tarixi ijtimoiy- iqtisodiy formatsiyalarning taraqqiyotiga qarab yirik davrlarga bo’lingan. bular orasida ibtidoiy tuzum eng qadimiysi va uzoq davom etgani bo’lib, bu davr asosan arxeologlar tomo-nidan o’rganiladi. arxeologlar tarixiy yodgorliklarni ta- raqqiyotidagi rivojlanish jarayonini o’zluksizligini aniq-roq ko’rsatish maqsadida ularni davrlashtiradilar. bu davr-lashtirishga asos qilib, ajdodlarimizni mehnat qurolari-ni takomillashib borishini, ularni yasashlaridagi t...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (2,4 MB). "arxeologiyada davrlashtirish masalalari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: arxeologiyada davrlashtirish ma… PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram